II SA/Wa 875/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-07-20
Skład orzekający: Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie bezrobotnej, która jest stroną w sprawie dotyczącej statusu bezrobotnego, zasiłków lub innych uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, przysługuje zwolnienie z kosztów sądowych z mocy prawa, a jeśli tak, to czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest konieczny?Ratio decidendi
Osoba fizyczna będąca stroną w sprawie dotyczącej statusu bezrobotnego, zasiłków lub innych uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej jest z mocy prawa zwolniona z ponoszenia kosztów sądowych w całym postępowaniu. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takiej sprawie nie podlega ocenie merytorycznej i powinien zostać oddalony. Prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co wymaga wykazania trudnej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
T. S., osoba bezrobotna, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca utrzymuje się z pożyczek i pomocy dzieci, posiada dwa mieszkania, a opłaty mieszkaniowe ponosi mąż, z którym jest w separacji. Na wezwanie sądu nie przedstawiła informacji o dochodach męża. Sąd uznał, że skarżąca z mocy prawa jest zwolniona z kosztów sądowych, ale odmówił ustanowienia adwokata z powodu niewykazania przez nią spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w tym zakresie.Rozstrzygnięcie
Postanowieniem z dnia 20 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek T. S. o przyznanie prawa pomocy w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia dla niej adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. S. o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego postanawia 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia dla T. S. adwokata
T. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Na podstawie informacji przedstawionych
w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalono, co następuje.
Skarżąca jest osobą bezrobotną. Utrzymuje się z pożyczek i korzysta z pomocy dzieci. Pozostaje w związku małżeńskim z J. S. Z mężem, według oświadczenia, jest w separacji, która nie została orzeczona sądownie. Majątek stanowią dwa mieszkania o powierzchni 50 m2 oraz 28 m2. Opłaty mieszkaniowe za wspólnie zajmowany lokal ponoszone są przez męża.
Na wezwanie z dnia 19 czerwca 2009 r. skarżąca nie zawarła w urzędowym formularzu ani dodatkowym oświadczeniu informacji o wysokości dochodów męża.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu
w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności
i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 ppsa). Na mocy powołanego przepisu skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania. Z tego względu wniosek o przyznanie prawa pomocy
w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt
7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. b ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi ustanowienie adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest
w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa).
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę.
Skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W urzędowym formularzu wniosku strona nie przedstawiła, na wezwanie z dnia 19 czerwca 2009 r., żadnych informacji o dochodach męża, oświadczając, że gospodarstwo domowe prowadzi jednoosobowo. Należy wziąć pod uwagę, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim i niezależnie od trudności istniejących między małżonkami, obowiązani są oni do wzajemnej pomocy
i opieki. Z informacji przedstawionych przez stronę wynika, że wszelkie opłaty związane z utrzymaniem wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego ponosi mąż skarżącej. Powyższe nie pozwala stwierdzić, że wnioskodawczyni prowadzi odrębne gospodarstwo domowe.
Przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnieniu podlegają zarówno dochody jak i miesięczne wydatki wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny. Ze względu na brak informacji o wysokości dochodu uzyskiwanego przez męża oraz wysokości stałych miesięcznych wydatków rodziny nie można dokonać oceny, jaki dochód przypada na jedną osobę i czy w istocie wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt. 2 postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło