II SA/Wa 882/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy – oddala skargę – Minister Obrony Narodowej, na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 268a Kpa, w dniu [...] marca 2015 r. wydał decyzję nr [...], którą: 1. uchylił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. Dyrektora Departamentu [...] w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia M. C. z zawodowej służby wojskowej, ustalając nową datę zwolnienia na dzień [...] kwietnia 2015 r., 2. w pozostałej części rozkaz personalny organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że skarżący prawomocnym wyrokiem Sądu Garnizonowego w O. z dnia [...] stycznia 2014 r. sygn. akt [...] został skazany na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Zgodnie z art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 z poźn. zm.), żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Natomiast zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r., poz. 670), w razie skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem tej kary, dowódca jednostki wojskowej może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego, za pośrednictwem organu właściwego do wyznaczenia na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej dołączając, w myśl § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza. Z dokumentów znajdujących się w aktach personalnych żołnierza oraz ze sporządzonej przez Dowódcę [...] w dniu [...] stycznia 2015 r. opinii wynika, że żołnierz nie wykonywał właściwie obowiązków służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym, co miało wpływ na prawidłowe funkcjonowanie innych komórek organizacyjnych w jego macierzystej jednostce organizacyjnej. Ponadto zastrzeżenia przełożonego budził brak dyspozycyjności żołnierza, samodzielności oraz inicjatywy w czasie realizacji zadań służbowych. Zgodnie z art. 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierzem zawodowym może być osoba posiadająca obywatelstwo polskie, o nieposzlakowanej opinii, której wierność dla Rzeczypospolitej Polskiej nie budzi wątpliwości, posiadająca odpowiednie kwalifikacje oraz zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Popełnione przez żołnierza poza służbą czyny i związane z tym skazanie prawomocnym wyrokiem sądu godzą w dobry wizerunek żołnierza zawodowego. Organ odwoławczy po ponownym rozpatrzeniu sprawy nie znalazł podstaw do uchylenia rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, gdyż został on wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami, które miały zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym. M. C., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. Pełnomocnik zarzucił organowi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem następujących przepisów: 1. art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1414 z późn. zm.), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżącego należało zwolnić z zawodowej służby wojskowej i przenieść do rezerwy wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, bez wyjaśnienia przez organ, jakie przesłanki przemawiają za zwolnieniem żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesieniem go do rezerwy, jak też dlaczego, zdaniem organu, nie posiada on nieposzlakowanej opinii, nie odnosząc się w ogóle do charakteru popełnionego przez niego przestępstwa i jego wagi, poprzestając jedynie na stanowisku, iż "w ocenie Ministra Obrony Narodowej, organ pierwszej instancji należycie uzasadnił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz wyraził stanowisko, które organ odwoławczy w pełni podziela"; 2. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa, poprzez niewłaściwe ich jednoczesne zastosowanie, polegające na uchyleniu zaskarżonego rozkazu personalnego w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalenia nowej daty zwolnienia na dzień [...] kwietnia 2015 r. oraz utrzymaniu w mocy zaskarżonego rozkazu w pozostałej części, podczas gdy przepisy art. 138 § 1 pkt 1 – 3 Kpa zawierają alternatywę rozłączną zawierającą określenie "albo" - stanowiąc, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części albo 3) umarza postępowanie odwoławcze; 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 140 Kpa – poprzez: a) zaniechanie wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji motywów rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym, w szczególności polegając na niewyjaśnieniu, dlaczego zdaniem organu pierwszej instancji, jak też organu drugiej instancji, skarżący nie posiada nieposzlakowanej opinii; b) niewyjaśnienie, na podstawie jakich ustaleń, zdaniem organu odwoławczego – organ pierwszej instancji załatwił sprawę "mając na uwadze słuszny interes strony oraz uwzględniając interes społeczny (...)"; c) niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pojęcia interesu społecznego, a co za tym idzie niewyjaśnienie, iż taki interes przemawia przeciwko rozstrzygnięciu zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, poprzestając jedynie na określeniu, że "Dyrektor Departamentu [...] MON rozstrzygnął przedmiotową kwestię mając na uwadze słuszny interes strony oraz uwzględniając interes społeczny, a zwłaszcza realizując mającą w tej mierze szczególne znaczenie wyrażone w art. 7 Kpa zasadę prawdy obiektywnej"; d) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zaniechanie obowiązku zebrania i wyjaśnienia w sposób wyczerpujący zebranego w sprawie materiału dowodowego, a tym samym dokonania dowolnych ustaleń faktycznych i wniosków, polegających na przyjęciu przez organ drugiej instancji, iż "w ocenie Ministra Obrony Narodowej, organ pierwszej instancji należycie uzasadnił rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz wyraził stanowisko, które organ odwoławczy w pełni podziela", podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonej decyzji zarówno organu pierwszej instancji, jak i organu drugiej instancji w żaden sposób nie wynika, dlaczego skarżący nie posiada już nieposzlakowanej opinii, która jest jednym z wymogów stawianych żołnierzom zawodowym, a nadto "Dyrektor Departamentu [...] MON rozstrzygnął przedmiotową kwestię mając na uwadze słuszny interes strony oraz uwzględniając interes społeczny, a zwłaszcza realizując mającą w tej mierze szczególne znaczenie wyrażoną w art. 7 Kpa zasadę prawdy obiektywnej". Podnosząc powyższe zarzuty, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie rozkazu personalnego organu pierwszej instancji. W tym miejscu podać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 2 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 882/15 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast art. 3 § 1 powołanej ustawy stanowi, że sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne. Natomiast art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza w dacie jej wydania. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowił art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 z poźń. zm.), który stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek skazania prawomocnym wyrokiem na kare pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary. Podkreślić należy, że art. 112 powołanej ustawy ma charakter fakultatywny, bowiem przewiduje możliwość zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej w sytuacji zaistnienia jednego ze wskazanych w nim przypadków. Na fakultatywność decyzji o zwolnieniu ze służby wskazuje użycie w tym przepisie sformułowania "można zwolnić". Potwierdza to również treść poprzedzającego go przepisu - art. 111 tej ustawy, w którym wyliczono z kolei przypadki obligatoryjnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Skoro zatem ustawodawca nadał charakter uznaniowy art. 112 cytowanej ustawy, to decyzję o zwolnieniu ze służby pozostawił ocenie właściwego organu wojskowego. Minister Obrony Narodowej, wykonując delegację zawartą w art. 118 ustawy o służbie wojskowej żołnierzu zawodowych w dniu 12 maja 2014 r. wydał rozporządzenie w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r., poz. 670). Zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności (aresztu wojskowego) z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary dowódca jednostki może wystąpić z wnioskiem do organu zwalniającego, poprzez organ właściwy do wyznaczania na stanowisko służbowe, o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, dołącza się ostateczną lub zweryfikowaną opinię służbową żołnierza. W sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, co oznacza, iż zaistniała przesłanka z art. 112 ust.1 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i organ może zwolnić żołnierza z zawodowej służby wojskowej w trybie określonym w przytoczonym wcześniej przepisie rozporządzenia. Tryb ten został uruchomiony wnioskiem Dowódcy [...] w G. z dnia [...] listopada 2014 r., skierowanym do Dyrektora Departamentu [...] MON Szefa Sztabu Generalnego w sprawie zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Jak już wcześniej podano, decyzje wydawane na podstawie art. 112 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych mają charakter uznaniowy, co oznacza, że ich kontrola przez Sąd jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ wydający takie decyzje dokonał właściwego zastosowania normy prawnej w odniesieniu do okoliczności faktycznych danej sprawy. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż ustalony przez organ stan faktyczny pozwalał na przeprowadzenie postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Organ, powziąwszy informację o zapadłym orzeczeniu sądu, ma w istocie do uwzględnienia tylko jeden dowód, tzn. wyrok sądu. Postępowanie prowadzone jest wówczas tylko na płaszczyźnie tego wyroku i trudno wymagać od organu, by prowadził postępowanie dowodowe, które de facto mogłoby zmierzać do zakwestionowania prawomocnego wyroku sądu. W postępowaniu tym organ uwzględnia również dotychczasowy przebieg służby, a ten jak wynika z akt sprawy w przypadku skarżącego uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji, gdyż skarżący nie wykonywał właściwie obowiązków służbowych, co znalazło potwierdzenie w sporządzonej przez Dowódcę [..;.] w dniu [...] stycznia 2015 r. ostatecznej opinii służbowej. Sąd zwraca uwagę na fakt, iż rozkaz personalny organu pierwszej instancji wykazuje pewne niedostatki w zakresie sporządzonego uzasadnienia, niemniej jednak zaskarżona decyzja konwaliduje je i jest zgodna z dyspozycją art. 107 § 3 Kpa. Na podkreślenie zasługuje fakt, iż organ odwoławczy zasadnie wyeksponował treść art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w którym ustawodawca wskazał, że posiadanie nieposzlakowanej opinii jest podstawowym warunkiem dla osoby, która pełni zawodową służbę wojskową. Żołnierz uznany za winnego popełnienia przestępstwa i skazany prawomocnym wyrokiem nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a ta, w myśl art. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jest jednym z wymogów stawianych żołnierzom zawodowym. Reasumując, Sąd stwierdza, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, stwierdzić należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zarzuty, z wyłączeniem zarzutu naruszenia art. 112 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy, opierają się głównie na naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, gdy tymczasem specyfika tego typu spraw w znacznym stopniu ogranicza stosowanie przepisów Kpa w zakresie gromadzonych dowodów, czy też udziału strony w prowadzonym postępowaniu. Zaskarżona decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby ma charakter konstytutywny, rozwiązuje ona bowiem istniejący dotąd administracyjnoprawny stosunek służbowy. Zgodnie z art. 130 § 2 Kpa, wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. W konsekwencji decyzja o zwolnieniu ze służby skarżącego, który się od niej odwołał, uzyskuje moc prawną dopiero od dnia wydania decyzji odwoławczej albo od wydania postanowienia kończącego sprawę w inny sposób. Termin orzeczonego ostatecznie zwolnienia ze służby nie może być wcześniejszy od decyzji ostatecznej w tym przedmiocie (lex retro non agit). Tak się nie stało, gdyż w zaskarżonej decyzji określono nową datę zwolnienia skarżącego ze służby. Powołanie w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa stanowi uchybienie, ale nie ma ono wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec, jak w sentencji.