II SA/Wa 883/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Janusz Walawski (spr), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 marca 2018 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2016 r.; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] na rzecz skarżącej S.K. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w W., działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 3, art. 175 ust. 2 i 4, art. 177 ust. 4, art. 181 ust. 1, 1a, 3 i 4 w zw. z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842), art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.) – zwanej dalej k.p.a., oraz § 2 ust. 1 pkt 3, § 12 ust. 2, § 21 ust. 5, § 30, § 31 ust. 2, § 32, § 33 ust. 1-4 i 7 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów [...] (stanowiący załącznik do zarządzenia nr [...] Rektora [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. z późn. zm.), w dniu [...] marca 2017 r. wydała decyzję nr [...], którą utrzymała w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] o odmowie przyznania S. K. (zwanej dalej skarżącą) stypendium rektora dla najlepszych studentów. Komisja w uzasadnieniu decyzji podała, że skarżąca w dniu [...] października 2016 r. złożyła wniosek o przyznanie stypendium rektora dla najlepszych studentów. Komisja odmówiła skarżącej przyznania wnioskowanego stypendium, ponieważ skarżąca podjęła studia na Uniwersytecie na zasadach określonych dla cudzoziemców, a cudzoziemcowi nie przysługuje świadczenie z Funduszu Pomocy Materialnej, w tym stypendium rektora dla najlepszych studentów. Komisja podała, że wprawdzie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżącą wskazała, że Prorektor ds. Studenckich i Kształcenia decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] zmienił podstawę prawną jej przyjęcia na studia, uznając ja za osobę studiującą na zasadach obowiązujących obywateli polskich, jednak, w ocenie Komisji, na dzień złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium, skarżąca nie była osobą uprawnioną do otrzymania stypendium. Komisja podkreśliła, że wydając decyzję z dnia [...] listopada 2016 r. opierała się na stanie prawnym i faktycznym na dzień rozpatrzenia wniosku o przyznanie stypendium. S. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] marca 2017 r. zarzucają, że została wydana z naruszeniem następujących przepisów: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ze względu na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, bowiem w aktach sprawy znajduje się decyzja Prorektora o przyjęciu na studia na zasadach obywateli polskich w trybie art. 155 k.p.a., a decyzja ta ma skutek od początku przyjęcia skarżącej na studia, co powoduje, że powinna otrzymać stypendium Rektora dla najlepszych studentów; 2. art. 104 w zw. z art. 107 k.p.a., ponieważ decyzja nie zawiera żadnego uzasadnienia prawnego i nie zostały powołane żadne przepisy, a z podanych przepisów nie wynika, by nie mogła otrzymać stypendium. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej, zarzucił że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach naruszenia następujących przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. art. 156 § 1 pkt 1 (względnie art. 156 § 1 pkt 2) poprzez wydanie decyzji przez organ nieposiadający do tego uprawnień, ponieważ z akt sprawy nie wynika, aby został złożony wniosek o powołanie Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (art. 177 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz o przekazanie uprawień przez Rektora [...] Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] (art. 175 ust. 4 ww. ustawy), co powoduje, że wniosek skarżącej winien rozpoznać był Rektor [...], 2. art. 7 w zw. z 77 § 1 w zw. art. 80 k.p.a., ze względu na brak przeprowadzenia postępowania dowodowego, mimo prawidłowo złożonego przez skarżącą wniosku dotyczącego przeprowadzenie dowodu z Karty Polaka oraz decyzji Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego, 3. art. 10 k.p.a. poprzez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowania oraz poprzez brak zawiadomienia strony o zakończeniu postępowania dowodowego, co uniemożliwiło stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań, 4. art. 104 w zw. z 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji, która w żadnym aspekcie, zarówno w podstawie prawnej oraz uzasadnieniu, nie zawiera żadnych przepisów, które byłyby podstawą do wydania decyzji nieprzyznającej skarżącej stypendium, 5. art. 15 k.p.a., poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania ze względu na brak rozpatrzenia dwukrotnie merytorycznie sprawy oraz poprzez brak odniesienia się organu do zarzutów skarżącej, które podniosła ona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, 6. art. 8 k.p.a., poprzez dokonanie swobodnej oceny zgromadzonego materiału w sprawie polegający na uznaniu, że wydanie decyzji przez Prorektor uznającej skarżącą za osobę studiującą na zasadach obowiązujących obywateli polskich powoduje, iż "ta zmiana niesie za sobą takie skutki prawne, że osoba odbywająca studia na zasadach obywateli polskich ma prawo do świadczeń stypendialnych, o których mowa w art. 173 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym" przy jednoczesnym uznaniu, że wobec skarżącej skutek ten jest wywoływany od dnia [...] stycznia 2017 r., 7. art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez odmowę przyznania skarżącej stypendium mimo spełnienia przez nią kryteriów ustawowych do jego otrzymania, 8. art. 174 ust. 4 w zw. z art. 186 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez uznanie, że decyzja Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia z dnia [...] stycznia 2017 r. dotycząca trybu przyjęcia studentki na studia powoduje, że studentka nie może otrzymać stypendium rektora dla najlepszych studentów, ponieważ "stypendium rektora dla najlepszych studentów przyznawane jest na zasadach konkursowych, w związku z koniecznością utworzenia list rankingowych i przyznania stypendium maksymalnie dla 10% studentów danego kierunku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), przywoływanej dalej jako "p.p.s.a." Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, z późn. zm.), jedną z form pomocy materialnej dla studentów jest stypendium rektora dla najlepszych studentów. Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 powołanej ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni (do których na mocy art. 60 ust. 6 tej ustawy zalicza się także rektor) w indywidualnych sprawach studenckich stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.). W myśl art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, decyzje wydawane przez rektora w pierwszej instancji są ostateczne. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Powołane regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium rektora dla najlepszych studentów winno być prowadzone z uwzględnieniem regulacji Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), a faktu tego nie zmienia powierzenie kontroli instancyjnej rozstrzygnięć wydanych w tym postępowaniu temu samemu organowi w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Zgodnie bowiem z art. 127 § 3 k.p.a., do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, które z kolei (w art. 140) odsyłają w sprawach nieuregulowanych do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed organami pierwszej instancji. Nadto, organy odwoławcze zobowiązane są do stosowania przepisów wspólnych wszystkim postępowaniom uregulowanym w k.p.a. zawartych w Dziale I zatytułowanym "Przepisy ogólne". Wskazany w art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (patrz: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, OTK Nr 7, poz. 258). Choć decyzje organów uczelni w kontekście wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady autonomii szkół wyższych nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sąd administracyjny, muszą spełniać przynajmniej podstawowe wymogi umożliwiające przeprowadzenie tej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni powinny najpierw poczynić ustalenia odzwierciedlone w zebranym materiale dowodowym i w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że Komisja ograniczyła się więc jedynie do stwierdzenia, że skarżąca nie spełnia wymagań do otrzymania wnioskowanego stypendium, ponieważ podjęła studia na zasadach określonych dla cudzoziemców, a zatem nie ma podstaw do przyznania jej tego stypendium. Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja nie odniosła się do podniesionych w nim skonkretyzowanych zarzutów, że skarżąca od [...] stycznia 2017 r. studiuje na zasadach określonych dla Polaków. Tymczasem zauważyć należy, że z zawartej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się jedynie do kontroli zaskarżonej decyzji, lecz powinien z urzędu ponownie przeanalizować całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, z uwzględnieniem treści zarzutów podniesionych w środku zaskarżenia. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika aby organ dokonał ponownej analizy sprawy w kontekście podniesionych przez skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutów. Dodać należy, że z art. 11 k.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 k.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. W ocenie Sądu zaskarżone decyzje nie spełniają wymogów, które nakłada na nie treść art. 107 § 3 k.p.a., bowiem ich uzasadnienie nie zawiera uzasadnienia prawnego, które ogranicza się w zasadzie do podania numerów przepisów Uzasadnienie decyzji, poza wskazaniem i wyjaśnieniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia, ma być dla strony źródłem informacji o sposobie rozumowania organu podejmującego decyzję i przyjętych przez niego założeniach, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. To z uzasadnienia decyzji strona czerpie informację o ustalonym i przyjętym przez organ do rozpoznania stanie faktycznym oraz o swojej sytuacji prawnej. Reasumując sąd stwierdził, że skarga jest uzasadniona z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Powyższa ocena uzasadniała uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] Rozpoznając sprawę ponownie Komisja winna w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy, ustosunkowując się w szczególności do zarzutów, wyjaśnień i twierdzeń skarżącej składanych w toku postępowania, a ich analizę, ocenę i wnioski z niej płynące przedstawić w uzasadnieniu decyzji spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...]. O kosztach postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.).