II SA/Wa 889/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , Bogumiła Kobierska, Protokolant starszy specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi M.J. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby w Policji i związku schorzenia ze służbą 1. oddala skargę w zakresie zdolności do służby, 2. odrzuca skargę w pozostałym zakresie. M.J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] z [...] stycznia 2019 r. (nr [...]). Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych i przyjętych przez organy za podstawę rozstrzygnięcia, wynika, że Zastępca Komendanta Rejonowego Policji [...] w dniu [...] czerwca 2018 r. skierował M.J. pełniącego służbę na stanowisku technika [...] Referatu [...] Komendy Rejonowej Policji [...] do [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej celem ustalenia jego stanu zdrowa oraz ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Policji, związku poszczególnych chorób ze szczególnymi warunkami oraz właściwościami służby oraz kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnienia lekarskiego przez funkcjonariusza. Rejonowa Komisja Lekarska w [...] w orzeczeniu z [...] października 2018 r. (nr [...]) rozpoznała u M.J. zespól uzależnienia od alkoholu oraz zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną i powołując się na § 83 pkt 1 (używanie szkodliwe alkoholu lub zespół uzależnienia od alkoholu w okresie kontrolowanej abstynencji) oraz § 78 pkt 2 (zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę) załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz.U. z 2014 r., poz.1898) stwierdziła, że jest trwale niezdolny do służby w Policji (kategoria C). Komisja stwierdziła ponadto, że badany jest zdolny do pracy i zaliczyła go do III grupy inwalidzkiej (schorzenie podstawowe pkt 1 rozpoznania, schorzenie współistniejące pkt 2 rozpoznania). Zdaniem Komisji, inwalidztwo nie pozostaje w związku ze służbą w Policji. M.J. w dniu 6 listopada 2018 r. wniósł odwołanie od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] października 2018 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych orzeczeniem z [...] stycznia 2019 r. wydanym na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 481), powołując się na zmianę stanu prawnego (po wydaniu orzeczenia przez organ I instancji, w dniu 1 listopada 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 11 października 2018 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności, wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Służbie Ochrony Państwa (Dz.U. z 2018 r., poz. 2035), rozpoznała u skarżącego: 1) zespół uzależnienia alkoholowego - zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane użyciem alkoholu (który należy zakwalifikować według § 93 pkt 3 wykazu chorób i ułomności - ZUA nierokujące zachowania abstynencji), 2) zaburzenia nerwicowe występujące pod postacią somatyczną, które zdaniem organu należało zakwalifikować jako zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę, o których mowa w § 86 pkt 2 chorób i ułomności. Komisja orzekła, że M.J. jest trwale niezdolny do służby w Policji. Zdaniem organu, skarżący jest zdolny do pracy, a rozpoznane schorzenia (ułomności) będące podstawą inwalidztwa (III grupa) nie pozostają w związku z szczególnymi właściwościami lub właściwościami służby. Organ wyjaśnił, że skarżący w toku postępowania odwoławczego został w dniu [...] stycznia 2019 r. poddany konsultacji psychiatrycznej przez lekarza psychiatrę G. W. i orzeczone rozpoznanie znajduje potwierdzenie w wynikach tej konsultacji. Organ dodał, że z dokumentacji medycznej M.J. wynika, że regularnie spożywa alkohol, pije ciągami 3-4 dni, a najdłuższa przerwa w piciu trwała około 3 tygodnie oraz że ma problemy ze snem, stany niepokoju związane m. in. z koniecznością pójścia do pracy. M.J. zaskarżył do Sądu orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych z [...] stycznia 2019 r. i wniósł o jego uchylenie w całości oraz uchylenie orzeczenia organu I instancji. Skarżący zarzucił, że zaskarżone orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej jest "niezrozumiałe i zawiera sprzeczność", nie wiadomo bowiem, czy uchylono w całości orzeczenie organu I instancji, czy tylko przyjętą w nim kwalifikację schorzeń (ułomności). M.J. podniósł, że w aktach sprawy znajduje się jedynie "notatka" z [...] stycznia 2019 r. dokumentująca jego badanie przez lekarza psychiatrę G. W. "która jest jedynie jednym z lekarzy wchodzących w skład Centralnej Komisji Lekarskiej, a nie jest całą Komisją", brak jest natomiast protokołu badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich ułomności (art. 32 ust. 1 ustawy). Zdaniem skarżącego, skierowanie na konsultacje psychiatryczną zostało wystawione niezgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy tj. przez podmiot nieuprawniony (nie podpisała go Komisja, a "jedynie pojedynczy jej członek"). M.J. stwierdził, że nie powinien być badany przez G.W., ponieważ jest ona jednocześnie członkiem Komisji, a więc nie jest "zewnętrznym ekspertem": Jej "działanie", zdaniem skarżącego, "trudno nazwać konsultacją", jako członek Komisji "prowadziła ona de facto działalność orzeczniczą, bez zachowania odpowiedniej procedury", poddawała ocenie własne konsultacje, co wykluczało obiektywizm i bezstronność Komisji w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie skarżący podniósł, że diagnoza dr G.W. nie była oparta na jego dokumentacji medycznej, a na "trwającym niecałe 10 minut badaniu". Skarżący zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawiera szczegółowego uzasadnienia, tj. wyników badań, opisu dokumentacji medycznej, nie wyjaśnia przesłanek którym kierował się organ orzeczniczy przy kwalifikacji schorzeń (ułomności). Organ nie wyjaśnił również, dlaczego uznał, że skarżący jest uzależniony od alkoholu, mając na uwadze, że w myśl wyjaśnień do § 93 pkt 3 wykazu, uzależnienie od alkoholu należy rozumieć jako następstwo długotrwałego szkodliwego spożywania alkoholu, w wyniku którego picie alkoholu uzyskuje priorytet nad zachowania, które kiedyś dla osoby pijącej były ważne. Komisja nie wyjaśniła też, dlaczego stwierdziła, że skarżący nie rokuje "poprawy" (zachowania abstynencji) i że jest trwale niezdolny do służby w Policji, mimo że jest powszechnie wiadomym, że schorzenia wywołane alkoholem można leczyć, nie powinny one uzasadniać zatem stwierdzenia całkowitej niezdolności do służby. Zdaniem skarżącego rozpoznanie o którym mowa w pkt 11.2 zaskarżonego orzeczenia (zaburzenia nerwicowe występujące pod postacią somatyczną) nie zostało wymienione w wykazie chorób i ułomności, a jego zakwalifikowanie pod § 86 pkt 2 (zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę) jest nieprawidłowe. M.J. w dalszej części skargi sformułował zarzuty odnoszące się do orzeczenia Komisji o nieistnieniu związku schorzenia ze szczególnymi warunkami oraz właściwościami służby, uznaniu go za zdolnego do pracy i zaliczeniu do III grupy inwalidzkiej oraz zarzucił niezasadne przyjęcie, że uzależnienie od alkoholu jest schorzeniem podstawowym, a zaburzenia nerwicowe schorzeniem współistniejącym. Tymczasem przyczyną nadużywania przez niego alkoholu jest przewlekły stres wywołany służbą w Policji. M.J. wniósł o "uzupełnienie materiału dowodowego" o oświadczenie lekarza psychiatry lek. med. M. W. z [...] marca 2019 r. z którego wynika, że problemy skarżącego z alkoholem są następstwem jego służby w Policji oraz o zaświadczenie specjalisty psychoterapeuty do spraw leczenia uzależnień B. W. z [...] marca 2019 r., z którego wynika, że picie alkoholu jest dla niego sposobem radzenia sobie z silnym stresem wywołanym służbą. Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : W zaskarżonym do Sądu orzeczeniu Centralna Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] rozpoznała u skarżącego schorzenia (ułomności) wymienione w § 93 pkt 3 wykazu chorób i ułomności (ZUA nierokujące zachowania abstynencji) i w § 86 pkt 2 (zaburzenia nerwicowe upośledzające lub znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę) oraz zaliczyła go kategorii C (niezdolny do służby), dodając, że ta niezdolność ma charakter trwały. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia kategorii zdolności do służby w Policji sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego zaliczenie badanego do jednej z kategorii zdolności do służby, w szczególności do zbadania, czy organ rozstrzygając o zaliczeniu do kategorii zdolności do służby miał do tego odpowiednie podstawy faktyczne i prawne, a więc np. czy badanie stanu zdrowia zostało przeprowadzone prawidłowo, znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Sąd administracyjny nie dokonuje natomiast oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie. Zdaniem Sądu, komisje lekarskie obu instancji (Rejonowa Komisja Lekarska podległa ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych w [...] oraz Centralna Komisja Lekarska) prawidłowo przeprowadziły postępowanie orzecznicze w tej sprawie, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a stwierdzone rozpoznanie prawidłowo zakwalifikowały pod wskazane schorzenia (ułomności). W zaskarżonym orzeczeniu Centralna Komisja Lekarska dokonała oceny stanu zdrowia skarżącego na podstawie dokumentacji orzeczniczej zgromadzonej przez organ orzeczniczy pierwszej instancji oraz dodatkowej konsultacji psychiatrycznej, a więc zgodnie z regułami określonymi w art. 33 ust. 1 w związku z art. 47 ust. 3 ustawy. Centralna Komisja Lekarska wydała orzeczenie w składzie trzyosobowym, stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy, przy czym jej członkami byli lekarze posiadający specjalizacje wymienione w art. 20 powołanej ustawy, niepodlegający wyłączeniu od udziału w postępowaniu na podstawie art. 40 ust. 2 powołanej ustawy. W świetle przepisów prawa nie ma przeszkód, aby konsultacja lekarska została przeprowadzona przez lekarza, będącego jednocześnie członkiem Komisji wydającej orzeczenie. Trzeba dodać, że w aktach sprawy znajduje się skierowanie na konsultację psychiatryczną, podpisane przez Zastępcę Przewodniczącego CKL i wbrew zapatrywaniu skarżącego nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że w oparciu o art. 31 ust. 1 ustawy to skierowanie powinno być podpisane przez wszystkich członków Komisji. Jak już powiedziano, Sąd nie dokonuje oceny stanu zdrowia badanego we własnym zakresie, a jedynie to, czy stwierdzone rozpoznanie choroby (ułomności) znajduje oparcie w wyczerpującym wywiadzie chorobowym i odpowiedniej dokumentacji medycznej. Centralna Komisja Lekarska orzekła w tej sprawie na podstawie dokumentacji medycznej zgromadzonej przez organ I instancji (organ ten rozpoznał u skarżącego zespól uzależnienia od alkoholu oraz zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną) oraz po przeprowadzeniu dodatkowej konsultacji skarżącego (a wiec zgodnie z zasadami określonymi w art. 46 ustawy). W aktach sprawy znajduje się m. in. opis badania psychiatrycznego skarżącego (z [...] lipca 2018 r.) oraz protokół badania skarżącego przez organ I instancji, z których wynika, że M.J. jest uzależniony od alkoholu (ma ciągi alkoholowe) oraz zaburzenia somatyczne. To rozpoznanie zostało "potwierdzone" przez lekarza psychiatrę, która konsultowała skarżącego w toku postępowania odwoławczego i stwierdziła, że M.J. "ciągami" pije alkohol (przerwy nie dłuższe niż 3 tygodnie), ma zaburzenia snu, odczuwa stany niepokoju i napięcia związane z koniecznością pójścia do pracy, mimo że od kwietnia 2018 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Można dodać, że skarżący w istocie nie kwestionuje że cierpi na te choroby (ułomności), co więcej znalazły potwierdzenie w przedłożonej przez badanego w tym postępowaniu dokumentacji medycznej. Wynika z niej, że M.J. regularnie spożywa alkohol w związku z nasilonym napięciem i wykazuje zaburzenia psychiczne oraz zaburzenia zachowania spowodowane spożyciem alkoholu (zespół uzależnienia), zaburzenia depresyjne i lękowe. W ocenie Sądu, w świetle jednoznacznych wyników badań skarżącego, prowadzących do ustalenia występowania u niego zespołu uzależnienia alkoholowego nierokującego poprawy oraz zaburzeń nerwicowych pod postacią somatyczną, Centralna Komisja Lekarska miała dostateczne podstawy do wydania orzeczenia o zakwalifikowaniu go na podstawie § 93 pkt 3 załącznika do rozporządzenia do kategorii C - trwale niezdolny do służby w Policji. Zdaniem Sądu organ miał podstawy stwierdzić, że skarżący jest uzależniony od alkoholu w rozumieniu wyjaśnień do § 93 pkt 3 wykazu chorób i ułomności (uzależnienie od alkoholu należy rozumieć jako następstwo długotrwałego szkodliwego spożywania alkoholu, w wyniku którego picie alkoholu uzyskuje priorytet nad zachowania, które kiedyś dla osoby pijącej były ważne). Organ zasadnie uznał również, że stwierdzone choroby (ułomności) nie pozwalają M.J. na pełnienie służby w Policji, co prowadzi do wniosku, że jest trwale niezdolny do służby (art. 6 ust. 2 pkt 5 ustawy). Według art. 39 ust. 1 ustawy, orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie w języku według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem się na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do rozporządzenia MSWiA z 11 października 2018 r. Zaskarżone orzeczenie (w części podlegającej kontroli tego Sądu) spełnia te wymagania: zostało dostatecznie uzasadnione, opiera się na prawidłowym rozpoznaniu schorzenia i w konsekwencji zawiera prawidłową kwalifikację zdolności (a raczej niezdolności) do służby w policji. Sąd zauważa, że skarżący został uznany za niezdolnego do służby z uwagi na stwierdzony zespół uzależnienia alkoholowego. Choroba (ułomność) wymieniona w § 86 pkt 2 wykazu chorób i ułomności zmniejsza sprawność fizyczną lub psychiczną funkcjonariusza Policji, może mieć wpływ na jego zdolność do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku (kategoria B - niezdolny do służby z ograniczeniem). Zaskarżone orzeczenie zostało oparte na podstawie dokumentacji medycznej skarżącego, a zatem pod względem merytorycznym jest prawidłowe. W istocie zarzuty podnoszone przez skarżącego zarówno w toku postępowania przed organami jak i w postępowaniu przed Sądem stanową polemikę z orzeczeniami w zakresie odnoszącym się do ustalenia schorzenia podstawowego i współistniejącego oraz braku związku stwierdzonych chorób i ułomności z warunkami i właściwościami służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do ich badania, ponieważ odnoszą się one zawartego w zaskarżonym orzeczeniu Komisji "rozstrzygnięcia", które podlega kontroli sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniach o świadczenia przysługujące z tego tytułu (odszkodowania, renty lub emerytury). Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznania skargi na orzeczenie w tym zakresie, w części dotyczącej ustalenia stanu zdrowia (por. wyroki NSA z 9 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 354/09, z 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, z 18 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2691/14, postanowienie WSA w Warszawie z 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 165/18 i powołane tam liczne orzecznictwo). Z przedstawionych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1032 ze zm.), oddalił skargę M.J. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z [...] stycznia 2019 r. w części dotyczącej zaliczenia skarżącego do określonej kategorii służby. Sąd odrzucił skargę w pozostałym zakresie, stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, o czym orzekł w pkt 2 wyroku.