II SA/Wa 890/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Góraj, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi R. G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego – oddala skargę – Postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] na podstawie art. 134i ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2015 r., poz. 355 z późn. zm.), wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko R.G., zarzucając mu popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, tj. niewykonania polecenia, dotyczącego stawienia się przed komisją lekarską i niedostarczenia żądnej dokumentacji oraz wyników zleconych konsultacji specjalistycznych bez usprawiedliwienia, pomimo wielokrotnych skutecznych wezwań, co doprowadziło do braku możliwości wydania orzeczenia i zakończenia prac komisji. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Komendant Miejski Policji w [...] zawiesił postępowanie dyscyplinarne, a następnie, postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] podjął postępowanie i orzeczeniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...], na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, umorzył postępowanie dyscyplinarne przeciwko R.G. z powodu jego bezprzedmiotowości, spowodowanej zwolnieniem funkcjonariusza ze służby w Policji, z dniem [...] lutego 2016 r., rozkazem personalnym z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że zwolnienie funkcjonariusza nastąpiło zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 2 pkt 7 ustawy o Policji w związku z upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby. Komendant wyjaśnił też, że od dnia wszczęcia postępowania dyscyplinarnego tj. od dnia [...] października.2015 r. do dnia zwolnienia funkcjonariusza ze służby tj. do dnia [...] lutego 2016 r., nie zdołano przeprowadzić wszystkich czynności dowodowych, ponieważ funkcjonariusz na różnych etapach prowadzonego postępowania składał wielokrotnie zażalenia bądź wnioski o wyłączenie przełożonego dyscyplinarnego, wyższego przełożonego dyscyplinarnego i rzecznika dyscyplinarnego, co uniemożliwiło merytoryczne zakończenie postępowania dyscyplinarnego, w okresie trwania stosunku służbowego funkcjonariusza. Skoro zaś odpowiedzialności dyscyplinarnej na podstawie postanowień Rozdziału 10 ustawy o Policji - odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów - podlega tylko policjant (art. 132 ust. 1 tej ustawy), to dalsze prowadzenie czynności tego postępowania dyscyplinarnego stało się bezprzedmiotowe, wobec czego, na podstawie art. 135j ust. 4 w związku z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, zasadne stało się umorzenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko ww. funkcjonariuszowi. W dniu 9 marca 2016 r. R.G. wniósł odwołanie od. ww. orzeczenia, wskazując, że postępowanie od chwili wszczęcia było bezprzedmiotowe, ponieważ zostało wszczęte po upływie terminu, w którym przełożony dyscyplinarny mógł wszcząć takie postępowanie. Funkcjonariusz zarzucił również, że zawieszone postępowanie dyscyplinarne zostało podjęte już po jego zwolnieniu ze służby. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...], na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 ustawy o Policji utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...], wskazując, że postępowanie dyscyplinarne może toczyć się tylko wobec policjanta, a zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji było przyczyną uzasadniającą umorzenie postępowania dyscyplinarnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem funkcjonariusza, że w orzeczeniu z dnia [...] marca 2016 r., jako podstawę prawną umorzenia postępowania dyscyplinarnego wskazano art. 135j ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji, który mówi o ukaraniu, jednak nie można rozpatrywać tego uchybienia jako "rażącego błędu prawnego", ponieważ w rozstrzygnięciu orzeczenia przełożony dyscyplinarny wskazał jednoznacznie, że orzeka o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego z powodu jego bezprzedmiotowości. Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu uchybienia przez przełożonego dyscyplinarnego terminu do wszczęcia postępowania, uznając, że datą uzyskania informacji przez przełożonego o naruszeniu dyscypliny służbowej przez funkcjonariusza jest data wpływu do Komendy Miejskiej w [...] (30 lipca 2015 r.) pisma [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., informującego, że R.G. nie zgłosił się bez podania uzasadnionej przyczyny na wyznaczone mu testy psychologiczne i nie dostarczył żądanej dokumentacji ani wyników zaleconych konsultacji specjalistycznych. Dopiero bowiem to pismo, nie zaś pismo Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] informujące o niestawiennictwie na badaniach zleconych przez psychologa, stanowiło podstawę wszczęcia postępowania, ponieważ nie każde niewłaściwe zachowanie stanowi przewinienie dyscyplinarne. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że podjęcie zawieszonego postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] marca 2016 r., a więc już po zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, miało na celu jedynie zakończenie tego postępowania, zatem zarzut rażącego błędu proceduralnego oraz wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko przełożonemu dyscyplinarnemu uznał za niezasadny. W skardze na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] oraz na poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] R.G. wniósł o uchylenie orzeczeń obydwu instancji jako niezgodnych z prawem, o uniewinnienie od zarzucanego czynu lub umorzenie postępowania na podstawie. art. 135 ust. 3 ustawy o Policji po uprzednim przewróceniu skarżącego do służby w Policji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, ewentualnie o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia jego skargi na rozkaz o zwolnieniu ze służby, które toczy się w tutejszym Sądzie (skarga na rozkaz nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o zwolnieniu ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2016 r.). Skarżący szeroko opisał nieprawidłowości, jakich dopuścili się wobec niego zarówno bezpośredni przełożony dyscyplinarny, jak i Komendant Wojewódzki Policji zs. w [...] oraz Przewodniczący Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSW. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Wyrokiem z dnia 22 września 2016 r. sygn. akt Ii SA/Wa 806/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.G. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji. Wyrok nie jest prawomocny z uwagi na wniesienie przez skarżącego skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Sądowa kontrola legalności orzeczeń wydawanych w toku postępowania administracyjnego sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa, skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że postępowanie dyscyplinarne dotyczące policjantów zostało uregulowane w Rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2015 r., poz. 355 ze zm). Materialno-prawną podstawę umorzenia postępowania dyscyplinarnego stanowi art. 135 ust. 1 i art. 135j ust. 4 ustawy. Stosownie do treści art. 135 ust. 1 postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza: 1) jeżeli czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego; 2) po upływie terminów określonych w ust. 4 i 5; 3) w razie śmierci policjanta; 4) jeżeli w tej samej sprawie zapadło prawomocne orzeczenie dyscyplinarne lub toczy się postępowanie dyscyplinarne. Zgodnie natomiast z art. 135j ust. 4 cyt. ustawy przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust.1, albo gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innej przyczyny. Podkreślić należy, że rozdział 10 ustawy o Policji, regulujący odpowiedzialność dyscyplinarną i karną odnosi tę odpowiedzialność wyłącznie do policjantów pozostających w służbie. Ustawodawca nie tylko posłużył się dla określenia osoby podlegającej odpowiedzialności pojęciem "policjant", ale i formułując katalog kar wskazuje, że mogą być one wymierzone wyłącznie osobie pozostającej w stosunku służbowym. W ustawie o Policji brak jest przy tym przepisu stanowiącego, że zwolnienie policjanta ze służby pozostaje bez wpływu na prowadzone wobec niego postępowanie dyscyplinarne. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, postępowanie dyscyplinarne w stosunku do R.G. zostało wszczęte postanowieniem Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] października 2015 r.. Ostatecznym rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2016 r. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] utrzymał natomiast w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2016 r. Zatem od dnia 1 marca 2016 r. R.G. przestał podlegać odpowiedzialności dyscyplinarnej uregulowanej w ustawie o Policji, która odnosi się wyłącznie do policjantów pozostających w służbie. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa wojewódzkich sądów administracyjnych, zwolnienie funkcjonariusza ze służby w Policji powoduje, iż dotychczasowe postępowanie dyscyplinarne staje się bezprzedmiotowe, odpada bowiem podmiot tego postępowania- policjant, co uzasadnia obligatoryjne umorzenie postępowania dyscyplinarnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 lutego 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 734/04, Lex Nr 165719). Orzeczenie będące przedmiotem kontroli sądowej, dotyczące umorzenia postępowania nie miało zatem charakteru uznaniowego, gdyż w każdym przypadku zaistnienie negatywnej przesłanki, jaką jest brak przymiotu strony postępowania powoduje konieczność jego umorzenia. Słusznie zatem uznały organy obu instancji, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji spowodowało bezprzedmiotowość postępowania dyscyplinarnego, a tym samym konieczność jego umorzenia (art. 135j ust.4 in fine ustawy). Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w skardze odnośnie nieprawidłowości związanych z wszczęciem postępowania dyscyplinarnego oraz odwieszeniem postępowania już po zwolnieniu skarżącego ze służby, to wskazać należy, że Sąd tych zarzutów nie podziela. Termin do wszczęcia postępowania został przez organ zachowany bowiem datą uzyskania informacji przez przełożonego o naruszeniu dyscypliny służbowej przez funkcjonariusza jest data wpływu do Komendy Miejskiej w [...] (30 lipca 2015 r.) pisma [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lipca 2015 r., informującego, że R.G. nie zgłosił się bez podania uzasadnionej przyczyny na wyznaczone mu testy psychologiczne i nie dostarczył żądanej dokumentacji ani wyników zaleconych konsultacji specjalistycznych. Sąd podziela stanowisko organu, że dopiero to pismo, nie zaś pismo Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...] informujące o niestawiennictwie na badaniach zleconych przez psychologa, stanowiło podstawę wszczęcia postępowania, ponieważ nie każde niewłaściwe zachowanie stanowi przewinienie dyscyplinarne. Jeśli zaś chodzi o podjęcie zawieszonego postępowania dyscyplinarnego w dniu [...] marca 2016 r., a więc już po zwolnieniu skarżącego ze służby, to wskazać należy, że miało ono na celu jedynie zakończenie tego postępowania, zatem zarzut rażącego błędu proceduralnego oraz wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko przełożonemu dyscyplinarnemu uznał za niezasadny. Ponadto poza rozważaniami Sądu pozostają zarzuty skarżącego co do decyzji w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji, bowiem zarówno stronom jak i Sądowi z urzędu znany jest fakt, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 22 września 2016 r. o sygn.. akt II SA/Wa 806/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.G. na orzeczenie z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie zwolnienia go ze służby w Policji. Tam przedmiotem oceny była zgodność z prawem decyzji (rozkazu personalnego), której trafność kwestionuje skarżący w sprawie niniejszej. Dlatego jeszcze raz podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest zwolnienie skarżącego ze służby w Policji; okoliczność ta - wypływająca z ostatecznego orzeczenia administracyjnego wydanego w dniu [...] marca 2016 r. stanowi natomiast przesłankę orzeczenia o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Z tych też względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.