II SA/Wa 891/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Asesor WSA Michał Sułkowski, Protokolant ref. staż. Maria Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2022 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2022 r. nr. [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję A. K. (zwany dalej także jako: "strona"; "skarżący"), wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także jako: "Minister", "Organ") o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2020 r. poz. 723 ze zm. – dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"). Decyzją z dnia [...] marca 2021 r. Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 21 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 2097/21) uchylił powyższą decyzję Ministra. W uzasadnieniu Sąd przesądził przede wszystkim, że służba strony na rzecz tzw. Państwa totalitarnego miała charakter krótkotrwały. Ponadto Sąd przywołując argumentację zawartą w wyroku NSA wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1669/19 w dniu 21 maja 2020 r. wytknął Ministrowi, że całkowicie pominął kwestię tego, czy służba strony pełniona w formacji uznanej za działającą na rzecz tzw. Państwa totalitarnego, była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji Państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do standardowych działań czy czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej. Na zakończenie uzasadnienia wyroku Sąd nakazał Ministrowi usunięcie w/w uchybienia. W dniu [...] kwietnia 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji ponownie wydał negatywną dla strony decyzję. W jej uzasadnieniu ponownie (pomimo odmiennych ustaleń Sądu administracyjnego) uznał służbę strony na rzecz tzw. Państwa totalitarnego za pełnioną długotrwale. Dalej organ nie zakwestionował rzetelnego pełnienia służby przez skarżącego w Policji co należy odczytywać jako przyznanie owej rzetelności. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ wskazał nazwy stanowisk służbowych zajmowanych przez skarżącego wywodząc z tego, że strona realizowała zadania związane z istotą funkcjonowania aparatu w którym służyła. Minister wytknął też skarżącemu fakt zakwalifikowania na studia w Wyższej Szkole Oficerskiej MSW w [...], oraz członkostwo w ZSMP i PZPR. W skardze na powyższą decyzję Ministra skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego i wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi rozwinięto w/w zarzuty zwracając szczególną uwagę na to, że znaczna część ustaleń organu pozostaje w sprzeczności z danymi wynikającymi z akt osobowych strony. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów uznać należy, iż narusza ona prawo. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając skarżoną decyzję, wykonał zalecenia i zastosował się do sposobu rozumienia prawa zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zawartego w wyroku z dnia 21 października 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 2097/21) uchylającym zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") organ któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W tym miejscu przypomnieć raz jeszcze należało, że w w/w rozstrzygnięciu Sąd administracyjny przesądził to, że służba strony na rzecz tzw. Państwa totalitarnego miała charakter krótkotrwały. Ponadto Sąd przywołując argumentację zawartą w wyroku NSA wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1669/19 w dniu 21 maja 2020r. wytknął Ministrowi, że całkowicie pominął kwestię tego, czy służba strony pełniona w formacji uznanej za działającą na rzecz tzw. Państwa totalitarnego, była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji Państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do standardowych działań czy czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej. Na zakończenie uzasadnienia wyroku Sąd nakazał Ministrowi usunięcie w/w uchybienia. Pomimo tak jasno i klarownie przedstawionych wytycznych, organ całkowicie zignorował ją w swych rozważaniach. Skupił się zaś wyłącznie na materii świadomego rozpoczęcia służby, na pozaustawowej kwestii przynależności strony do ZSMP i PZPR czy na czerpaniu bliżej nieokreślonych korzyści. Takie postępowanie Ministra, w świetle normy art. 153 P.p.s.a. – co oczywiste – nie może spotkać się z akceptacją tut. Sądu. Oceniając skarżoną decyzję nie sposób pomijać tego, że organ mimo związania wytycznymi Sądu, nie przywołał żadnych szczegółów z okresu kwalifikowanej służby strony (ani tych opisanych przez stronę, ani tych które mogą wynikać z zapisów z akt osobowych). Konieczności zbadania materii postępowania przez stronę w czasie, gdy pełniła kwalifikowaną służbę, nie może skutecznie zastępować przywołana przez organ problematyka zadań realizowanych przez komórkę organizacyjną w której strona pełniła służbę. Organ zdaje się nie zauważać tego, iż przedmiotem badania winien uczynić zakres zadań jakie rzeczywiście realizowała strona, a nie zakres zadań należących do właściwości owej komórki czy nawet przypisanych do zajmowanych stanowisk służbowych. Sąd zwraca Ministrowi uwagę na to, że ustawa zaopatrzeniowa pozbawiła części świadczeń emerytalnych czy rentowych konkretnych funkcjonariuszy, a nie jednostki w jakich służyli. Na marginesie dodać należało, że wnioski organu, iż aktywność zawodowa strony nie ograniczała się do zwykłych i standardowych działań bowiem skarżący był członkiem ZSMP i PZPR, pozostają w jaskrawym oderwaniu od zasad prowadzenia postępowania dowodowego, stanowiąc daleko posunięte uproszczenie. W oderwaniu od etapu postępowania na jakim znajduje się sprawa, oraz w oderwaniu od realiów prawnych niniejszej sprawy pozostają więc uwagi organu dotyczące materii światopoglądu strony, a wysnuwane m.in. z faktu członkostwa w/w organizacjach. Ta problematyka nijak się ma do treści przepisu prawa będącego podstawą rozstrzygnięcia organu. Jako taka pozostaje więc poza zainteresowaniem Sądu, jak również powinna pozostać poza zainteresowaniem organu. To nie kwestia światopoglądu stała się (a przynajmniej nie powinna być) powodem pozbawienia strony skarżącej świadczeń emerytalnych w pełnej wysokości. W konsekwencji więc kwestia światopoglądu nie może przesądzać o możliwości zastosowania wobec strony skarżącej dobrodziejstwa art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Reasumując, nawiązywanie przez organ przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy, do materii światopoglądu strony, czy przynależności do konkretnej organizacji, zdają się być kolejnym przykładem nieuprawnionej nadinterpretacji stosowanej normy prawnej i wybiórczego odczytywania uzasadnień wyroków wydanych przez Sądy administracyjne. Zwrócić należało też uwagę organowi, że formułowanie w uzasadnieniu decyzji wniosków o utożsamianiu się przez stronę z ustrojem totalitarnym, z ideologią ówczesnych władz, czy o zaangażowaniu w działalność charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, nie znajduje podstaw w przepisie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Także Sąd kasacyjny dokonując wykładni omawianej normy prawnej w licznych wyrokach, nie formułował tego rodzaju przesłanek. Organ formułując swe wnioski w tym zakresie, w głównej mierze wywiódł je z dowolnych domniemań. W tym miejscu zwrócić zaś należy uwagę Ministrowi, że K.p.a. regulując materię postępowania dowodowego nie posługuje się pojęciem domniemania a dowodu. Stąd domniemania organu w niniejszym postępowaniu nie mają żadnego znaczenia dla sprawy i nie mogą w sposób skuteczny przekładać się na wydawane rozstrzygnięcie. Wprowadzają bowiem do postępowania administracyjnego nieznany ustawie element - wielce nieprecyzyjny i w efekcie nie poddający się kontroli sądowej. Na zakończenie Sąd szczególnie mocno musi zaakcentować fakt rażącego naruszenia przez Ministra przepisów prawa. Minister, mimo związania prawomocnym wyrokiem Sądu administracyjnego (z którego wywodami musiał się zgadzać skoro nie wywiódł skargi kasacyjnej), dokonał ponownej analizy problematyki przesądzonej już prawomocnie tj. materii krótkotrwałości służby i wywiódł wnioski sprzeczne z rozstrzygnięciem sądowym. Tego typu działanie nie może pozostać niezauważone, a przede wszystkim nie może być akceptowane przez Sąd administracyjny. Działanie takie może bowiem świadczyć albo o lekceważącym stosunku do prawomocnych wyroków sądowych (a więc do obowiązującego w RP porządku konstytucyjnego) albo o wyjątkowo niedbałym zapoznawaniu się z wyrokami, którymi jest związany. W świetle powyższych rozważań, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo, bowiem wydano ją z naruszeniem przepisu art. 153 P.p.s.a. i przez to niewłaściwie oceniono stan faktyczny, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 1c P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do tego, aby wydać decyzję uwzględniającą wszystkie wnioski przedstawione przez Sąd administracyjny w niniejszym uzasadnieniu jak też w uzasadnieniu wcześniejszego rozstrzygnięcia. Okoliczności podnoszone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu powinny zaś pozostawać w zgodzie z faktami wynikającymi z akt osobowych funkcjonariusza.