II SA/Wa 896/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Janusz Walawski, sędzia WSA Bronisław Szydło, asesor WSA Jarosław Trelka (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2007 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] marca 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. zarządził przymusowe wykwaterowanie H. K. oraz jego byłej żony B. K. z lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul[...], a także wezwał zobowiązanych do zwolnienia i przekazania do dyspozycji organu przedmiotowego lokalu. Podstawą prawną tej decyzji był art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zwanej też dalej "ustawą". Decyzja ta stała się ostateczna. W dniu [...] lipca 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. złożył do Wojewody Kujawsko - Pomorskiego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. Wojewoda Kujawsko - Pomorski wezwał H. K. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi z nim osobami do opróżnienia i wydania wskazanego wyżej lokalu. Postanowienie wydano na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 143 § 1 punkt 2, art. 64a § 1 ust. 2 punkt c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej także "ustawą egzekucyjną", a także art. 38 ust. 2 i 45 ust. 1 ustawy. H. K. złożył zażalenie na to postanowienie, wskazując w nim m.in., że dotyczy ono niewłaściwego lokalu (w postanowieniu tym chodziło o lokal obecnej żony B. M., położony przy ul. [...] w B.), a ponadto, że już wiele lat wcześniej podjął starania o przekazanie (zwrot) lokalu do Agencji. Z należnej mu części lokalu, przyznanej na mocy decyzji "podziałowej" z [...] r., nie korzysta od [...] r., choć płaci regularnie czynsz za tę swoją część. Za lokal nie płaci natomiast jego była żona. Powyższe zażalenie zostało rozpatrzone poprzez sprostowanie oczywistej omyłki w postanowieniu z [...] czerwca 2006 r., dotyczącej oznaczenia lokalu. W ramach postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny wydał tytuł wykonawczy opiewający na H. K. jako zobowiązanego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. Wojewoda Kujawsko - Pomorski umorzył z urzędu postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec H. K. Jako uzasadnienie wskazał na fakt, że skarżący nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w B. od 15 lat. Podstawą tego postanowienia był natomiast art. 59 § 1 punkt 4 ustawy egzekucyjnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie wierzyciel (Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w B.) ocenił, że w sprawie nie zaszły przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 punkt 4 ustawy egzekucyjnej. Fakt, że skarżący nie mieszka w lokalu, jego rozwód z żoną, wyprowadzenie się jego i jego dzieci z lokalu, nie czyni postępowania egzekucyjnego bezprzedmiotowym, nie zmienia stanu prawnego i nie eliminuje odpowiedzialności skarżącego. Po rozwodzie w [...] r. skarżący wraz z żoną uzgodnił, w decyzji wydanej przez organ administrujący lokalem, sposób korzystania z tego lokalu. Nadal więc skarżący jest zobowiązany i ma tytuł prawny do lokalu. Błąd co do zobowiązanego (art. 59 § 1 punkt 4 ustawy egzekucyjnej) występuje wtedy, gdy w tytule wykonawczym została wskazana jako osoba zobowiązana osoba, na której nie ciąży obowiązek. Umarzając postępowanie organ naruszył art. 29 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, według którego organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, ale nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. Minister Obrony Narodowej podzielił pogląd zaprezentowany w zażaleniu na postanowienie z [...] listopada 2006 r., iż w sprawie nie zaszedł błąd co do osoby zobowiązanej. Organ odwoławczy z urzędu przeanalizował też możliwość jego umorzenia na podstawie art. 59 § 1 punkt 1 ustawy egzekucyjnej, tj. wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, ale ocenił, że ta przesłanka także nie wystąpiła. Dowodem przekazania lokalu do Agencji jest bowiem tylko protokół zwolnienia lokalu, a taki nigdy nie został sporządzony. Wskazywanie natomiast przez organ egzekucyjny I instancji, iż skarżący podejmował starania o rezygnację z lokalu, stanowi nieuprawnioną ocenę zasadności egzekwowanego obowiązku, niezależnie od tego, czy takie starania istotnie miały miejsce. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie z [...] marca 2007 r. H. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i ocenił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne. Podkreślił, że nie jest dłużnikiem, gdyż regularnie płaci czynsz za "swoją" część mieszkania. Dysponuje też dokumentami potwierdzającymi, że starał się zwrócić mieszkanie do Agencji, ale starania te nie powiodły się. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 punkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym, obowiązującym w dacie wydania takiego postanowienia. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, choć nie tylko z tych powodów, które w niej podniesiono. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy nie podzielił oceny Wojewody Kujawsko - Pomorskiego, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec H. K. stało się bezprzedmiotowe. Abstrahując jednak od merytorycznej zasadności stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu tego postanowienia zauważyć należy, iż z samej jego sentencji wynika wniosek wręcz odwrotny - organ odwoławczy uchylił mianowicie postanowienie organu I instancji, ale w dalszej części swojego rozstrzygnięcia postąpił dokładnie tak samo, jak Wojewoda, tzn. umorzył postępowanie przed organem I instancji. Domyślać się jedynie można, że za takim rozstrzygnięciem stała intencja wyeliminowania postanowienia z [...] listopada 2006 r. z obrotu prawnego i kontynuowania postępowania egzekucyjnego. Niemniej organ odwoławczy, literalnie odczytując sentencję postanowienia z [...] marca 2007 r., wyraził wolę zupełnie innego zakończenia postępowania egzekucyjnego, niż wynika to z uzasadnienia postanowienia, tj. wolę jego umorzenia. Między tą sentencją, a uzasadnieniem zachodzi więc nieusuwalna sprzeczność. Zarówno Sąd orzekający w niniejszej sprawie, jak i strony postępowania egzekucyjnego, nie mogą mieć pewności co do wyrażonej woli organu odwoławczego. Tylko taka pewność natomiast uzasadniałaby merytoryczną ocenę zaskarżonego postanowienia. W tak podstawowej kwestii, jak zakres rozstrzygania organu II instancji nie mogą zachodzić żadne wątpliwości. Sprzeczność zaś między rozstrzygnięciem, a uzasadnieniem prowadzić musi do wniosku o pierwszeństwie samego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 17 grudnia 1999 r., sygn. IV SA 2070, LEX Nr 48693). Jeśli zamiarem Ministra Obrony Narodowej było dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, to właściwym rozstrzygnięciem było uchylenie postanowienia Wojewody Kujawsko - Pomorskiego oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wraz ze stosownymi wytycznymi co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Niezależnie od powyższego uchybienia organ odwoławczy nie odniósł się do kilku istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, które rzutować mogą na ocenę wniosku o konieczności umorzenia prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego. Sąd nie przesądził ich znaczenia w niniejszym postępowaniu, gdyż było to rolą organów orzekających w sprawie, a ponadto, wobec wskazanej sprzeczności w zaskarżonym postanowieniu, ocena taka wyrażona przez Sąd byłaby przedwczesna. Otóż zauważyć należy, że po otrzymaniu przez skarżącego postanowienia z [...] czerwca 2006 r., wzywającego do opróżnienia lokalu przy ul. [...] w B., skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Niezależnie od tego, czy i jakie środki odwoławcze przysługiwały od takiego postanowienia, konieczne było dokładne przeanalizowanie treści wniesionego zażalenia. Jak wynika z akt sprawy organ odwoławczy rozpatrzył je poprzez wydanie postanowienia prostującego oczywistą omyłkę w oznaczeniu lokalu - zamiast wskazanego w postanowieniu z [...] czerwca 2006 r. lokalu przy ul. [...] organowi chodziło o mieszkanie przy ul. [...] w B. Sprostowanie tej omyłki ocenić należy pozytywnie, ale organ I instancji nie zauważył, iż w niniejszym zażaleniu podniesiono okoliczność, którą być może, po wyjaśnieniu tej kwestii, należało zakwalifikować jako zarzut od wystawionego tytułu wykonawczego. Stosownie bowiem do art. 33 punkt 1 ustawy egzekucyjnej podstawą wniesionego zarzutu może myć m.in. wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skarżący konsekwentnie podawał, że w lokalu przy ul. [...] w B. nie zamieszkuje od [...] lat. Tymczasem decyzja, na podstawie której wystawiono tytuł wykonawczy, a także sam tytuł, zmierzają do wyegzekwowania opróżnienia tego lokalu przez skarżącego. W razie więc jednoznacznego ustalenie, że skarżącemu chodziło o podniesienie zarzutu wykonania zobowiązania, organ powinien potraktować go stosownie do art. 34 § 1 oraz 59 § 1 ustawy egzekucyjnej - oczywiście pod warunkiem terminowego wniesienia tego ewentualnego zarzutu. Zasadnie wskazuje organ odwoławczy, iż nie jest kompetencją organu egzekucyjnego badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 ust. 1 ustawy egzekucyjnej). Z tego punktu widzenia rzeczywiście bez znaczenia dla prowadzonej egzekucji jest fakt występowania przez skarżącego o przekazanie mieszkania do zasobów Agencji, jego rozwód z żoną, podział mieszkania ad usum w [...] r., wyprowadzenie się dzieci skarżącego z tego lokalu, czy regularne opłacanie przez skarżącego czynszu za "swoją" część mieszkania. Niemniej nie jest prawnie obojętny fakt, że skarżący nie zamieszkuje w tym lokalu od [...] r. Trudno z racjonalnego punktu widzenia wytłumaczyć potrzebę prowadzenia postępowania egzekucyjnego zmierzającego do opróżnienia przez skarżącego lokalu w takiej sytuacji, gdy lokal ten został przez niego opróżniony już kilkanaście lat wcześniej. Trudno też zrozumieć, dlaczego organ odwoławczy nie kwestionując faktu, iż skarżący w mieszkaniu przy ul. [...] w B. nie zamieszkuje od wielu lat, tak wielkie znaczenie przywiązuje do czysto formalnej kwestii protokołu zdania lokalu, jakby tylko ten protokół świadczył o faktycznym jego opróżnieniu. W dalszym postępowaniu organ odwoławczy szczegółowo przeanalizuje znaczenie wskazanych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a następnie wyda stosowne postanowienie, które zgodne będzie z dyspozycją art. 138 § 1 lub § 2 Kpa. Konieczne będzie też zapewnienie zgodności pomiędzy sentencją wydanego rozstrzygnięcia, a jego uzasadnieniem. Zauważyć poza wszystkim należy, że stosownie do brzmienia decyzji z [...] marca 2005 r. zobowiązanym do opróżnienia lokalu przy ul. [...] w B. stał się skarżący, ale też jego była żona B. K. Tymczasem tytuł wykonawczy został wystawiony jedynie na skarżącego (w aktach administracyjnych brakuje innego tytułu wykonawczego). Kwestia ta wykracza jednak poza ramy niniejszego postępowania, toteż nie było rolą Sądu badanie przyczyn, dla których egzekucja została być może ograniczona tylko do jednego dłużnika. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Odnośnie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia podstawą wyroku był art. 152 tej ustawy.