II SA/Wa 896/19
WyrokWSA w Warszawie2019-10-10
Skład orzekający: Konrad Łukaszewicz, Izabela Głowacka-Klimas, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może odmówić przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdy wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających spełnienie warunków do renty w trybie zwykłym?Ratio decidendi
Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku wymaga łącznego spełnienia trzech przesłanek: istnienia szczególnych okoliczności uniemożliwiających spełnienie warunków do renty w trybie zwykłym, całkowitej niezdolności do pracy lub wieku uniemożliwiającego podjęcie pracy oraz braku niezbędnych środków utrzymania. W przypadku braku wykazania szczególnych okoliczności, organ może odmówić przyznania świadczenia, a sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność decyzji, nie zaś sam wybór rozstrzygnięcia uznaniowego.Stan faktyczny
Skarżący G. K. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty w drodze wyjątku, wskazując na niespełnienie wymaganego okresu składkowego z powodu opieki nad chorą matką, trudności na rynku pracy oraz problemy zdrowotne. Prezes ZUS odmówił przyznania świadczenia, uznając, że nie wykazano szczególnych okoliczności uniemożliwiających spełnienie warunków do renty w trybie zwykłym. Skarżący zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego oraz niewłaściwej oceny stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Rusinowicz-Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zwanego dalej: "Prezesem ZUS") z dnia [...] lutego 2019 r. o numerze [...], którą odmówiono G. K. (zwanemu dalej: "Skarżącym") przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2018 r. Skarżący wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty w drodze wyjątku. We wniosku wyjaśnił, iż organ rentowy odmówił mu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, bowiem ustalenie całkowitej niezdolności do pracy nastąpiło po upływie 18 miesięcy od dnia ustania ostatniego okresu ubezpieczenia. Skarżący wskazał, iż jego odwołanie od tej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] stycznia 2018 r. W ocenie Skarżącego, pomimo tego, iż nie posiada on wymaganych 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, to w jego przypadku zachodzą przesłanki do przyznania mu renty w drodze wyjątku. W tym zakresie podniósł, iż udowodnił 22 lata i 4 miesiące okresów ubezpieczenia, zaś niedopełnienie wymaganych 25 lat było nieznaczne i wiązało się ze szczególnymi okolicznościami. Za takie uznać należy bowiem opiekę nad chorą matką w okresie od [...] lutego 2004 r. do [...] marca 2008 r., jak również profil jego zawodu (pracownik budowlany) i związany z tym sezonowy charakter większości prac budowlanych, jak również nie tak znaczny, jak w chwili obecnej, popyt na usługi budowlane. Skarżący zwrócił również uwagę na okresy, gdy był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, w których aktywnie poszukiwał pracy (1992-1993; 1995-1996; 2000-2001). Wyjaśnił nadto, iż w okresie po dniu [...] maja 2012 r. nie mógł podjąć zatrudnienia z uwagi na wiek, jak również problemy zdrowotne. Okoliczności te spowodowały, że zawiesił działalność gospodarczą. Dodatkowo wskazał na trudną sytuację życiową, zdrowotną (udar mózgu i orzeczona całkowita niezdolność do pracy od dnia [...] listopada 2015 r.), jak również materialną, przejawiającą się w utrzymywaniu się ze świadczeń socjalnych, które nie zapewniają mu minimum egzystencji.
Reasumując Skarżący podniósł, iż nie mógł dochować ciągłości zatrudnienia z uwagi na konieczność opieki nad chorą matką, trudności ze znalezieniem zatrudnienia oraz poważne problemy zdrowotne. Zauważył przy tym, iż próbował przeciwstawić się trudnej sytuacji życiowej, otwierając działalność gospodarczą, którą jednak ze względów od niego niezależnych zawiesił. Obecnie zaś znajduje się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, wywołanej stanem zdrowia, całkowitą niezdolnością do pracy, jak również brakiem środków na leczenie i utrzymanie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. Prezes ZUS odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu organ przywołał treść przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą o emeryturach i rentach z FUS") oraz wskazał, iż wszystkie wymienione w nim przesłanki musza zostać spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Prezes ZUS ustalił – na podstawie dokumentacji zawartej w aktach sprawy – iż na przestrzeni 54 lat życia Skarżący udokumentował 22 lata, 1 miesiąc i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych, przy czym w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – Skarżący udokumentował jedynie 2 lata, 11 miesięcy i 2 dni tych okresów. Organ zauważył przy tym, iż całkowita niezdolność Skarżącego do pracy została orzeczona dopiero od dnia [...] listopada 2015 r., natomiast nie wykazał on, by do tego dnia zachodziły takie przeszkody, trudne do przezwyciężenia i niezależne od samego Skarżącego, które można by uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS z dnia [...] lutego 2019 r. Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 7 w zw. art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez dokonanie ustaleń w sposób dowolny i sprzeczny z zasadą prawdy obiektywnej, w szczególności nie wzięcie pod uwagę okoliczności podnoszonych przez Skarżącego;
2) art. 15 w zw. z art. 7, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak postępowania wyjaśniającego, brak odniesienia się do wszystkich argumentów zawartych we wniosku oraz nieprzeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków, co naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania;
3) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji pomimo braku zajęcia przez Skarżącego stanowiska co do zebranego materiału w sprawie;
4) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu dowodów, na których organ się oparł oraz dowodów, którym odmówił wiary wraz ze wskazaniem przyczyn dla których dowody te nie zostały uwzględnione.
Rozwijając zarzuty Skarżący podniósł, iż z uzasadnienia decyzji wynika w istocie jedynie to, że w czasie przerw w zatrudnieniu nie był on osobą niezdolną do pracy. Natomiast organ w żadnej mierze nie odniósł się do podnoszonych przez niego argumentów, dotyczących opieki nad chorą matką, trudności w znalezieniu pracy, czy też problemów zdrowotnych. W jego ocenie, organ powinien również przesłuchać świadków na okoliczność, czy szczególne okoliczności uniemożliwiły mu wykonywanie pracy. Podkreślił ponownie, iż do 25 lat wymaganych, zabrakło mu niewielkiego okresu i okoliczność ta również powinna być przez Prezesa ZUS wzięta pod uwagę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc przy tym, iż w odniesieniu do Skarżącego nie można mówić o ziszczeniu się szczególnych okoliczności wymaganych przez art. 83 ustawy o emeryturach i rentach FUS. W szczególności za takie nie można uznać podnoszonych trudności w znalezieniu zatrudnienia, zważywszy na to, że Skarżący zamieszkuje w bezpośrednim sąsiedztwie W. i nie sposób uznać, że na obszarze tym fatycznie występują problemy na rynku pracy. Ponadto organ zauważył, iż okres, w którym Skarżący opiekował się chorą matką został zaliczony do łącznego okresu objętego ubezpieczeniem, jednakże nie pozwoliło to na wykazanie okresu co najmniej 30 lat składkowych, wymaganych dla otrzymania renty przez mężczyznę całkowicie niezdolnego do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Literalna wykładnia powyższego przepisu prowadzi do jednoznacznego przyjęcia, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku uzależnione jest od wystąpienia trzech przesłanek:
1) niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty w trybie zwykłym musi być spowodowane "szczególnymi okolicznościami";
2) ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej, objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku;
3) osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, iż przyznanie przedmiotowego świadczenia uzależnione jest od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych wyżej przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość (zob. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. Beaty Gudowskiej i dr hab. Krzysztofa Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 9 października 2008 r. o sygn. akt I OSK 378/08).
Należy również podkreślić, iż brzmienie powyższego przepisu wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jakie na tej podstawie uprawniony jest podjąć Prezes ZUS. Uregulowanie takie oznacza, że organ administracji, działając w ramach swobodnego uznania, ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia w określonym stanie faktycznym. Wydając decyzję o charakterze uznaniowym organ winien jednak pamiętać, iż owo uznanie administracyjne nie pozwala na dowolność w załatwieniu sprawy. Uznaniowość nie oznacza wszak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w przepisie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z drugiej zaś przepisy k.p.a., które znajdują tu zastosowanie, w myśl art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne jest zasadniczo ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc, czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, zebrał cały materiał dowodowy i wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy dokonał po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz czy przyjęte przez organ rozstrzygnięcie zostało wyczerpująco i jasno uzasadnione zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Kontroli sądowej nie podlega natomiast sam wybór rozstrzygnięcia meritum sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2011 r. o sygn. akt I OSK 2051/11; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem nie nosi cech dowolności i została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, po wszechstronnym zebraniu i rozważeniu całego materiału dowodowego.
Jakkolwiek Sąd podziela generalny zarzut skargi, iż Prezes ZUS nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący swojego stanowiska w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, które uznać trzeba za nader ogólne, to jednak nie oznacza to, że organ uchybił obowiązkowi ustalenia stanu faktycznego sprawy, czy też by naruszył prawo w stopniu mającym wpływ na ostateczne jej rozstrzygnięcie, bądź uchybił przepisom postępowania w sposób istotny. Sąd kontrolujący niniejszą sprawę dostrzega bowiem, iż orzeczenie organu znajduje uzasadnienie w zgromadzonym przezeń materiale dowodowym.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, iż w sprawie nie została spełniona pierwsza ze wskazanych wyżej przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku, bowiem nie można było stwierdzić, iż w sytuacji Skarżącego, w jakiej znalazł się on przed orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy (zatem przed dniem [...] listopada 2015 r.) zaistniały takie "szczególne okoliczności", które wykluczyły możliwość uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym.
Przypomnieć trzeba, że ustawa o emeryturach i rentach z FUS, choć posługuje się pojęciem "szczególnych okoliczności" to nie precyzuje, jak należy je definiować. W doktrynie i orzecznictwie wypracowano więc jednolite stanowisko, zgodnie z którym, dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, by w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. W konsekwencji, za "szczególne okoliczności" uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Przyznanie świadczenia "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku starającego się o to świadczenie, bowiem nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych.
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko Prezesa ZUS, iż Skarżący nie wykazał, by przed dniem [...] listopada 2015 r. zaistniały takie okoliczności, które można było uznać za szczególne w rozumieniu przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozwala bowiem na przyjęcie, że w przerwach zatrudnienia Skarżącego wystąpiły takie niezależne od niego i obiektywnie niemożliwe czy trudne do przezwyciężenia okoliczności, które uniemożliwiły mu wykonywanie zatrudnienia. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się bowiem, iż za okoliczność szczególną uznać należy wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2000 r. o sygn. akt II SA 306/00). W czasie niewykonywania zatrudnienia przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, nie istniały niezależne od Skarżącego przeszkody uniemożliwiające odprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, których nie można byłoby przezwyciężyć. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w ugruntowanym już orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy nie ma charakteru okoliczności szczególnej. W pewnych sytuacjach okresy pozostawania bez pracy mogą być rozpatrywane w kategoriach okoliczności szczególnych, jednak nie oznacza to, że bezrobocie samo w sobie może być bez żadnych dalszych warunków uznane za okoliczność uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Przyjmuje się bowiem, że za szczególną okoliczność nie może być uznany stan bezrobocia bez wykazanej aktywności zmierzającej do zmiany sytuacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r. o sygn. akt I OSK 1540/14 oraz z dnia 5 lutego 2015 r. o sygn. akt I OSK 1897/14). Nie jest zatem okolicznością szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS sam fakt bezrobocia, jeżeli ubezpieczony nie podejmuje żadnych działań w celu znalezienia pracy, choćby działania te zakończyły się niepowodzeniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r. o sygn. akt I OSK 1694/10). Okolicznościami takimi nie są ani brak ofert pracy dla osoby bezrobotnej, ani dłuższe przerwy w zatrudnieniu, bez jednoczesnego wykazania przyczyn ustania poszczególnych okresów zatrudnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2006 r. o sygn. akt I OSK 1328/05).
Tymczasem w aktach sprawy, prócz Zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w M. M. z dnia [...] lipca 2016 r., potwierdzającego okresy zarejestrowania bezrobotnego, brak jest jakiegokolwiek dokumentu wskazującego na aktywność w poszukiwaniu pracy przez Skarżącego, odmowy pracodawców przyjęcia do pracy lub brak ofert pracy, które mogłyby usprawiedliwiać krótszy niż wymagany do uzyskania świadczenia w zwykłym trybie staż okresów składkowych. Co więcej, nie jest w sprawie sporne, iż Skarżący prowadził własną działalność gospodarczą od dnia [...] maja 2010 r., którą zawiesił w maju 2012 r. i po dniu [...] maja 2012 r. nie odprowadzał już wymaganych składek. Skarżący wprawdzie wywodzi, iż spowodowane to było "brakiem zleceń", jednakże okoliczności takiej nie można uznać za obiektywnie niezależny i trwały stan wykluczający aktywność zawodową Skarżącego. Podkreślić raz jeszcze należy, że sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy nie ma charakteru okoliczności szczególnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 208 r. o sygn. akt I OSK 2082/18). Nie można było w końcu pominąć tego, iż Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na to, by w okresie od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] listopada 2015 r. aktywnie poszukiwał pracy, a mimo tego nie mógł znaleźć zatrudnienia. Okoliczności takie nie zostały również stwierdzone przez organ w zgromadzonym materiale dowodowym, skoro ostatnim potwierdzonym urzędowo okresem zarejestrowania w urzędzie pracy w charakterze bezrobotnego, a tym samym osoby poszukującej pracy przy pomocy Państwa, był okres od dnia [...] lutego 2010 r. do dnia [...] kwietnia 2010 r. Na marginesie zauważyć wypada, iż Skarżący nie tylko nie przedłożył dowodów na to, że poszukiwał zatrudnienia we własnym zakresie, ale sam oświadczył, iż zarejestrowaną przez siebie działalność gospodarczą jedynie "zawiesił", a zatem brak było również dowodu na to, by ostatecznie ją zlikwidował.
Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez Skarżącego "opieki nad chorą matką", to zauważyć należy, iż Prezes ZUS wskazał w odpowiedzi na skargę, iż w postępowaniu o rentę w trybie zwykłym organ zaliczył do okresu ubezpieczenia Skarżącego – okres opieki nad matką. Potwierdza to zresztą materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, z którego jednoznacznie wynika, iż okresu od dnia [...] lutego 2004 r. do dnia [...] marca 2008 r. (okresu opieki nad chora matką) nie potraktowano jako przerwy w ubezpieczeniu (vide: karta przebiegu zatrudnienia z dnia [...] lutego 2019 r.). Tym samym zarzut nieuwzględnienia tego okresu w ramach kontrolowanego postępowania uznać należało za chybiony.
Reasumując powyższe, raz jeszcze podkreślić trzeba, iż niespełnienie już tylko jednej z przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Zaznaczyć przy tym wyraźnie należy, iż Sąd nie kwestionuje tego, iż sytuacja życiowa i materialna Skarżącego jest trudna, niemniej jednak, sąd administracyjny jest wyłącznie sądem prawa i jego zadaniem jest kontrola decyzji pod względem jej legalności, to jest zgodności z prawem. Kontrolując natomiast zaskarżoną decyzję, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził by naruszała ona przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wypada przy tym wyjaśnić, iż omawiane świadczenie ma charakter wyjątkowy z tego względu, że jego przyznanie nie jest uzależnione tylko od sytuacji materialnej czy zdrowotnej wnioskującej strony, ale wymaga również spełnienia pozostałych przesłanek, w tym przesłanki szczególnych okoliczności, co zostało już wyżej wyjaśnione. W przeciwnym razie, świadczenia w drodze wyjątku przybrałyby charakter pomocy socjalnej, a nie o to chodziło ustawodawcy, gdy wprowadzał przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W ocenie Sądu, materiał dowodowy został w sprawie zebrany z poszanowaniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., wobec czego zarzuty skargi w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Organ nie naruszył również przepisu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie świadków, co sugerował Skarżący w uzasadnieniu skargi. Zdaniem Sądu, Prezes ZUS przeprowadził wymagane prawem postępowanie wyjaśniające wystarczające dla ustalenia okoliczności mających podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonania oceny, czy zaszły prawem przewidziane warunki do wydania decyzji. Kluczowe bowiem w postępowaniu wyjaśniającym, toczącym się na podstawie przepisów postępowania administracyjnego, jest przeprowadzenie nie każdego (jakiegokolwiek) dowodu, ale takiego, który dotyczy okoliczności istotnych w sprawie, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a., bowiem Skarżący skorzystał z prawa bezpośredniego zaskarżenia decyzji wydanej w pierwszej instancji do sądu administracyjnego, wobec czego sprawa nie mogła zostać dwukrotnie rozpoznana przez Prezesa ZUS.
Jakkolwiek Sąd dostrzega, iż Skarżący, przed wydaniem decyzji, nie został zawiadomiony o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 k.p.a., jak również, że uzasadnienie do zaskarżonej decyzji było lakoniczne i istotnie nie odnosiło się do wszystkich podniesionych przez Skarżącego twierdzeń, niemniej jednak takie uchybienia natury procesowej nie miały istotnego wpływu na ostateczny wynik sprawy, a tym samym nie mogły spowodować uwzględnienia skargi. Sąd nie stwierdził natomiast, by Skarżący był pozbawiony czynnego udziału w tym postępowaniu, a ostatecznie prawa do sądu, z którego zresztą skutecznie skorzystał.
Końcowo podnieść trzeba, iż Sąd dostrzegł również nieznaczną rozbieżność pomiędzy ustaleniami dokonanymi przez Prezesa ZUS w ramach niniejszego postępowania, zgodnie z którymi, Skarżący w ciągu 54 lat życia udokumentował 22 lata, 1 miesiąc i 23 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w stosunku do okresu wskazanego w uzasadnieniu do wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia [...] stycznia 2018 r. o sygn. akt [...], tj. 22 lata i 4 miesiące. Niemniej jednak różnica ta nie miała wpływu na niekwestionowany fakt, iż wymagany okres nie wyniósł 30 lat na przestrzeni całego życia Skarżącego. Ponadto, za bezsporną uznać należało okoliczność, iż w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, Skarżący udokumentował jedynie 2 lata, 11 miesięcy i 2 dni tych okresów.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło