II SA/Wa 898/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Aleksandra Weiher po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. F. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Orzeczeniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] , wydanym na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 75), Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] , rozpoznała u K. F. [...] z okresowymi bólami głowy i zaburzeniami widzenia oraz osłabieniem siły mięśniowej kończyn dolnych, upośledzającą sprawność ustroju do dalszej diagnostyki leczenia (§ 63 pkt 2 powołanego rozporządzenia z 10 maja 2004 r.) i zaliczyła go do kat. "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Jednocześnie Komisja wskazała na schorzenia współistniejące i orzekła w sprawie związku poszczególnych schorzeń ze służbą wojskową, a także określiła stopień inwalidztwa strony. Komisja wskazała, że orzeczenie opracowano na podstawie: opinii służbowej żołnierza zawodowego, opinii lekarskiej, książki zdrowia żołnierza zawodowego (seria F), karty informacyjnej z leczenia szpitalnego SPZZOP w [...] - Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym z dnia [...] września 2009 r., dokumentacji diagnostyczno-leczniczej oraz aktualnych badań specjalistycznych. K. F. odwołał się od tego orzeczenia i podał, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] nie wskazała, aby miewał on okresowe bóle głowy, zaburzenia widzenia oraz osłabienie sił kończyn dolnych skutkujących upośledzeniem funkcji jego organizmu, a zatem uznał, że nie wykazano rzeczywistych przesłanek do wydania tego orzeczenia. Do odwołania K. F. dołączył kopię opinii lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2009 r., wydanej przez Szefa Służby Zdrowia [...] , 3 zaświadczenia zdrowia, w tym zaświadczenie Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SP ZOZ z [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., wynik badania tomografii komputerowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. i kartę informacyjną z Oddziału Neurologii z Pododdziałem Udarowym Samodzielnego Publicznego Zespołu Zakładów Opieki Zdrowotnej w [...] z dnia [...] września 2009 r. Załączył również Certyfikat zdrowia nr [...] . Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] , rozpoznając odwołanie K. F., orzeczeniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz § 32 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach oraz § 31 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także ich właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 12, poz. 75), utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] . W uzasadnieniu orzeczenia Komisja podała, że rozpoznając je oparła się o zgromadzoną w sprawie dokumentację orzeczniczo - lekarską, dokonując dogłębnej jej analizy. Wskazała, że analiza ta wykazała, że TWKL prawidłowo ustaliła rozpoznanie schorzenia u orzekanego odnośnie [...] , ustalając to rozpoznanie w oparciu o wyniki badań neurologicznych z dnia [...] października 2009 r. oraz w oparciu o kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego w Oddziale Neurologii z Pododdziałem Udarowym w [...] z okresu od [...] sierpnia 2009 r. do [...] września 2009 r., jak również w oparciu o opinię służbową, oryginał opinii lekarskiej Szefa Służby Zdrowia [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. oraz zaświadczenie wystawione przez Inspektora BHP z Jednostki Wojskowej z dnia [...] sierpnia 2009 r., w której służył zainteresowany i z którego wynika, że stanowisko zainteresowanego nie znajduje się w Wykazie szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych warunków w pełnieniu służby przez żołnierza. Wziął również pod uwagę wywiad epidemiologiczny oraz szereg badań i konsultacji medycznych wykonanych u K. F. w ramach procesu orzeczniczego prowadzonego w TWKL. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy opisując schorzenie K. F. wskazał, że zgodnie z literaturą fachową medyczną ("Podstawy Neurologii Klinicznej" - Antonii Prusinowski, "Neurologia Kliniczna w Zarysie", Władysław Jakimowicz), chory powinien zmienić zawód, jeśli wykonywana praca naraża go na urazy. Biorąc to pod uwagę Komisja uznała, że schorzenie K. F. nie daje podstaw do uznania go za zdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wskazała również, że zawodowa służba wojskowa ze względu na swoją specyfikę obarczona jest wieloma czynnikami uciążliwymi dla zdrowia, m.in. dużą urazowością, bardzo dużym stresem, nieregularnym trybem pracy oraz związanym z tym nieregularnym i nieprawidłowym odżywianiem. Wymaga dużej odporności i wytrzymałości zarówno fizycznej, jak i psychicznej. Zajęcia odbywają się w trudnych warunkach zarówno atmosferycznych, jak i terenowych. Reasumując organ uznał, że orzeczenie organu pierwszej instancji wobec K. F. zostało wydane prawidłowo. Orzeczenie to stało się przedmiotem skargi K. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi K. F. zarzucił organowi, że samo stwierdzenie wystąpienia u niego schorzenia wskazanego przez komisję nie daje podstaw do podjęcia decyzji o uznaniu go za osobę niezdolną do zawodowej służby wojskowej, szczególnie w sytuacji, gdy przepis § 63 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowej komisji lekarskiej w tych sprawach, nie przesądza o obowiązku uznania skarżącego za osobę niezdolną do służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne właściwe są m.in. do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wydane w sprawie orzeczenia, będące w myśl art. 5 ust. 1 zdanie 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) decyzjami administracyjnymi, podjęte zostały z istotnym naruszeniem przepisów procedury administracyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. W ustępie 6 powołanego przepisu ustalono następujące kategorie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej: 1) kategoria Z - zdolny do zawodowej służby wojskowej, co oznacza zdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 2) kategoria N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Kwestie związane z funkcjonowaniem wojskowych komisji lekarskich i orzekaniem przez te komisje reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.). Wskazać należy, że na podstawie art. 1 pkt 4 lit. "f" i art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 79, poz. 669) z dniem 13 grudnia 2009 r. straciło moc, stanowiące materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia, rozporządzenie. Jednak zgodnie z art. 8 ustawy nowelizującej z dnia 24 kwietnia 2009 r., sprawy wszczęte i niezakończone ostateczną decyzją przed dniem wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Powyższy przepis decyduje zatem o prawidłowości zastosowanej w sprawie podstawy rozstrzygnięcia. Kategoria zdolności do zawodowej służby wojskowej ustalana jest według Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej istotne jest zatem ustalenie, czy i jaką chorobę bądź ułomność spośród zawartych w wykazie rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. rozpoznano u badanego żołnierza. W rozpoznawanej sprawie obie orzekające Komisje uznały skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej - kat. "N", rozpoznając u badanego [...] . Rozpoznane schorzenie zostało zakwalifikowane przez organy jako jednostka chorobowa określona w § 63 pkt 2 załącznika nr 2 do cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. Tymczasem, jak słusznie zauważa skarżący, w powołanym przez organy § 63 pkt 2 załącznika, jako jednostkę chorobową ustawodawca wskazał "trwałe następstwa chorób lub urazów ośrodkowego układu nerwowego z zaburzeniami mózgowo-rdzeniowymi i upośledzające sprawność ustroju". Nie budzi wątpliwości, że przedstawiony przez Komisje opis choroby skarżącego nie odpowiada treści jednostki chorobowej wyrażonych w § 63 pkt 2 załącznika nr 2 do cyt. wyżej rozporządzenia z dnia 10 maja 2004 r. Wskazać należy, że z akt administracyjnych wynika, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] orzekała na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych i diagnostyczno-laboratoryjnych. Z uzasadnienia orzeczenia organu II instancji wynika też, że komisja wyższego stopnia oparła się na badaniach lekarskich i dokumentacji lekarskiej zgromadzonych przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską. Mając ponadto na uwadze opisane rozpoznanie – brak jest podstaw do sformułowania jakichkolwiek zastrzeżeń co do zakresu badań i specjalistów je wykonujących, jak również gromadzeniu dokumentacji lekarskiej oraz samej diagnozy jednostki chorobowej – [...] . W rozpoznawanej sprawie jednak, kwestią budzącą poważne wątpliwości co do orzeczenia jest okoliczność, że zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy nie wyjaśnił, z jakich przyczyn skarżący zaliczony został do kategorii zdrowia "N", a nie kategorii zdrowia "Z", szczególnie w sytuacji, gdy przepis § 63 pkt 2 załącznika nr 2 do powołanego rozporządzenia MON z 10 maja 2004 r., stanowiącego podstawę orzeczenia w sprawie, przewiduje możliwość zaliczenia badanego zarówno do kategorii zdrowia "N" lub "Z", przy stwierdzonej w tym punkcie jednostce chorobowej. Również zawarte w rozporządzeniu "objaśnienia szczegółowe" nie precyzują, w jakich przypadkach, przy rozpoznaniu jednostki chorobowej określonej w § 63 pkt 2, należy żołnierza zakwalifikować do kategorii "N", a w jakich do kategorii Z. W tej sytuacji Komisje winny szczegółowo uzasadnić, dlaczego stwierdzenie określonej choroby skutkuje zaliczeniem skarżącego do tej, a nie innej kategorii. Zdaniem Sądu, orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, podjęte w niniejszej sprawie, nie zawierają odpowiednio szczegółowej argumentacji wskazującej na konieczność zakwalifikowania K. F., jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowej. Co więcej, obie Komisje rozpoznały u skarżącego schorzenie, które jak stwierdzono wyżej, nie występuje w wykazie chorób ujętych w rozporządzeniu. W sytuacji zatem zdiagnozowania u skarżącego innego schorzenia, mieszczącego się, zdaniem organów, w zakresie pojęciowym § 63 pkt 2 załącznika nr 2 do cyt. rozporządzenia, bezwzględnym obowiązkiem organów było dokładne uzasadnienie przyczyn, dla których przyjęto taką właśnie kwalifikację prawną schorzenia, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Ponadto z orzeczeń komisji w żaden sposób nie wynika, dlaczego uznały one, że w przypadku skarżącego wystąpiły "trwałe następstwa chorób". Sąd nie jest oczywiście uprawniony do polemiki z fachowymi określeniami z zakresu wiedzy medycznej, co nie zmienia faktu, że orzeczenia takie winny być zrozumiałe zarówno dla Sądu, jak i skarżącego w kontekście powołanych przepisów prawa, w tym wypadku powołanej kwalifikacji jednostki chorobowej, o której mowa w § 63 pkt 2 załącznika do rozporządzenia, a która odbiega od tej stwierdzonej przez komisje. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, brak wyczerpującego uzasadnienia w powyższym zakresie stanowi naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe skutkuje koniecznością uchylenia przez Sąd orzeczenia zarówno I i II instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny rozstrzygnąć o zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej, szczegółowo uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego orzeczenia w całości. Zgodnie zaś z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "d" tej ustawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z akt sądowych sprawy nie wynika zaś, aby skarżący w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie poniósł koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem przez Sąd wniosku o zasądzenie kosztów.