II SA/Wa 898/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zapomogi na rok akademicki 2016/2017 – oddala skargę – Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki [...] decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust 2 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz na podstawie § 6 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] na rok akademicki 2016/2017 (zarządzenie Rektora [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.), utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] odmawiającą przyznania A. K. zapomogi. W uzasadnieniu decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. organ I instancji, wobec niespełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych w § 2 pkt 6 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] na rok akademicki 2016/2017, odmówił przyznania A. K. zapomogi. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r. wnioskodawca wskazał, iż studiuje na drugim kierunku studiów (na Wydziale [...] Politechniki [...]) i zdobywa inny niż na ukończonym kierunku obszar wiedzy. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania organ II Instancji orzekł jak na wstępie. W motywach rozstrzygnięcia Odwoławcza Komisja Stypendialna podkreśliła, iż jak sam wnioskodawca przyznał w odwołaniu, ukończył już jedne studia i posiada tytuł magistra. Zatem zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz § 2 pkt. 6 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Politechniki [...] na rok akademicki 2016/2017 świadczenia pomocy materialnej dla studentów i doktorantów stronie nie przysługują. W świetle bowiem powołanego art. 184 ust. 5, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. Natomiast § 2 pkt 6 regulaminu brzmi, iż "Studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, świadczenia, o których mowa w ust. 3, nie przysługują, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W nawiązaniu do zarzutów odwołania organ II instancji stwierdził, iż obszar wiedzy oraz inne akty prawne, na które strona się powoływała, nie mogły być brane pod uwagę przy przyznawaniu świadczeń pomocy materialnej dla studentów z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów i Doktorantów. Decyzja Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] z dnia [...] lutego 2017 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając powyższą decyzję w całości skarżący podniósł, iż jest ona dla strony krzywdząca, gdyż narusza prawa obywatelskie zagarażowane konstytucyjnie. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie prawem. Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 173 ust. 1 pkt 8, art. 183 ust. 1 i 2, art. 184 ust. 5 i art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U z 2017 r., poz. 272 ze zm.). Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie zapomogi. Zapomoga może być przyznana studentowi, który z przyczyn losowych znalazł się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej. Student może otrzymać zapomogę, o której mowa w ust. 1, dwa razy w roku akademickim (art. 183 ust. 1 i 2 tej ustawy). Stosownie do art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym, studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173 (również zapomogi), chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat. W spawie nie jest sporne, że skarżący legitymując się tytułem inżyniera magistra wystąpił do Wydziałowej Komisji Stypendialnej Politechniki [...] o przyznanie zapomogi, w związku z rozpoczęciem studiów II stopnia na kolejnym kierunku studiów na Wydziale [...] . Zatem nie jest on adresatem normy art. 183 Prawa o szkolnictwie wyższym, bowiem spełnia negatywną przesłankę, o której mowa w art. 184 ust. 5 tej ustawy. Odnosząc się do zarzutów skargi mówiących o naruszeniu gwarancji konstytucyjnych trzeba wskazać, iż wykładnia art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym wielokrotnie była przedmiotem orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2327/13; z dnia 31 października 2012 r. sygn. akt 1 OSK 1724/12), a także wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt K 40/12. Powołany przepis ustanawia zasadę prawa do świadczeń pomocy materialnej do czasu ukończenia jednego kierunku studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, z którego wynika, że student, który ukończył jeden kierunek studiów z tytułem zawodowym magistra lub równorzędnym, nie ma prawa do świadczeń pomocy materialnej na kolejnym kierunku studiów. Zgodnie z art. 184 ust. 5 Prawa o szkolnictwie wyższym, student nie może otrzymać świadczeń wymienionych w art. 173 tej ustawy, jeśli uzyskał już tytuł magistra lub równorzędny na innym kierunku studiów, ponieważ w tym przypadku nie zostanie spełniona przesłanka kontynuowania studiów na drugim kierunku studiów w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra. Trybunał Konstytucyjny w ww. wyroku orzekł, że art. 184 ust. 5 p.s.w. w zakresie, w jakim wyłącza prawo studentów kontynuujących naukę na drugim kierunku po ukończeniu jednego kierunku studiów do otrzymywania stypendiów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym jest zgodny z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 2 i art. 70 ust 4 Konstytucji RP. Jakkolwiek wyrok Trybunał dotyczył stypendium rektora dla najlepszych studentów i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia, w ocenie Sądu argumentacja zawarta w uzasadnieniu wyroku ma również zastosowanie również w odniesieniu do pozostałych świadczeń wymienionych w art. 173 ust. 1, w tym zapomogi. Otóż, zdaniem Trybunału, art. 184 ust. 5 p.s.w. nie narusza zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji), ani art. 70 ust. 4 Konstytucji, który nakłada na władze publiczne obowiązek zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. W zakresie zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji), ustawodawca w art. 184 ust. 5 p.s.w. posłużył się kryterium, prowadzącym do zróżnicowania podmiotów podobnych, charakteryzujących się cechami relewantnymi z punktu widzenia ocenianej regulacji. Wedle Trybunału takie zróżnicowanie należy uznać za usprawiedliwione - legitymowanie się tytułem magistra (lub równorzędnym) uzasadnia wyłączenie z grona beneficjentów stypendiów naukowych nie tylko tych studentów, którzy uprzednio (na ukończonym kierunku studiów) pobierali stypendia określone w art. 173 ust. 1 pkt 3 i 4 p.s.w., ale i studentów, który uprzednio nie korzystali z tego rodzaju stypendiów. Wyłączenie przez ustawodawcę studentów, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów i uzyskali tytuł zawodowy magistra lub równorzędny z możliwości ubiegania się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, na drugim kierunku studiów, nie świadczy o naruszeniu konstytucyjnej zasady równości podmiotów wobec prawa, ponieważ studenci, którzy nie ukończyli jeszcze żadnego kierunku i studenci, którzy ukończyli już jeden kierunek studiów, stanowią dwie grupy studentów będących w zróżnicowanej sytuacji. W ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie słusznie przyjęły, iż posiadanie tytułu magistra wyklucza możliwość otrzymania każdego świadczenia wymienionego w art. 173 Prawa o szkolnictwie wyższym. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł jak w sentencji.