II SA/Wa 901/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 18 kwietnia 2012 r. Z. W. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie z dnia 28 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 901/12 skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 03 lipca 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej pismo), uzupełnionym wnioskiem z dnia 08 sierpnia 2012 r., a następnie sprecyzowanym pismem z dnia 25 września 2012 r., skarżący zwrócił się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy w związku ze swoją sytuacją osobistą. Podał, że nie może osobiście uczestniczyć w postępowaniu, a postępowanie to, w jego ocenie, jest prawnie skomplikowane i wymaga udziału adwokata. Jako źródło utrzymania skarżący wymienił własne wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w Urzędzie Gminy D. oraz wynagrodzenie żony. Oświadczył, że łączna wysokość miesięcznego dochodu brutto z tych źródeł wynosi [...] zł. Dodatkowo wskazał, że żona, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe, przebywa obecnie na zwolnieniu lekarskim. Z kolei, do składników majątku skarżący zaliczył dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha, budynki gospodarcze, samochód osobowy marki [...] oraz ciągnik rolniczy marki [...]. Pismem z dnia 29 sierpnia 2012 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodu uzyskiwanego z nieruchomości rolnej, zaświadczeń o wysokości dochodów wymienionych w rubryce 10. formularza wniosku, odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe (także odpisów zeznań podatkowych żony), a także dwóch dodatkowych oświadczeń. Po pierwsze, skarżący został zobowiązany do złożenia oświadczenia w przedmiocie otrzymywania dopłat bezpośrednich lub innych form pomocy z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, podania ich wysokości, a także załączenia stosownego dokumentu potwierdzającego okoliczność ich przyznania. Po drugie, zobowiązano skarżącego do złożenia oświadczenia o wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków. W dniu 25 września 2012 r., w odpowiedzi na wezwanie, skarżący złożył do akt dodatkowe oświadczenie, w którym wyjaśnił, że związek małżeński zawarł w dniu [...] kwietnia 2012 r. i do obecnej chwili zarówno on, jak i jego żona posiadają odrębne rachunki bankowe. Stwierdził również, że żona przebywa na zasiłku chorobowym, a miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą około [...] zł. Nadto, oświadczył, że otrzymuje dopłaty do gospodarstwa rolnego, które przeznacza na jego funkcjonowanie. Zaznaczył przy tym, że w ostatnim roku poniósł stratę związaną z wymarznięciem zbóż. Do pisma załączył odpisy swoich zeznań podatkowych (PIT-36) za 2010 i 2011 r. oraz zaświadczenie Wójta Gminy D. o wpisie do ewidencji podatkowej podatku rolnego i powierzchni gospodarstwa rolnego będącego przedmiotem opodatkowania ([...] ha, w tym przeliczeniowych [...] ha). Skarżący nie wykonał wezwania w pozostałej części. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 05 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 901/12 odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, z uwagi na to, iż wnioskodawca nie wykazał istnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 30 października 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy). Pismem z dnia 05 listopada 2012 r. (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej pismo - 06 listopada 2012 r.) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od przedmiotowego postanowienia referendarza sądowego, podważając argumentację zawartą w jego uzasadnieniu. W treści pisma stanowiącego sprzeciw skarżący podał, że - w jego ocenie - wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania (ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) oraz że okoliczności podane we wniosku zostały należycie uzasadnione i uprawdopodobnione. Pismem z dnia 03 grudnia 2012 r. skarżący został wezwany do podpisania sprzeciwu w terminie 7 dni, pod rygorem jego odrzucenia. Odpis przedmiotowego wezwania skarżący otrzymał w dniu 27 grudnia 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy), a w dniu 03 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego na kopercie zawierającej pismo), w terminie zakreślonym przez Sąd, nadesłał podpisany sprzeciw do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości rozpoznawany przez Sąd w świetle przesłanek z art. 246 powołanej ustawy, a Sąd – orzekając w tym zakresie – nie jest w żaden sposób związany wcześniej wydanym w tym przedmiocie postanowieniem. Zgodnie z art. 243 § 1 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1). Prawo to może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 i 3). Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy osoba ta wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. W ocenie Sądu, po przeanalizowaniu argumentów wnioskodawcy oraz załączonych przez niego dokumentów, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie wykazał on, iż spełnia przesłankę warunkującą przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza oświadczeń przedstawionych przez wnioskodawcę pozwala stwierdzić, że łączny dochód gospodarstwa skarżącego (osoba pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym to żona skarżącego – E. W.) wynosi [...] zł brutto miesięcznie. Zarówno skarżący, jak i żona skarżącego posiadają stałe dochody z tytułu pracy (z oświadczenia skarżącego wynika, że żona skarżącego pracuje, choć obecnie przebywa na zasiłku chorobowym, oboje – skarżący oraz jego żona posiadają odrębne rachunki bankowe). Ze złożonych odpisów zeznań podatkowych wynika, że w 2010 r. skarżący osiągnął dochód w wysokości [...] zł (dochód z dwóch źródeł), a w 2011 r. dochód ten wyniósł już [...] zł (dochód z trzech źródeł). Należy zwrócić uwagę, że skarżący jest właścicielem nieruchomości - domu o powierzchni [...] m², budynków gospodarczych oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (z zaświadczenia Wójta Gminy D. z dnia [...] września 2012 r. wynika, że skarżący figuruje w ewidencji podatkowej jako płatnik podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, w tym przeliczeniowych [...] ha). Ponadto z oświadczenia skarżącego wynika, że jest on właścicielem samochodu osobowego marki [...] oraz ciągnika rolniczego marki [...]. Z oświadczenia skarżącego wynika, że miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym wynoszą ok. [...] zł, przy czym z tego samego oświadczenia wynika, że do wydatków tych nie zaliczają się koszty utrzymania gospodarstwa rolnego, bowiem wydatki w tej części pokrywane są nie z ogólnej kwoty osiąganego dochodu, lecz z dopłat bezpośrednich, które otrzymuje. Pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 29 sierpnia 2012 r. do przedstawienia dokumentów źródłowych poświadczających dochody, stan majątkowy oraz możliwości płatnicze, skarżący do dnia dzisiejszego nie nadesłał informacji o wysokości otrzymanych dopłat, wyciągu z rachunków bankowych - swojego i żony, czy zaświadczenia o wysokości otrzymywanych dochodów - swojego i żony. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód. Wnioskodawca i jego żona nie żyją w ubóstwie. Skarżący oraz jego żona pracują, otrzymując z tego tytułu stały miesięczny dochód w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie, skarżący jest właścicielem nieruchomości – domu, budynków gospodarczych oraz nieruchomości rolnej. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, albowiem skoro skarżący posiada gospodarstwo rolne, to może rozporządzać nim w sposób przynoszący mu dochody. Powyższe pozwala uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.