II SA/Wa 903/05
WyrokWSA w Warszawie2005-06-10
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Iwona Dąbrowska, Joanna Kube
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., która nie spełniała warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2001 r., może nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego na podstawie przepisów w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r., z uwzględnieniem warunków obowiązujących w dniu rejestracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że do osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., które nie spełniały warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego według przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2001 r., mają zastosowanie przepisy art. 37k-37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. Kluczowe jest, że warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, o których mowa w art. 37k w nowym brzmieniu, muszą być spełnione na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.Stan faktyczny
Skarżąca M. L. ubiegała się o świadczenie przedemerytalne. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że nie spełniała ona warunków określonych w przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 2002 r., mimo pierwszej rejestracji w urzędzie pracy w listopadzie 2001 r. Skarżąca argumentowała, że spełniła warunki do świadczenia na podstawie przepisów obowiązujących po nowelizacji z 17 grudnia 2001 r., a organy błędnie zastosowały przepisy przejściowe. Sprawa trafiła do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] i orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Grochowska-Jung, Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA - Joanna Kube, Protokolant - Paweł Groński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
M. L.. zarejestrowana została w Powiatowym Urzędzie Pracy w W. w dniu [...] listopada 2001 r. i decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. przyznano skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] listopada 2001 r.
Na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2002 r. skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [..] kwietnia 2002 r. z powodu podjęcia zatrudnienia.
Ponowna rejestracja skarżącej w Urzędzie Pracy dla [...] nastąpiła w dniu [...] listopada 2002 r. i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2002 r. uznano skarżącą z dniem [...] listopada 2002 r. osobą bezrobotną i od dnia [...] listopada 2002 r. przyznano jej zasiłek dla bezrobotnych.
W dniu [...] grudnia 2002 r. M. L. wniosła do Wojewody [...] (za pośrednictwem Prezydenta [...]), wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] Prezydent [...] na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 i § 3 kpa oraz art. 6 pkt 6 lit. a i b, art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), stwierdził wygaśnięcie decyzji ostatecznej z dnia [...] listopada 2002 r. w części orzekającej o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] listopada 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca rejestrując się w dniu [...] listopada 2002 r. udokumentowała przepracowanie 365 dni w ciągu 18 miesięcy przed zarejestrowaniem się w Urzędzie Pracy, a ponieważ spełniła pozostałe warunki z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu to przyznano skarżącej prawo do zasiłku dla bezrobotnych po 7 dniach od dnia rejestracji. Po sprawdzeniu dokumentów z poprzedniej rejestracji stwierdzono, że M. L. pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od [...] listopada 2001 r. do dnia [...] kwietnia 2002 r. Organ wskazał, że na podstawie art. 25 ust. 12 powołanej ustawy osoba, która utraciła na okres nie dłuższy niż 365 dni status bezrobotnego, uzyskuje prawo do zasiłku na okres pomniejszony o poprzedni okres pobierania zasiłku. Zmiana stanu faktycznego – zdaniem organu – spowodowała bezprzedmiotowość decyzji orzekającej o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych na cały okres zasiłkowy na okres 6 miesięcy.
Tego samego dnia tj. [...] stycznia 2003 r. organ administracji wydał decyzję, którą orzekł o przyznaniu skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] listopada 2002 r. na okres uzupełniający do [...] grudnia 2002 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżącej przysługuje jedynie zasiłek uzupełniający na podstawie art. 25 ust. 12 cyt. ustawy z o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. organ pierwszej instancji zawiesił postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, do czasu wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji ustalającej wysokość emerytury skarżącej w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r. podjęto zawieszone postępowanie administracyjne w związku z wydaniem decyzji ZUS z dnia [...] marca 2003 r. ustalającej wysokość emerytury M. L.
Prezydent [...] decyzją z dnia [...] maja 2003 r. orzekł o odmowie przyznania M. L. świadczenia przedemerytalnego. W jej uzasadnieniu wskazał, że skarżąca w dniu pierwszej rejestracji, tj. w dniu [...] listopada 2001 r. nie spełniała warunków do przyznania tego świadczenia.
Od tej decyzji skarżąca odwołała się wskazując, że spełniła warunki ustawowe niezbędne do przyznania tego świadczenia.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji i wskazał, że zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793 z 2001 r.), osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w Powiatowym Urzędzie Pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Tym samym, zdaniem Wojewody [...], ustawodawca jednoznacznie wskazał, że osoby, które zarejestrowały się w PUP przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu tj. przed 1 stycznia 2002 r., aby mogły nabyć prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego muszą spełniać warunki niezbędne do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego przed dniem 1 stycznia 2002 r. Warunki takie określa przepis art. 37 k ust. 1 ustawy, zgodnie z którym (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2001 r.), świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jeżeli:
- osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i posiada okres uprawniający do emerytury,
- w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat oraz posiada okres uprawniający do emerytury lub,
- do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres pracy uprawniający do emerytury wynoszący dla kobiet co najmniej 35 lat lub,
- do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący dla kobiet co najmniej 34 lata, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.
Zdaniem organu, z dokumentacji sprawy wynika, że skarżąca po raz pierwszy zarejestrowała się w dniu [...] listopada 2001 r. i dlatego należy zastosować wobec niej przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2002 r. W tej sytuacji skarżąca nie spełniła żadnego z warunków wymienionych w art. 37 k ust. 1 ustawy, gdyż nie osiągnęła 58 lat, w roku kalendarzowym, w którym rozwiązany został stosunek pracy ukończyła 53 lata zamiast 55, do dnia rozwiązania stosunku pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury krótszy niż 35 lat oraz rozwiązanie umowy o pracę nie nastąpiło z powodu niewypłacalności pracodawcy. W związku z tym organ administracji uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanek niezbędnych do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.
Na decyzję tę M. L. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazując w niej, że w dniu ponownej rejestracji, tj. w dniu [...] listopada 2002 r., spełniła wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. Stosunek pracy z firmą [...] rozwiązany został w dniu [...].10.2002 r. z przyczyn dotyczących pracodawcy, stosunek zatrudnienia trwał ponad 6 miesięcy, staż pracy uprawniający do emerytury wynosił 30 lat, zaś w momencie wygaśnięcia przedmiotowego stosunku pracy skarżąca ukończyła 50 lat. Skarżąca wskazała ponadto, że w stosunku do niej nie może mieć zastosowania powołany przez organ artykuł 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793 z 2001 r.), albowiem w okresie do 31 grudnia 2001 r. nie spełniała przesłanek do nabycia świadczenia przedemerytalnego. Wskazała, że z powodu rozstrzygnięć organów administracji wydanych z naruszeniem powyższych przepisów prawa została pozbawiona świadczenia przedemerytalnego w okresie od [...] listopada 2002 r. do [...] lipca 2003 r. tj. do czasu uzyskania emerytury.
Pani M. L. wniosła o uchylenie decyzji organów administracji pierwszej i drugiej instancji i zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.
Wojewoda [...] odpowiadając na skargę i wnosząc o jej oddalenie wskazał, że jeżeli ustawodawca przyjął, że w stosunku do osób, które zarejestrowały się w PUP przed dniem 1 stycznia 2002 r. i spełniały warunki do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu, jaki miała ta ustawa przed nowelizacją, to tym bardziej w stosunku do osób, które zarejestrowały się w PUP przed dniem 1 stycznia 2002 r. i nie spełniały warunków do przyznania im prawa do zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego należy stosować przepisy ustawy w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2001 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga okazała się zasadna.
Rozpatrując przedmiotową sprawę wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2004 r. o sygnaturze akt II SA 3318/03 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie, ze względu na wystąpienie w podobnej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2003 r. o sygnaturze akt II SA 2216/02, do Prezesa NSA o wyjaśnienie istniejących wątpliwości prawnych. Wątpliwości te dotyczyły m.in. wykładni art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793 z 2001 r.), zwanej dalej ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r., a także wykładni art. 37 lit. k ust. 1 i art. 37 lit. l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), w brzmieniu nadanym tym przepisom powołaną ustawą z dnia 17 grudnia 2001.
Następnie, w sprawie, w której wystąpiono do Prezesa NSA o wyjaśnienie istniejących wątpliwości prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 października 2003 r. o sygnaturze akt OSA 5/03 (dawna sygnatura II SA 3318/03), zawiesił postępowanie sądowe w sprawie, z uwagi na wystąpienie przez grupę posłów oraz OPZZ i Komisję Krajową NSZZ "Solidarność" do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem, o stwierdzenie niezgodności art. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., a więc także art. 37 lit. k ust. 1 i art. 37 lit. l ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu nadanym tym przepisom tą ustawą, z art. 2 Konstytucji RP uznając, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej przez niego sprawy.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 30 marca 2005 r. o sygnaturze akt 2005 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 517), orzekł m.in., że art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793 z 2001 r.), w punkcie 1 w części, w jakiej zawiera zwrot "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Z uwagi na wydanie przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia, ustała przyczyna zawieszenia postępowania w sprawie i w tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 9 maja 2005 r. podjął zawieszone postępowanie w sprawie ze skargi M. L. o sygn. akt II SA 3318/03 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające, że art. 11 ust. 2 powołanej ustawy z 17 grudnia 2001 r. w części, w jakiej zawiera zwrot "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i", wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, nie objęło swoim zakresem w sposób bezpośredni sytuacji takich osób, jak skarżąca, koncentrując się na tych bezrobotnych, którzy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. spełniali warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium według zasad obowiązujących do końca 2001 r.
Wojewoda [...], odmawiając M. L. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego podał, że z dokumentacji sprawy wynika, że skarżąca po raz pierwszy rejestrując się w dniu [...] listopada 2001 r. nie spełniła żadnego z warunków wymienionych w art. 37 k ust. 1 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w jej brzmieniu do 31 grudnia 2001 r. i dlatego należy zastosować wobec niej przepisy obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2002 r. Nie osiągnęła bowiem 58 lat, w roku kalendarzowym, w którym rozwiązany został stosunek pracy ukończyła 53 lata zamiast 55, do dnia rozwiązania stosunku pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury krótszy niż 35 lat oraz rozwiązanie umowy o pracę nie nastąpiło z powodu niewypłacalności pracodawcy.
Stanowisko swoje organ oparł na stwierdzeniu, że do osoby zarejestrowanej w urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., występującej o przyznanie świadczenia przedemerytalnego po tym dniu, mają zastosowanie przesłanki ich nabycia określone w art. 37 k ust. 1 powołanej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym w dniu rejestracji takiej osoby w urzędzie pracy, a więc w brzmieniu tego przepisu sprzed jego zmiany ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. Za przyjęciem takiego stanowiska ma przemawiać, zdaniem organu, przede wszystkim przepis przejściowy art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., a także przepis art. 371 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu tego przepisu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r.
Stanowisko to budzi zastrzeżenia z następujących względów.
Dokonując, ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. zasadniczych zmian przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.), dotyczących świadczeń przedemerytalnych, konieczne było uwzględnienie faktu, że przed wprowadzeniem tych zmian, w powiatowych urzędach pracy zarejestrowane są osoby, które uzyskały już świadczenia przedemerytalne, osoby, które spełniały warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego, lecz świadczenie takie nie zostało im jeszcze przyznane, ale także osoby, które przed wejściem w życie tych zmian nie spełniały wówczas obowiązujących warunków do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.
W przepisie przejściowym art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. ustawodawca odniósł się wprost do osób, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego. Z brzmienia tego przepisu (sprzed orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego), wynika bowiem jednoznacznie, że ma on zastosowanie tylko do tych osób, które zarejestrowały się i spełniały warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego przed dniem wejścia w życie ustawy. Wskazuje na to użycie koniunkcji "zarejestrowały się i spełniały warunki", co oznacza, że zaliczenie do kręgu osób objętych przepisem art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., wymaga spełnienia dwóch przesłanek: pierwszej, bycia zarejestrowanym w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie tej ustawy oraz drugiej, spełnienia warunków do nabycia prawa do świadczenia
przedemerytalnego obowiązujących przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W stosunku do tej grupy osób, które spełniają obie te przesłanki ustawodawca przyjął unormowanie, że osoby te nabywają oraz zachowują prawo do świadczenia przedemerytalnego na dotychczasowych zasadach, z uwzględnieniem postanowień określonych w art. 11 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 200l r.
Z analizy przepisu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. wynika więc, że przepis ten nie ma zastosowania do osób, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i przed wejściem w życie tej ustawy nie spełniały warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego określonych w dotychczasowych przepisach. Skoro tak, to w pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia problem, jakie przepisy mają zastosowanie do tej grupy osób w sytuacji, gdy osoby te występują o przyznanie świadczenia przedemerytalnego po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. Odwołując się do ogólnych reguł intertemporalnych należy stwierdzić, że podstawową regułą jest zasada, że sprawa podlega rozpoznaniu według przepisów, które obowiązują w chwili rozpoznawania sprawy, chyba że co innego wynika z przepisu prawa albo z natury stosunku prawnego, który jest przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Sprawa o uzyskanie świadczenia przedemerytalnego nie jest tego rodzaju, że z samej jej istoty wynika konieczność stosowania przepisów poprzednio obowiązujących według daty zarejestrowania się w urzędzie pracy albo innego zdarzenia. Wręcz przeciwnie z istoty tego stosunku prawnego wynika, że jest dopuszczalne stosowanie nowych rozwiązań, zwłaszcza jeżeli są one korzystniejsze, do osób, które nie spełniały poprzednio określonych warunków do nabycia tych świadczeń. To, czy takie rozwiązanie zostanie przyjęte, zależy od woli ustawodawcy. Przykładowo można wskazać, że ustawodawca wprowadzając świadczenia przedemerytalne ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147, poz. 687), wyraźnie postanowił w art. 8 ust. 6 tej ustawy, że przepisy o świadczeniach przedemerytalnych nie mają zastosowania do osób, które zarejestrowane zostały w urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Brak takiego przepisu oznaczałby bowiem, że nowe przepisy o świadczeniach przedemerytalnych mają zastosowanie także do osób zarejestrowanych wcześniej, z tym że nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego zależy od spełnienia warunków określonych w tych przepisach. Jeżeli więc, ani natura sprawy o świadczenie przedemerytalne, ani przepis prawa nie wskazują nic innego, należy przyjąć, że do osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., które nie spełniały wówczas obowiązujących warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, stosuje się przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. Przyjęcie takiego stanowiska powoduje konieczność wyjaśnienia, czy w świetle przepisów o świadczeniach przedemerytalnych obowiązujących po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., osoba zarejestrowana w urzędzie pracy przed tym dniem, która nie spełniała warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego obowiązujących przed tym dniem, może nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego. Odpowiedź na tak postawione pytanie musi uwzględniać treść zarówno art. 37k, jak i art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w nowym brzmieniu nadanym tym przepisom przez ustawę z dnia 17 grudnia 2001 r. Pierwszy z tych przepisów (art. 37k) określa warunki, między innymi wiek i staż pracy, od których zależy nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Natomiast drugi z tych przepisów (art. 371 ust. 1) stanowi, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Z uwagi na takie unormowanie zasadnicza wątpliwość sprowadza się do tego, jak należy rozumieć treść przesłanki przyjętej w powołanym przepisie art. 371 ust. 1, że warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego mają być spełnione w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Można bowiem przepis ten rozumieć w ten sposób, że chodzi tu o to, że w dniu rejestracji zainteresowana osoba spełnia warunki do nabycia tego prawa, a więc warunki obowiązujące w dniu rejestracji. Można jednakże rozumieć ten przepis także w ten sposób, że na dzień rejestracji osoba zainteresowana spełnia aktualnie obowiązujące warunki do nabycia tego prawa. Więcej argumentów przemawia za przyjęciem tego drugiego rozumienia przepisu art. 37l ust. 1.
Wskazać należy, że jeżeli ustawodawca dla tej grupy osób nie przyjął unormowania, że mają do niej zastosowanie dotychczasowe zasady nabywania prawa do świadczenia przedemerytalnego, to tym samym otworzył możliwość nabywania tego prawa na podstawie zmienionych przepisów o świadczeniach przedemerytalnych. Trudny byłby do zaakceptowania pogląd, przy przyjęciu zasady racjonalnego działania ustawodawcy, że z jednej strony przyjmuje rozwiązanie, iż do osób zarejestrowanych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 200l r., które nie spełniały warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z drugiej zaś strony wyłączone jest stosowanie tych przepisów określających warunki do nabycia tego prawa, ponieważ mają być stosowane warunki, które obowiązywały dotychczas, tj. w dniu rejestracji, przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r.
Ponadto, samo brzmienie przepisu art. 371 ust. 1 nie wskazuje, że w przepisie tym chodzi o spełnienie warunków obowiązujących w dniu rejestracji. W przepisie tym użyte zostało bowiem sformułowanie "osoba, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji". Co oznacza, że w dacie rozpoznawania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego, należy ocenić, czy strona spełnia aktualnie obowiązujące warunki do nabycia tego prawa (warunki obowiązujące w dacie orzekania), w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Inaczej mówiąc, organ ma ocenić, czy warunki, o których mowa w art. 37k w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. są spełniane w dniu rejestracji. Jest to więc odniesienie nowo określonych warunków do nabycia prawa do stanu w dniu rejestracji. Zwrócić ponadto należy uwagę, że także w swoim orzeczeniu, Trybunał Konstytucyjny położył główny nacisk na spełnianie warunków do otrzymania określonych świadczeń, nie zaś na fakt ich rejestracji w odpowiednim czasie.
Reasumując, należy przyjąć, że do osób zarejestrowanych w powiatowym urzędzie pracy przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., które nie spełniały warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego mają zastosowanie przepisy art. 37k-37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu tych przepisów po wejściu w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., z tym że warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, o których mowa wart. 37k w nowym brzmieniu, muszą być spełnione na dzień rejestracji w powiatowym urzędzie pracy.
Wskazać ponadto należy, że takie rozumienie przepisu oddala skutecznie zarzut różnicowania sytuacji prawnej bezrobotnych w zakresie uzyskiwania świadczenia przedemerytalnego z punktu widzenia daty ich rejestracji.
W tym stanie rzeczy należało dojść do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 37k ust. l pkt 2 i art. 371 ust. l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r.
Jeśli zaś chodzi o wniosek skarżącej dotyczący zwrotu kosztów postępowania, to wskazać należy, że stosownie do art. 239 pkt 1 lit. b cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące
działanie lub bezczynność organu, w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków
oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Tak więc wniosek
skarżącej w tym przedmiocie nie mógł zostać uwzględniony.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną i na
podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 wyżej powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło