II SA/Wa 91/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), cofnął R. K. pozwolenie na posiadanie broni palnej sportowej, przyznane decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że z Prokuratury Rejonowej w L. uzyskano kserokopię sporządzonego przeciwko R. K. aktu oskarżenia z dnia [...] marca 2010 r. o popełnienie czynu z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), tj. o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Choć postępowanie w tej sprawie nie zostało jeszcze zakończone, to przepisy ustawy o broni i amunicji, które stanowią podstawę do wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, nie uzależniają rozstrzygnięcia organu administracji od uprzedniego zakończenia postępowania karnego. Określenie "w szczególności", użyte w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, wskazuje, że wymieniony w tym przepisie katalog przestępstw ma charakter otwarty, a to oznacza, że ustawodawca jedynie przykładowo określił rodzaje przestępstw. Fakt prowadzenia przeciwko zainteresowanemu postępowania karnego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk – zdaniem organu – powoduje, że istnieje uzasadniona obawa, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, co w świetle ustawy o broni i amunicji musi skutkować cofnięciem pozwolenia na posiadanie broni. Wszak osoba, która w sposób umyślny naraża na niebezpieczeństwo życie i zdrowie innych osób, choćby tylko uczestników ruchu drogowego, nie daje gwarancji bezpiecznego i zgodnego z przepisami posiadania i używania broni. Od powyższej decyzji R. K. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że fakt wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk rodzi domniemanie, iż wobec niego zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego i skutkuje obligatoryjną utratą pozwolenia na broń. Ponadto, podniósł zarzut naruszenia art. 7 kpa w związku z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa, poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym pominięcie jego wyjaśnień, jakie złożył w postępowaniu karnym o sygn. akt [...], nieuwzględnienie okoliczności popełnienia czynu, a także pozytywnych opinii o nim, niewyjaśnienie, dlaczego wobec jego osoby zachodzi obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, niezwrócenie się do Klubu Strzeleckiego, do którego należy, o sformułowanie opinii co do ewentualnych nieprawidłowości w posługiwaniu się bronią, nieprzeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz niezbadanie, czy cierpi na problem nadużywania alkoholu, które to uchybienia w konsekwencji doprowadziły do oparcia decyzji jedynie na domniemaniu obawy użycia broni. W ocenie R. K., obowiązkiem organu Policji było wykazanie związku między zarzucanym czynem a uzasadnioną obawą użycia przez niego broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, czego jednak nie uczyniono. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i o umorzenie postępowania w całości. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Komendant Główny Policji, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a kpa oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że dyspozycja art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nakazuje organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń w przypadku, gdy daną osobę można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych m.in. w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, tj. do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takiego przestępstwa. To organy Policji – z woli ustawodawcy – ustalają, czy zachodzi domniemanie, a nie pewność, że posiadacz broni może użyć jej w sposób sprzeczny z prawem. Zdaniem KGP, prowadzenie wobec posiadacza broni postępowania karnego o przestępstwo z art. 178a § 1 kk pozwala przyjąć, że osoba taka stwarza obawę, iż użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. To zaś wystarcza do podjęcia decyzji o cofnięciu pozwolenia na posiadanie broni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję R. K. powtórzył zarzuty, jakie zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zwracając przy tym uwagę na sprzeczność istotnych ustaleń stanowiących podstawę faktyczną decyzji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na błędnym przyjęciu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżący spowodował bezpośrednie niebezpieczeństwo zaistnienia wypadku drogowego, w którym mogło ucierpieć wiele osób, oraz że poziom alkoholu we krwi skarżącego trzykrotnie przewyższał dopuszczalną wartość, kiedy organ prokuratorski nie przypisał mu faktu popełnienia bądź usiłowania popełnienia przestępstwa z art. 177 kk, a poziom alkoholu w wydychanym powietrzu wynosił od [...] mg do [...] mg w zależności od pomiaru, co oznacza, że przewyższał nieco ponad dwukrotnie dozwoloną wartość. Skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i o umorzenie postępowania w całości. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Prawo do posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich, gwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, wręcz przeciwnie – jest ono w polskim systemie prawnym poddane daleko idącym ograniczeniom. Prawa tego nie gwarantują również przepisy prawa międzynarodowego, w tym również prawa europejskiego. Poza wypadkami określonymi w ustawie, nabywanie, posiadanie oraz zbywanie broni i amunicji jest zabronione. Ustawodawca, ściśle reglamentując cele, na które może być wydane pozwolenie na broń, wskazał szereg właściwości osób, jak np. wiek, określone predyspozycje psychofizyczne, które muszą być spełnione, aby osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń mogła je otrzymać, ewentualnie, w przypadku osoby, która takie pozwolenie już uzyskała – by mogła z niego nadal korzystać. Prawodawca obwarował warunkami zasady przechowywania broni, jej noszenia, zabezpieczenia, kładąc przy tym nacisk na szczególne obowiązki posiadacza broni, jak choćby w zakresie przestrzegania norm porządku prawnego. Choć ustawodawca różnie sankcjonuje naruszenie przez posiadacza broni przepisów nakładających na niego określone obowiązki, to jednak w przypadku prowadzenia postępowań karnych o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu przez osoby korzystające z pozwoleń na broń, prawodawca przyjmuje konstrukcję decyzji związanej (organ Policji cofa pozwolenie na broń), odsuwając na dalszy plan subiektywnie pojmowany interes konkretnego obywatela, posiadającego takie pozwolenie, akcentując przy tym potrzebę szczególnej dbałości o interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Właśnie przez wzgląd na interes bezpieczeństwa i porządku publicznego istnieje konieczność zarówno ścisłej reglamentacji pozwoleń na broń, której użycie w każdym przypadku zagraża zdrowiu lub życiu innych osób, jak i egzekwowania obowiązków posiadacza broni. Zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli co do osoby, której takie pozwolenie wydano, istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanej prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji daje organowi Policji szeroki zakres możliwości dokonywania oceny, jakie okoliczności faktyczne, leżące po stronie posiadacza broni lub podmiotu ubiegającego się o pozwolenie na broń, są tymi, które stwarzają uzasadnioną obawę, że posiadacz broni może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Cofnięcie pozwolenia na broń jest obligatoryjne w każdym przypadku, gdy strona należy do kategorii osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nie ulega wątpliwości, że każdy taki przypadek wymaga indywidualnej oceny, przy czym skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu z mocy samego prawa oznacza, że istnieje uzasadniona obawa, iż sprawcy tych przestępstw mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podobnie rzecz się ma, gdy chodzi o prowadzenie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko jednemu ze wskazanych dóbr. Właściwy organ Policji ma w takiej sytuacji obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń. Organ nie musi więc, wobec tych osób, przeprowadzać oceny, czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Co do innych osób, organ Policji musi analizować i uzasadnić istnienie obawy. Takie stanowisko zostało wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. o sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010/1/5). Stosując art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, Komendant Wojewódzki Policji [...] miał wystarczające podstawy do cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. W tym zakresie zarówno analiza materiału dowodowego, jak i uzasadnienie samej obawy, wskazują na trafność rozstrzygnięcia i jego motywów. Również argumentacja Komendanta Głównego Policji w pełni zasługuje na aprobatę. Fakt prowadzenia postępowania karnego o popełnienie przez skarżącego przestępstwa z art. 178a § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) słusznie został oceniony przez organy administracji jako okoliczność wystarczająca do uznania, że skarżący należy do grona osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Jakkolwiek prowadzenie postępowania karnego o popełnienie czynu, o którym mowa w art. 178a § 1 kk, nie oznacza automatycznego cofnięcia pozwolenia na broń, gdyż chodzi tu o przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, to jednak jest to okoliczność, która w procesie oceny wykazuje istnienie obawy, że broń może być użyta w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca, chroniąc bezpieczeństwo w komunikacji i penalizując przypadki, w których dochodzi do naruszenia zasad w ruchu lądowym (prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości), przede wszystkim ma na względzie życie, zdrowie i mienie, a więc te dobra, które zostały umieszczone w katalogu przestępstw w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z tego względu, dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, nie sposób nie zauważyć, że osoba, wobec której toczy się postępowanie karne z zarzutem prowadzenia przez nią pojazdu w stanie nietrzeźwości, objęta jest także ustawową przesłanką uzasadnionej obawy, wszak czyn z art. 178a § 1 kk pośrednio godzi zarówno w życie, zdrowie, jak i mienie, stwarzając realne zagrożenie dla tych dóbr. I nie chodzi tu o odpowiedzialność prawnokarną na podstawie art. 177 kk, co zarzuca skarżący, lecz o potencjalne zagrożenie dla życia, zdrowia i mienia, jakie wynika z faktu prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, łączone z obawą naruszenia tych dóbr, taką samą zresztą, o jakiej mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Na gruncie ustawy o broni i amunicji osobom posiadającym broń można stawiać wysokie wymagania w odniesieniu do spożycia przez nie alkoholu. Sankcją objęte jest nie tylko korzystanie z broni w stanie po użyciu alkoholu (np. odbywanie treningu na strzelnicy), ale nawet posiadanie w takim stanie broni przy sobie. Ma to na celu zarówno zapobieżenie potencjalnym skutkom niemożności pokierowania przez osobę nietrzeźwą w danym momencie swoim postępowaniem, jak i zapobiegnięcie innym hipotetycznie możliwym zdarzeniom (np. utracie broni). Podobne znaczenie przypisane być powinno dyrektywie nakazującej organowi Policji cofnięcie pozwolenia na broń osobie uzależnionej od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy o broni i amunicji). Prawidłowa wykładnia przepisów ustawy o broni i amunicji prowadzi do przyjęcia, że dokonując oceny, czy istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, organy Policji powinny w sposób rygorystyczny oceniać wszystkie zdarzenia, w których brała udział osoba dysponująca pozwoleniem na broń, będąc w stanie nietrzeźwości. Zdarzenia te nie muszą mieć bezpośredniego związku z bronią palną. Wystarczające jest, by w oparciu o ich przebieg można było uprawdopodobnić, iż posiadacz broni z powodu nadużycia alkoholu może doprowadzić do sytuacji, która stworzy potencjalne niebezpieczeństwo, że on sam albo osoby trzecie użyją broni palnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2010 r. o sygn. akt II OSK 2017/09, publ. LEX nr 597469). Prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości nie może być kwalifikowane przez organ Policji jedynie jako naganne. Z punktu widzenia stosowania ustawy o broni i amunicji musi być ocenione z pełnym rygoryzmem i nie ma przy tym prawnego znaczenia to, czy poziom alkoholu w wydychanym powietrzu przekroczył "nieco ponad dwukrotnie dozwoloną wartość" czy trzykrotnie, czy więcej. Istotny jest stan nietrzeźwości i prowadzenie pojazdu w takim stanie. Zachowanie takie świadczy bowiem o wyjątkowej nieodpowiedzialności osoby, która pod wpływem alkoholu decyduje się na prowadzenie pojazdu. Uzasadnione jest zatem przyjęcie, że osoba taka, będąc pod wpływem alkoholu, nie umie należycie pokierować swoim postępowaniem, a w konsekwencji nie daje gwarancji bezpiecznego posiadania i używania broni palnej. Skoro ma ona trudność z zapanowaniem nad sytuacjami, w których dochodzi do spożycia alkoholu, domniemywać trzeba, że również posiadana broń palna będzie mogła stanowić przedmiot ewentualnego, niedozwolonego użycia, powodującego zagrożenie dla zdrowia, życia lub mienia innych osób. W takiej sytuacji nawet nienaganne opinie o skarżącym, tak w środowisku zawodowym, jak i społecznym, nie mogą wpływać na zmianę stanowiska organu odnośnie prowadzonego wobec niego postępowania karnego z zarzutem kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Istnienie obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, wynikającej z faktu prowadzonego postępowania karnego o popełnienie czynu z art. 178a § 1 kk, determinuje bowiem rozstrzygnięcie organu Policji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej. W przedstawionym stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.