II SA/Wa 910/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA - Przemysława Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stypendium doktoranckiego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2018 r. G. L. wraz ze skargą na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, nie posiada majątku ani oszczędności, a utrzymuje się ze stypendium [...] w wysokości 2.200 zł miesięcznie oraz ze stypendium [...] w wysokości 800 zł miesięcznie, co średnio miesięcznie wynosi 3.000 zł. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył: opłaty za mieszkanie w wysokości 415 zł, wyżywienie - 1.090 zł, leki - 285 zł, środki czystości i artykuły kancelaryjne - 140 zł, podręczniki - 250 zł, koszty związane z uczestnictwem w międzynarodowych konferencjach naukowych oraz zaangażowaniem naukowym i [...] - łącznie 190 zł, zakup ubrań - 180 zł, "koszty duchowo-kulturalne"- 125 zł - łącznie średnio miesięcznie 2.980 zł. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie z uwagi na brak wykazania - wobec uzyskiwania stałych dochodów w wysokości średnio 3.000 zł - iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżący otrzymał w dniu 27 lipca 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się w aktach sprawy). W dniu 1 sierpnia 2018 r. G. L. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że na dzień 30 kwietnia 2018 r. posiadał dochód w wysokości 3.000 zł miesięcznie. Podkreślił, że uzyskiwane środki finansowe w wysokości 3.000 zł przy kosztach utrzymania 2.980 zł umożliwiały mu godziwe utrzymanie bez znacznego uszczerbku dla siebie, ale już nie pozwalały zgromadzić jakichkolwiek oszczędności. Jednocześnie oświadczył, że nie przysługuje mu już stypendium [...] w wysokości 2.200 zł. Wskazał, że w okresie od dnia 1 sierpnia 2018 r. do dnia 30 września 2018 r. będzie otrzymywał jedynie stypendium [...] w kwocie 800 zł miesięcznie, co przy niezbędnych kosztach na zakwaterowanie – 415 zł oraz leki – 285 zł spowoduje, że na wyżywienie pozostanie mu kwota w wysokości około 100 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302); zwanej dalej P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a). Jak wynika z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wyłącznymi przesłankami przyznania prawa pomocy są okoliczności związane z sytuacją majątkową wnioskodawcy, a obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki do jego przyznania w żądanym zakresie ciążą na stronie. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, z tego względu może znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacjach szczególnych, gdy strona bezspornie wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych bądź jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy i w konsekwencji nie znalazł podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący ma [...] lata, jest obywatelem [...], posiada Kartę Polaka, jest osobą samotną [...] i obecnie kontynuuje studia doktoranckie. Jego miesięczny dochód w dacie złożenia wniosku stanowiła kwota 3.000 zł, na którą składało się stypendium [...] w wysokości 2.200 zł oraz stypendium [...] w wysokości 800 zł. Uzyskiwane środki wnioskodawca przeznaczał nie tylko na podstawowe utrzymanie (mieszkanie, jedzenie, ubranie, leki) oraz koszty związane z działalnością naukową, ale również na inne usprawiedliwione wydatki, np. związane z [...]. W związku z tym, zdaniem Sądu, referendarz sądowy prawidłowo stwierdził, że wobec uzyskiwania stałych miesięcznych dochodów w wysokości 3.000 zł, skarżący nie wykazał, iż pozostaje w ubóstwie i nie jest w stanie ponieść w sprawie jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu, okoliczności podniesione przez skarżącego w sprzeciwie, że jego miesięczny dochód ulegnie znacznemu obniżeniu, bowiem od dnia 1 sierpnia 2018 r. będzie przysługiwało mu jedynie stypendium [...] w kwocie 800 zł, pozostaje bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznając sprzeciw oceniał prawidłowość wydanego postanowienia referendarza, mając na uwadze informacje przedstawione przez stronę i znajdujące się w aktach sprawy do dnia wydania zaskarżonego orzeczenia. Podnoszone zatem w sprzeciwie argumenty, dotyczące zmiany jego sytuacji finansowej od dnia 1 sierpnia 2018 r. nie mogły odnieść skutku. Podkreślić jednak należy, że skarżący może wystąpić z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, powołując się na pogorszenie jego sytuacji finansowej i dołączając stosowne dokumenty, pozwalające na dokonanie oceny aktualnej sytuacji materialnej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.