II SA/Wa 912/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Łukasz Krzycki, Janusz Walawski (spr.), Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A.M. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia dyscyplinarnego oddala skargę A. M. został obwiniony o to, że w dniu [...] października 2017 r. w [...] będąc funkcjonariuszem Policji i pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym wraz z innym funkcjonariuszem, podjęli interwencję wobec mężczyzny, sprawcy awantury domowej, a podczas legitymowania i sprawdzania mężczyzny w Bazie KSIP nie zachowali zasad bezpieczeństwa (asekuracji), odpowiedniej taktyki i techniki oraz zastosowania środków przymusu bezpośredniego, co skutkowało ucieczką sprawdzanego przez okno, co w konsekwencji doprowadziło do jego śmierci. Komendant Wojewódzki Policji w [...], w wyniku przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego wydał w dniu [...] grudnia 2017 r. orzeczenie nr [...], w którym uznał, że funkcjonariusz jest winnym zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzył mu karę dyscyplinarną – ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania od powyżej określonego orzeczenia utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji uznając, że w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego orzeczenie to jest zasadne. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie organu odwoławczego zarzucając, że do jego wydania doszło w warunkach naruszenia następujących przepisów : 1. art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 ze zm.; dalej jako "Ustawa o Policji") poprzez przyjęcie, że podczas przedmiotowego zdarzenia skarżący naruszył dyscyplinę służbową podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że do przewinienia nie doszło; 2. art. 135g ustawy o Policji, poprzez uwzględnienie wyłącznie okoliczności przemawiające przeciw skarżącemu, a pominięcie okoliczności związanych z prawidłowym wypełnieniem obowiązków służbowych; 3. art. 135j ust. 2 pkt 3,4 i 6 ustawy o Policji, poprzez nieprawidłowe, nazbyt lakoniczne uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia, w tym brak szczegółowego wskazania dowodów i przyczyn, na których oparł się organ wydając zaskarżone orzeczenie, nadto brak wskazania, dlaczego poszczególnym dowodom odmówiono wiarygodności. Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stwierdzenie przez sąd w trakcie takiej kontroli, że zaskarżony akt podjęty został z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; dalej jako "P.p.s.a."), bądź naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c) - skutkuje uwzględnieniem skargi. Mając na uwadze tak rozumianą kontrolę sądowoadministracyjną, Sąd w składzie orzekającym stwierdził, że zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji uznające skarżącego winnym popełnienia zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego czynu dyscyplinarnego i wymierzające karę dyscyplinarną ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku nie narusza zarówno przepisów prawa materialnego jak i procesowego, dlatego skarga podlegała oddaleniu. Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji. Sposób i tryb prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko funkcjonariuszom Policji reguluje rozdział 10 tej ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte zostało, że wymieniona ustawa w rozdziale 10 zatytułowanym "Odpowiedzialność dyscyplinarna i karna policjantów", zawiera zarówno regulację materialnoprawną odpowiedzialności dyscyplinarnej policjantów, jak i regulację procesową postępowania dyscyplinarnego. Regulacja postępowania dyscyplinarnego jest - co do zasady - regulacją pełną (kompleksową) w zakresie wszczęcia, przebiegu i formy zakończenia. Przyjmuje się, że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej jest sprawą administracyjną indywidualną, rozstrzyganą w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że do postępowania dyscyplinarnego policjantów nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 472/06 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt II SA/Go 481/08, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Ocena ta dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że postępowanie dyscyplinarne nie jest stricte postępowaniem karnym dlatego nie wszystkie przepisy i zasady obowiązujące w postępowaniu karnym będą miały zastosowanie do tego postępowania. Przede wszystkim nie mają tu zastosowania zasady wymiaru kary, ponieważ uregulowane są one w Kodeksie karnym (Rozdział VI), do którego ustawa o Policji w tym zakresie nie odsyła. W art. 94 ustawy o Policji zostały określone rodzaje kar dyscyplinarnych, które mogą zostać wymierzone policjantowi. Skarga analizowana pod kątem wskazanych przesłanek nie jest zasadna. Zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów (art. 132 ust. 2 ustawy o Policji). W świetle postanowień art. 132a ustawy o Policji przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant: 1) ma zamiar jego popełnienia, tj. chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia, na to się godzi; 2) nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć. Tak więc wina określona w tym przepisie związana jest zarówno z umyślnym, jak i nieumyślnym przewinieniem dyscyplinarnym. W rozpoznawanej sprawie skarżący został uznany winnym naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji, który stanowi, że naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy. W ocenie Sądu ustalone przez organ okoliczności faktyczne sprawy pozwalają na przyjęcie, że skarżący [...] października 2017 r. swoim postępowaniem dopuścił się naruszenia przytoczonego powyżej przepisu. W przeprowadzonym przeciwko skarżącemu postępowaniu dyscyplinarnym organy ustaliły w sposób niebudzący wątpliwości przebieg zdarzenia podczas którego śmierć poniósł mężczyzna, domniemany sprawca awantury domowej. Zgodnie z art.135e ust. 1 ustawy o Policji rzecznik dyscyplinarny zbiera materiał dowodowy i podejmuje czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy. W szczególności przesłuchuje świadków, obwinionego, przyjmuje od niego wyjaśnienia, dokonuje oględzin. Konstrukcja cytowanego przepisu jednoznacznie wskazuje, poprzez użycie zwrotu "w szczególności", że katalog możliwych do zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym środków dowodowych nie jest zamknięty. Jak wynika z akt postępowania dyscyplinarnego skarżący nie przyznał się do popełnienia przewinienia dyscyplinarnego i wskazał na błędy i dowolna interpretację stanu faktycznego. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie został zgromadzony wyczerpujący materiał dowodowy, który został poddany wszechstronnej oraz wnikliwej analizie przez organ, a wyciągnięte z tego wnioski są logiczne, spójne i nawzajem się uzupełniające. Organ ten, dokonując ustaleń odnośnie przebiegu wydarzenia objętego zarzutem, opierał się o cały zgromadzony materiał dowodowy. Prawidłowo też nie dał wiary twierdzeniom skarżącego, który kwestionował ustalenia organu w zakresie wykonywanych czynności służbowych podczas interwencji domowej. Przesłuchani w sprawie świadkowie nie mieli żadnego interesu w zeznaniu nieprawdy. Wszystkie te okoliczności, jak słusznie oceniły organy dyscyplinarne wskazują, że skarżący w dniu [...] października 2017 r. popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne, co oznacza że doszło do naruszenia art. 312 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji. W związku z powyższym nie jest trafny zarzut skarżącego, że organ naruszył art.135g ustawy o Policji poprzez brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego i dokonania jego oceny z pominięciem okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego co doprowadziło do błędnych ustaleń, że skarżący popełnił zarzucane mu przewinienie dyscyplinarne. Przewinienie dyscyplinarne policjanta może mieć charakter umyślny lub nieumyślny. Przy czym ustalenie umyślności bądź nieumyślności przewinienia dyscyplinarnego, warunkuje wystąpienie winy przy jego popełnieniu. Przewinienie umyślne może być popełnione w zamiarze bezpośrednim lub ewentualnym. Zamiar bezpośredni polega na chęci popełnienia przewinienia. Zamiar ewentualny charakteryzuje się natomiast tym, że policjant nie chce popełnić określonego przewinienia, lecz mimo wszystko godzi się na jego popełnienie. Nieumyślność przewinienia dyscyplinarnego polega z kolei na tym, że policjant nie chce popełnić przewinienia, nie godzi się na jego popełnienie, lecz mimo to je popełnia. W takiej sytuacji popełnienie przewinienia ma charakter nieumyślności spowodowanej niezachowaniem ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Dla stwierdzenia nieumyślności wymagane jest tym samym ustalenie, że przewinienie zostało popełnione wskutek niezachowania reguł ostrożności, a więc określony skutek można przypisać policjantowi tylko wtedy, gdy naruszył reguły postępowania, które miały chronić właśnie przed spowodowaniem tego skutku. W ocenie Sądu, w świetle zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że skarżący dopuścił się popełnienia zarzucanego przewinienia dyscyplinarnego oraz, że do popełnienia tego przewinienia dyscyplinarnego doszło z winy nieumyślnej. W ocenie Sądu, wymierzona skarżącemu kara dyscyplinarna jest adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i uwzględnia dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 134h ustawy o Policji. Wymierzając skarżącemu karę dyscyplinarną organy obu instancji wzięły pod uwagę rodzaj popełnionego przewinienia dyscyplinarnego, okoliczności jego popełnienia, skutki, w tym następstwa dla służby oraz rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków. Uwzględniono także zachowanie policjanta przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg jego służby i pozytywne opinie służbowe. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż na wymierzenie kary dyscyplinarnej funkcjonariuszowi Policji przede wszystkim wpływ ma waga czynu i stopień winy, zaś dobór kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego należy do sfery uznania organów dyscyplinarnych, gdyż ustawodawca nie określił, jakiemu przewinieniu odpowiada każda z sankcji wymienionych w art. 134 ustawy o Policji. Sądowa kontrola orzeczenia dyscyplinarnego w części dotyczącej kary sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organy przestrzegały reguł procedowania, w tym ustawowych dyrektyw wymiaru kar. Sąd nie może natomiast ingerować w uprawnienia zastrzeżone wyłącznie dla organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne i oceniać celowości czy słuszności zastosowanych przezeń sankcji. W ocenie Sądu analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego prowadzi do wniosku, iż organ odwoławczy rozważył zachowanie funkcjonariusza i uznał, że z uwagi na charakter popełnionego czynu i stopień winy wymierzenie policjantowi orzeczonej kary dyscyplinarnej jest celowe. W ocenie Sądu przedstawiona ocena wymiaru kary nie jest dowolna i znajduje uzasadnienie w okolicznościach sprawy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a.