II SA/Wa 914/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Joanna Kube, Protokolant specjalista Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2019 r. sprawy ze skargi P. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie niezdolności do zawodowej służby wojskowej oddala skargę Zaskarżonym aktem - na zasadzie 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - utrzymano w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] grudnia 2018 r. w sprawie zdolności [...] P. S., zwanego dalej "Żołnierzem", do zawodowej służby wojskowej – kategoria N – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej w grupie II., wg załącznika 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: – [...] września 2018 r. Dowódca [...] Batalionu Dowodzenia w R. skierował Żołnierza do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...], zwanej dalej Komisją I, w celu określenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej z powodu niewykonywania zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące; na skierowaniu nie podano żadnego rozpoznania lekarskiego, – w informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów komisji lekarskiej podano : "Stan po upadku i uderzeniu [...] i [...] w podłoże w trakcie ćwiczeń poligonowych [...] maja 2018 r. Hospitalizowany na oddziale neurologii, wykonano rezonans magnetyczny, zakwalifikowany do leczenia operacyjnego przy braku poprawy po leczeniu rehabilitacyjnym. Obecnie pacjent w trakcie rehabilitacji, w dalszym ciągu uskarża się na dolegliwości bólowe i [....] i [...]", – jak wynika z protokołu powypadkowego – w trakcie zajęć poligonowych [...] maja 2018 r – Żołnierz został sfaulowany podczas meczu [...]; w wyniku tego zrobił "[...]" w powietrzu i upadł na [...] i [...]; odczuwając ostry ból i trzaśnięcie w [...] brał udział w meczu do końca; w związku z tym, że następnego dnia nie mógł ruszać [...] przewieziono go do szpitala; w karcie wypisowej Izby Przyjęć SP ZOZ [...] z [...] czerwca 2018 r. - po wykonaniu badań rentgenowskich [...] i [...] – rozpoznano skręcenie i naderwanie odcinka [...] i stłuczenie [...]; zlecono leki przeciwbólowe oraz konsultację ortopedyczną; w wyniku dalszej diagnostyki i hospitalizacji w Klinice Neurologii Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr [...] w R. (w okresie od [...] do [...] czerwca 2018 r.) rozpoznano [...] [...] i [...] z następową [...] kanału [...], stan po urazie [...] i [...]; w trakcie hospitalizacji wykonano rezonans magnetyczny odcinka [...] [...] czerwca 2018 r., tam uwidoczniono na kilku poziomach [...] (największe na poziomie [...] i [...]) powodujące [...], a w części centralnej [...] na poziomie [...] ([...]?) oraz zwężenie [...] z możliwym uciskiem [...] nerwowych na tych poziomach; w wyniku leczenia farmakologicznego oraz rehabilitacji uzyskano niewielką poprawę; przeprowadzono konsultację neurochirurgiczną i zakwalifikowano Żołnierza do operacji przy braku poprawy po leczeniu rehabilitacyjnym; w aktach sprawy znajdują się karty skierowania na zabiegi rehabilitacyjne, które Żołnierz odbył na przełomie września i października, – [...] września 2018 r. Rejonowa Komisja wydała orzeczenie, w którym rozpoznano wielopoziomową dyskopatię [...] od [...] do [...] z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi, objawami przedmiotowymi prawostronnymi i przewlekłym zespołem bólowym zaostrzonym urazem z [...] maja 2018 r. do dalszej rehabilitacji, ograniczenie funkcji ruchowej z niewielką niestabilnością [...] stawu [...] po przebytym urazie [...], [...] rekonstrukcją uszkodzonego więzadła [...] i usunięciem fragmentów uszkodzonych [...], nieznacznie upośledzając sprawność ruchową kończyny dolnej [...] oraz [...] do diagnostyki; orzeczono, że Żołnierz jest zdolny do zawodowej służby wojskowej; wskutek odwołania Żołnierza orzeczenie to uchylono z poleceniem ponownego rozpatrzenia sprawy zdolności do zawodowej służby wojskowej z powodu dołączonej do odwołania, wystawionej przez neurochirurga, informacji dla lekarza kierującego POZ z opinią, że chory kwalifikuje się do leczenia operacyjnego na [...] i że wydano z tego powodu skierowanie do oddziału; zobowiązano także Komisję Rejonową do przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia związków schorzeń ze służbą wojskową, – w konsekwencji wydano orzeczenie Komisji Rejonowej z [...] grudnia 2018 r., w jego pkt 8 rozpoznano: A. Schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej: 1. Wielopoziomowa dyskopatia [...] od [...] do [...] z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi i przewlekłym zespołem bólowym [...], zakwalifikowana do operacji [...] - § 34 pkt 7 Załącznika; B. Schorzenia współistniejące: 2. Zaostrzony urazem z [...] maja 2018 r. przewlekły zespół bólowy, [...] z objawami przedmiotowymi - § 62 pkt 1 Załącznika; 3. Ograniczenie funkcji ruchowej z niewielką niestabilnością [...] stawu [...] po przebytym urazie [...] z uszkodzeniem [...],[...] rekonstrukcją uszkodzonego więzadła [...] i usunięciem fragmentów uszkodzonych [...], nieznacznie upośledzające sprawność ruchową kończyny dolnej [...] - § 77 pkt 5 Załącznika; 4. [...] do diagnostyki - § 54 pkt 3 Załącznika; 5. Przebyty uraz [...] i [...] prawego – bez § bez pkt; 6. Blizny pooperacyjne kolana [...] i pozabiegowe [...] - § 3 pkt 1 Załącznika; 7. Nieznaczne upośledzenie [...] - § 14 pkt 5 Załącznika, – stwierdzono, że badany jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej (kategoria N, grupa II wedle Załacznika), – ustalono, że schorzenia ujęte w pkt 2 i 3 rozpoznania pozostają w związku ze służbą wojskową; natomiast pozostałe schorzenia rozpoznania nie pozostają w związku ze służbą wojskową, – zaliczono Żołnierza do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia od [...] września 2018 r. i nie zaliczono do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową oraz do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku czy choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze, – uznano, że Żołnierz jest zdolny do pracy, – termin kontrolnego badania wyznaczono na wrzesień 2020 roku, – stwierdzono, że powyższe orzeczenie wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy oraz po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym; w trakcie jego redagowania nie pominięto żadnych istotnych faktów, – rozpoznane w orzeczeniu schorzenia oraz stopień ich nasilenia ustalono na podstawie dokumentacji z leczenia, przeprowadzonych badań i konsultacji specjalistycznych - zleconych w ramach postępowania orzeczniczego Komisji Rejonowej; Żołnierz nie zakwestionował wynikającej z tego faktu niezdolności do zawodowej służby wojskowej, która w chwili obecnej jest bezsporna; Żołnierz oczekuje na leczenie neurochirurgiczne, którego efekt terapeutyczny jest nieznany, a zgłaszane dolegliwości i objawy powodują znacznego stopnia upośledzenie sprawności ustroju, uniemożliwiające wykonywanie zadań służbowych, – w kwestii związku schorzeń Żołnierza ze służbą wojskową oraz inwalidztwa - pozostającego w związku lub bez związku ze służbą -, oceniono, że nie ma podstaw do stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową; przywołano argumenty jakie za tym przemawiają, – w trakcie postępowania rozpoznano następujące schorzenia: – stwierdzona w pkt 1 rozpoznania choroba [...] nie jest następstwem wypadku; schorzenie to ujawniło się w okolicznościach przebytego urazu [...], jednak charakter stwierdzonych w badaniu [...] z [...] czerwca 2018 r. zmian pod postacią obniżenia sygnału [...] oraz obniżenie wysokości – zmiany degeneracyjne, [...] z potencjalnym obustronnym konfliktem [...] na obu poziomach [...] i [...], a także [...] oraz [...] wskazują na długotrwały proces zwyrodnieniowy [...], niezwiązany z przebytym urazem. W skardze zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy: – art. 7 K.p.a. w zw. z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. poz. 483, ze zm.), poprzez prowadzenie postępowania w oparciu o obowiązujące przepisy prawa stosując ich regulacje w całkowicie dowolny sposób, a tym samym powodując ich sprzeczność z podstawowymi prawami i wolnościami Żołnierza, – art. 8 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa prawa, poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przy uwzględnieniu wyłącznie jednego interesu, – art. 15 K.p.a. poprzez niedokonanie merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji organu I instancji i nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów Żołnierza, – art. 7 i 8 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób bezpośrednio podważający w praworządność tych organów; nie podjęto żadnych kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozstrzygnięcia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Żołnierza; tym samym prowadzono postępowanie bezpośrednio zmierzające do ograniczenia zaufania obywatela do organów Państwa, – art. 9 K.p.a., poprzez - zaniechanie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego - czuwania nad tym, aby strona w nim uczestnicząca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa - w tym celu udzielając jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, – art. 10 § 1 K.p.a. poprzez całkowite pozbawienie strony czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie jej wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, – art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 75 § 1 K.p.a., poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia właściwego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, a także niepodjęcie kroków niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób praworządny i z uwzględnieniem słusznego interesu Żołnierza; wyraża się on, np. w uprawnieniu do zgłaszania wszelkich dowodów, które mogą przyczyniać się do wyjaśnienia sprawy w szczególności w zakresie istnienia, powstania oraz przebiegu obecnie stwierdzonych u Żołnierza jednostek chorobowych, – art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania faktów, które uznano za udowodnione, dowodów, na których się oparto oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej, – art. 138 K.p.a. poprzez brak konwalidacji przez organ odwoławczy błędnej i naruszającej przepisy prawa decyzji wydanej w I instancji, – § 23 ust. 2 rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, zwanego dalej "Rozporządzeniem", poprzez brak uzupełnienia akt sprawy o istotne i wnioskowane dowody jak chociażby fizykalne badanie Żołnierza przez lekarza o właściwej specjalizacji oraz uznanie, że zgromadzone obecnie dokumenty umożliwiają merytoryczne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skargi rozwinięto jej zarzuty. Podkreślono, że Żołnierz przed zdarzeniem, które miało miejsce [...] maja 2018 r. był w pełni zdrowy, nie uskarżał się na żadne bóle ani dolegliwości, co zmieniło się od chwili wypadku. Podniesiono także, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, zwana dalej "Centralną Komisją" nie skorzystała z uprawnienia do przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentów i jednocześnie nie wyjaśniła dlaczego uznała, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jest wystarczająca do orzeczenia o niezdolności Żołnierza do zawodowej służby wojskowej. Ograniczono się jedynie do stwierdzenia, że postawione przez Rejonową Komisję rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa jest prawidłowe. Wskazano równocześnie, że Żołnierz nie został poinformowany o zakończeniu postępowania dowodowego w niniejszej sprawie, co uniemożliwiło mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów w przedmiotowym postępowaniu. W skardze podniesiono także, że pierwotnie Komisja Rejonowa uznała Żołnierza za zdolnego do zawodowej służby wojskowej i - dopiero po uchyleniu przedmiotowego orzeczenia - stwierdzono, że wielopoziomowa dyskopatia [...] od [...] do [...] z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi i przewlekłym bólem [...], powoduje niezdolność do tej służby. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. Trafne jest stanowisko organu administracji, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaję je za własne. Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie dodać, że są one bezzasadne z poniższych przyczyn. Zgodnie z § 11 Rozporządzenia przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, zawarty w Załączniku. Z akt sprawy wynika, że w wyniku przeprowadzonych badań i konsultacji rozpoznano u orzekanego schorzenie powodujące niezdolność do służby wojskowej. Schorzeniem tym jest wielopoziomowa dyskopatia [...] od [...] do [...] z wtórnymi zmianami zwyrodnieniowymi i przewlekłym zespołem bólowym [...], zakwalifikowana do operacji [...]. Prawidłowo zatem oceniono chorobę Żołnierza jako schorzenie z § 34 pkt 7 Załącznika. Centralna Komisja - jako organ wyspecjalizowany, składający się z osób posiadających szczególne kwalifikacje do orzekania w przedmiotowej sprawie – należycie i przekonywująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. W związku z tym nie budzi wątpliwości ustalony w przedmiotowej sprawie stan faktyczny, co do rozpoznanego schorzenia - którego zresztą w skardze nie kwestionowano, - i ocena, że powoduje ono niemożność dalszego pełnienia przez Żołnierza zawodowej służby wojskowej. Równocześnie nie ma powodów, by wątpić, że rozpoznana u Żołnierza choroba zwyrodnieniowo-dyskopatyczna kręgosłupa szyjnego nie jest następstwem wypadku, któremu Żołnierz uległ [...] maja 2018 r. podczas zajęć poligonowych. Przekonywująca jest argumentacja organu, zgodnie z którą schorzenie to ma charakter długotrwałego i postępującego procesu zwyrodnieniowego [...], który wcześniej nie był odczuwalny dla Żołnierza w postaci bólu, ale ujawnił się w wyniku przebytego urazu. W kontekście zarzutu skargi, dotyczącego zaniechania przez Centralną Komisję dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dokumentacji medycznej sprawy, należy wskazać, że przeprowadzenie uzupełniających badań znajdowałoby uzasadnienie gdyby diagnoza i przyczyny choroby Żołnierza budziły po stronie organu uzasadnione wątpliwości. Jedynie w takim wypadku miałby on obowiązek zlecenia i przeprowadzenia dodatkowych badań. W przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny nie budził wątpliwości toteż przeprowadzenie uzupełniających czynności nie było niezbędne do wydania rozstrzygnięcia. Wypada zauważyć, że gdyby Żołnierz - na etapie postępowania odwoławczego - przedstawił wiarygodne wyniki badań, czy stanowiska osób o stosownej wiedzy i kwalifikacjach, które poddawałyby w wątpliwość zgromadzoną w sprawie dokumentację medyczną oraz wyrażone na jej podstawie oceny Komisji Rejonowej, to organ odwoławczy byłby zobowiązany przeprowadzić także dodatkowe czynności (np. dalsze badania) bądź szerzej uzasadnić stanowisko – wyjaśnić dlaczego odmiennych twierdzeń nie podziela. Natomiast samo przekonanie Żołnierza, że przyczyny jego niezdolności do zawodowej służby wojskowej są inne niż wskazane w rozstrzygnięciu nie jest wystarczające do tego, by np. zlecić przeprowadzenie badań uzupełniających, których koszty musiałby być wszak pokryte ze środków publicznych. Jak wskazano w uzasadnieniu skarżonego aktu, przyczyny dolegliwości, na które uskarża się Żołnierz, ujawniły się przy okazji incydentu z [...] maja 2018 r., lecz – wedle fachowej oceny składu lekarzy orzeczników - nie są jego faktycznym następstwem. Brak podstaw dla podważenia oceny opartej na wiedzy lekarzy, zasiadających w składzie Centralnej Komisji. W związku z tym należy uznać, że w sprawie zgromadzono wystarczający materiał dowodowy dla jej rozpatrzenia. Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego niepoinformowania o zakończeniu postępowania w sprawie, w wyniku czego uniemożliwiono Żołnierzowi wypowiedzenia się, co do zebranego materiału dowodowego, należy wskazać, że na etapie odwoławczym nie gromadzono żadnych dodatkowych dokumentów. Natomiast - ponieważ Żołnierz mógł odnieść się do zgromadzonego materiału dowodowego po zakończeniu postępowania I. instancyjnego, co zresztą uczynił w złożonym odwołaniu od decyzji Rejonowej Komisji – nie doszło do złamania reguł procedowania. Zresztą także na etapie postępowania przed Sądem nie przedłożono żadnych dokumentów, które mogłyby podważyć wiarygodność oceny Centralnej Komisji. Wywodzono konieczność dalszego wyjaśnienia sprawy, przywołując jedynie subiektywne wątpliwości Żołnierza. W kontekście zarzutu, dotyczącego pierwotnego ustalenia Komisji Rejonowej, zgodnie z którym Żołnierz był zdolny do zawodowej służby wojskowej, trzeba stwierdzić, że nie uchybiono obowiązkowi uzasadnienia zmiany stanowiska w danym zakresie. Jak to odnotował organ odwoławczy w toku postępowania ujawniono konieczność leczenia operacyjnego, stwierdzonego wcześniej znacznego zwyrodnienia. Może to uzasadnić zmianę kwalifikacji wykrytego schorzenia, jako dyskwalifikującego obecnie do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Biorąc pod uwagę cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, należy stwierdzić, że organ wszechstronnie go ocenił i - wedle wiedzy składu orzekającego - ustalił, że Żołnierz nie jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie właściwie też uzasadniono, odnosząc się do kwestii podniesionych w odwołaniu. Poruszona zaś na marginesie w uzasadnieniu skargi kwestia związku schorzenia Żołnierza ze służbą, wykracza poza granice rozpoznawanej przez sąd administracyjny sprawy. W orzecznictwie administracyjnym utrwalony jest pogląd, że nie jest on właściwy w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (tak uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, opubl. LEX nr 37912). Nie naruszono więc powołanych w skardze (znajdujących oparcie także w regułach rangi konstytucyjnej) przepisów w zakresie obowiązku: prowadzenia postępowania w oparciu o przepisy prawa, poszanowania zasady zaufania do państwa prawa, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, i obowiązku ustosunkowania się do zarzutów, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jej rozstrzygania z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków, umożliwienia czynnego udziału w postępowaniu oraz właściwego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także uzasadnienia orzeczenia. Sąd nie dostrzegł także z urzędu w zaskarżonym akcie wad, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1320 ze zm.) jak w sentencji wyroku.