II SA/Wa 916/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego orzeczenia lekarskiego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, utrzymaną nią w mocy decyzję nr [...] Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lutego 2012 r. oraz postanowienie nr [...] Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z [...] lutego 2012 r., 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], mocą którego uznała D. L. (noszącego wówczas nazwisko C.) niezdolnym do służby wojskowej w czasie pokoju (kat. D) bez związku ze służbą wojskową. W dniu [...] sierpnia 2010 r. wymieniony zwrócił się do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego wskazanym już powyżej orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. W uzasadnieniu podał, że powyższe orzeczenie nie zostało mu doręczone, gdyż nie miał zdolności do czynności prawnych (choroba [...], na którą cierpi od [...] lipca 2002 r.) i przedstawiciela ustawowego. Objawy zaś tej choroby [...] na tyle ustąpiły, że w dniu [...] sierpnia 2010 r. dowiedział się o powyższym orzeczeniu i stąd też zasadną podstawą wznowieniową – jego zdaniem – staje się przepis art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: K.p.a. W dalszej części powołał się na załączoną przez niego opinię specjalistyczną lekarza konsultanta ZUS z dnia [...] stycznia 2010 r., z której "wychodzą" na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.). Mianowicie według tej opinii, choroba [...] ma związek ze służbą wojskową. Niezależnie od powyższego, do wniosku dołączył opinię prawną sporządzoną w dniu [...] marca 2010 r. przez studenta prawa, z której wynika, że jego schorzenie zostało błędnie zakwalifikowane do § 69 pkt 2 rozporządzenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. nr [...], na mocy art. 149 i 150 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., wznowiła postępowanie w sprawie zakończonej ostatecznym orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] i w uzasadnieniu podała, że z wniosku skarżącego wynika, iż nie brał on bez własnej winy udziału w postępowaniu, bowiem – jak twierdzi skarżący – o orzeczeniu dowiedział się w dniu [...] sierpnia 2010 r. Następnie Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., odmówiła uchylenia orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podała, że wykonała szereg czynności w celu ustalenia, czy sporne orzeczenie zostało doręczone skarżącemu. W związku z powyższym, z przesłanych dokumentów przez TWKL w E. wynika, że znajduje się tam kopia dokumentu z dnia [...] listopada 2009 r. podpisana przez skarżącego z adnotacją, że sporne orzeczenie zostało mu wysłane, a zatem wymieniony – zdaniem organu – kłamie o niedoręczeniu mu orzeczenia. Tym bardziej, że po wydaniu orzeczenia przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...], zgłosił się on do WKU celem dokonania wpisu w książeczce wojskowej o tym orzeczeniu. Niezależnie od powyższego, z wydanego mu duplikatu książeczki wojskowej i dokonanego tam wpisu wynika, że jest tam wpisana ostatnia kategoria zdrowia z ostatniego badania, a ponadto w wydanym mu zaświadczeniu stwierdzono o posiadanych przez niego kategoriach zdrowia. Niezależnie od powyższego, we wniosku o wznowienie postępowania w sprawie orzeczenia TWKL z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] skarżący podaje z kolei, że pamięć i świadomość powróciła mu tym razem [...] września 2010 r., co świadczy o tym, że w tej kwestii jest on niewiarygodny. Ponadto organ podał, że skoro opinia prawna jest sporządzona w dniu [...] marca 2010 r., to już co najmniej w tym dniu skarżący musiał ją mieć, bowiem dostarczył ją opiniującemu. Wobec powyższych faktów, wymieniony – wbrew temu, co podaje – brał czynny udział w postępowaniu administracyjnym. W odwołaniu do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. skarżący zarzucił naruszenie głównych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego i stwierdził, że nie miał w datach wskazanych przez organ "przymiotu strony postępowania". Przymiot ów utracił przez brak lub ograniczoną zdolność do czynności prawnych z uwagi na stan zdrowia od daty [...] lipca 2002 r., tj. od daty kiedy pod wpływem traumy dokonał oddalenia się z kompanii do dnia [...] sierpnia 2010 r. Natomiast styczność osoby fizycznej w różnych okolicznościach z formą orzeczenia nie może przesądzać o dowiedzeniu się o prawach i obowiązkach z niego płynących, a tym samym o decyzji administracyjnej. Ponadto organ nie odniósł się do okoliczności z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a w dalszej części zakwestionował rozpoznanie ustalone przez komisję lekarską. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1, utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu – powołując się na argumenty w niej zawarte – podała, że skarżący znał treść orzeczenia, którego wznowienia żądał i wszystkie decyzje były mu prawidłowo doręczane. Ponadto nie zostało wykazane, aby skarżący nie miał zdolności do czynności prawnych, co wymagałoby ustanowienia dla niego pełnomocnika procesowego. Reasumując, nie zostały spełnione przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 463/11 uchylił ww. decyzje z dnia [...] grudnia 2010 r. i z dnia [...] października 2010 r. oraz ww. postanowienie z dnia [..] września 2010 r., jak również orzekł, że zaskarżona decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym było to, że we wniosku z dnia [...] sierpnia 2010 r. o wznowienie postępowania administracyjnego skarżący wskazał na dwie przesłanki, a mianowicie na fakt, że nie doręczono mu orzeczenia lekarskiego Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2003 r. nr [...] i dowiedział się o niej dopiero w dniu [...] sierpnia 2010 r., a zatem, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4). Niezależnie od powyższego, wyraźnie wskazał kolejną przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a mianowicie na opinię specjalistyczną lekarza konsultanta ZUS z dnia [...] stycznia 2010 r., z której "wychodzą" na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi. Sąd wyjaśnił, że w myśl art. 149 § 1 K.p.a., wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, zaś odmowa – w myśl § 3 tegoż przepisu – w drodze decyzji administracyjnej. Sąd uznał, że organ administracji przed ewentualnym wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania na wniosek, winien je poprzedzić czynnościami wyjaśniającymi dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc pod względem podmiotowym i przedmiotowym, jak również zbadać zachowanie terminu do złożenia wniosku w myśl powołanego już wyżej art. 148 K.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w żadnym stopniu nie zajął się kwestią zachowania terminów i rozważania w tej mierze przeniósł na etap rozstrzygnięcia merytorycznego, a do tego jeszcze termin ten badał tylko w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Innymi słowy mówiąc, organ wszczął postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego, nie badając w żadnej mierze terminów do złożenia wniosków i gdyby faktycznie – jak stwierdził organ w zaskarżonej decyzji – termin do wznowienia z przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 nie został zachowany (podobnie – gdyby badał – z przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5), to powinien wydać decyzję w trybie art. 149 § 3 K.p.a. Stąd też powyższe postanowienie również należało wyeliminować z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, niezależnie od powyższego, badając już merytorycznie sprawę i wydając decyzję odmawiającą uchylenia orzeczenia lekarskiego, organy obu instancji w żadnym stopniu nie odniosły się do wskazanej przez skarżącego we wniosku przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5, a mianowicie faktu wydania opinii specjalistycznej lekarza konsultanta ZUS, tj. kiedy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. WSA w Warszawie uznał, że rozpoznając sprawę na nowo organ przede wszystkim winien na etapie postępowania wyjaśniającego zbadać dopuszczalność wznowienia pod kątem zachowania terminów, tj. z art. 148 § 1 co do podanej przez skarżącego przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a z art. 148 § 2 co do przesłanki podanej przez skarżącego z art. 145 § 1 pkt 4. Następnie w zależności od wyników owej analizy wydać dopiero postanowienie o wszczęciu postępowania, o czym mowa w art. 149 § 1 K.p.a., bądź też postanowienie w trybie art. 149 § 3 K.p.a. Z kolei przy wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania i po zbadaniu sprawy pod kątem merytorycznym, tj. badając nie tylko przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., lecz również z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wydać decyzję w trybie art. 151 K.p.a. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. po przeprowadzeniu wznowionego postępowania w sprawie decyzji ostatecznej – orzeczenia RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w przedmiocie orzeczenia kategorii D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku D. L. z dnia [...] sierpnia 2010 r. (złożonego [...] sierpnia 2010 r.) w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną – orzeczeniem RWKL w W. nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. oraz w oparciu o wytyczne zawarte w wyroku WSA z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 463/11, decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] orzekła o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej, tj. orzeczenia RWKL nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie orzeczenia kategorii D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju. W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. D. L. zawarł odwołanie od ww. decyzji RWKL w W. z dnia [...] lutego 2012 r., wnosząc o jej zmianę w całości na korzyść odwołującego. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uznał, że RWKL zrealizowała wskazania i wnioski zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 463/11, w szczególności w zakresie zbadania przesłanek z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) organ II instancji podniósł, że RWKL przeprowadziła dodatkowe ustalenia pisemne i stwierdziła, że w postępowaniu orzeczniczym zainteresowany nie tylko uczestniczył, zarówno przed TWKL O., jak też w E., a także przed RWKL w W., ale również zgłosił się do WKU – celem dokonania adnotacji o niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W dniu [...] czerwca 2010 r. zgłosił się do WKU o wydanie mu duplikatu książeczki wojskowej - gdzie było wpisane orzeczenie z kategorią zdrowia z ostatniej komisji - i duplikat otrzymał. Tym samym, zdaniem organu II instancji, nie można uznać, iż w sprawie zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Co do przesłanki art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyszły na jaw inne istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję), organ odwoławczy stwierdził, że RWKL zbadała wszystkie dostępne w sprawie opinie biegłych lekarzy [...], z których wynika, że schorzenie pod postacią [...] było u orzekanego znacznie wcześniej zanim został przesłany do odbycia zasadniczej służby wojskowej. W związku z powyższym, CWKL uznała, że nie można stwierdzić, że opinia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2010 r. nie była znana orzekającej Komisji, przeciwnie była znana i potraktowana, jako jeden z dokumentów w sprawie. Organ odwoławczy podkreślił, że orzekająca RWKL oceniła w szczególności, czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania w sprawie skarżącego, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. i stwierdziła, że takie przesłanki nie istnieją, tym samym, prawidłowo odmówiła uchylenia ostatecznego orzeczenia RWKL nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r. w sprawie orzeczenia kat. D – niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju. Pismem z dnia 10 kwietnia 2012 r. D. L. złożył do WSA w Warszawie skargę na decyzję CWKL z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] oraz decyzję ją poprzedzającą, wnosząc o ich uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego, Komisja podeszła do rozpatrzenia i załatwienia sprawy stronniczo. RWKL oraz CWKL nie zebrały materiału dowodowego przedstawionego przez stronę. Zdaniem skarżącego, oświadczenia woli, dotyczące ustalenia związku choroby ze służbą wojskową, złożone w 2002 r. i 2003 r. dla organów występujących w sprawie, są nieważne. Skarżący podkreślił, że żadna opinia [...] nie ustaliła istnienia choroby [...] wcześniej niż w wojsku. RWKL i CWKL nie przeprowadziła stosownego postępowania dowodowego odnośnie daty powstania, bądź okoliczności sprzyjających powstaniu choroby skarżącego, albowiem w składach RWKL i CWKL nie uczestniczyło przynajmniej 2 lekarzy specjalistów – [...], nie wykonano badania poprzez powołanie specjalisty [...] na okoliczność powstania i związku choroby ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na to, że ustalenie związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową nie należy do właściwości sądu administracyjnego, bądź alternatywnie o jej oddalenie z powodu jej merytorycznej niezasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna ona zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, jako wadliwa. Na obecnym etapie postępowania jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ, wydając skarżoną decyzję, wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie organu. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art. 153 P.p.s.a., organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W świetle powyższego, podnieść należy, iż Sąd w wyroku z dnia 11 października 2011 r. przesądził m.in., że rozpoznając sprawę na nowo organ będzie zobligowany przede wszystkim do zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania pod kątem zachowania terminów z art. 148 § 1 co do podanej przez skarżącego przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a z art. 148 § 2 co do podanej przez skarżącego przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał również, że w zależności od wyników postępowania w zakresie powyższej analizy, organ wyda postanowienie o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 K.p.a.) lub też wyda rozstrzygnięcie w trybie art. 149 § 3 K.p.a. Przytoczone wyżej wytyczne dla organu, zawarte w powołanym wyroku, były jasne, czytelne i nie wymagały dokonywania ich wykładni. Intencją Sądu było to, aby organ przed przystąpieniem do merytorycznego badania zasadności wniosku o wznowienie postępowania wyjaśnił, czy samo wznowienie postępowania jest dopuszczalne z uwagi na zachowanie terminów, w jakich wniosek taki można w sposób skuteczny zgłaszać. Analiza skarżonego rozstrzygnięcia prowadzi zaś do konkluzji, iż organ nie zrealizował wytycznych Sądu, zawartych w uzasadnieniu wyroku uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie. W szczególności podkreślenia wymaga fakt, że organ nie ustalił konkretnej daty, w jakiej upływały dla skarżącego terminy określone w art. 148 § 1 i 2 K.p.a., ani tego, czy w tych datach wniosek strony o wznowienie postępowania był już złożony, czy też składając taki wniosek strona uchybiła omawianym terminom. Bez poczynienia precyzyjnych ustaleń w powyższym zakresie, organ nie będzie zaś posiadał wiedzy na temat tego, czy wniosek o wznowienie postępowania został zgłoszony w ustawowym terminie. Organ nie będzie więc znał przesłanek umożliwiających mu wydanie postanowienia o wznowieniu postępowaniu, czy też decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie więc zobligowany do tego, aby wykonać wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 października 2011 r., wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 463/11. Co zaś się tyczy oceny merytorycznych argumentów zawartych w skarżonej decyzji, to z uwagi na stwierdzone uchybienie organu było to niemożliwe na obecnym etapie postępowania. Wobec niewykonania wytycznych Sądu przez organ, nie jest wiadomym, czy postępowanie w sprawie zostanie w efekcie ustaleń organu wznowione, czy też organ wyda decyzję o odmowie wznowienia postępowania. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).