II SA/Wa 916/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Łukasz Krzycki, Joanna Kube (spr.), Protokolant specjalista Ewa Kielak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi D. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.a. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b w związku z art. art. 33 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm., dalej: ustawy o promocji zatrudnienia), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...] orzekającą o utracie przez D. J. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] grudnia 2017 r. z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że warunkiem zachowania statusu osoby bezrobotnej jest spełnienie wymogów wynikających z unormowań art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a- ustawy o promocji zatrudnienia. Jednym z nich jest nieukończenie wieku 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny. Przepis prawny ustanawiający negatywną przesłankę utrzymania statusu osoby bezrobotnej wskazuje na zamiar ustawodawcy ustalenia górnej granicy wieku po przekroczeniu, którego następuje utrata statusu bezrobotnego. Organ podał, że obecne brzmienie tego przepisu dotyczącego wieku wynika z art. 10 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 października 2017 r. Przed 1 października 2017 r. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia brzmiał "nie osiągnęła wieku emertytalnego, o którym mowa w art. 24 ust. 1a i 1b oraz w art. 27 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych". Natomiast z dniem 1 października 2017 r. weszła w życie ustawa wprowadzająca zmianę w brzmieniu powyższego przepisu zastępując zwrot "wiek emerytalny" wiekiem 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. W toku postępowania organ ustalił, że D. J. urodził się [...] grudnia 1952 r., a zatem z dniem [...] grudnia 2017 r. ukończył 65 lat i nie może posiadać statusu osoby bezrobotnej. Organ wyjaśnił, że ustawa o promocji zatrudnienia nie przewiduje możliwości posiadania statusu osoby bezrobotnej przez osobę, która ukończyła 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat w przypadku mężczyzny, pomimo chęci posiadania statusu przez bezrobotnego. Nie wpływa na posiadanie statusu osoby bezrobotnej również sytuacja materialna czy życiowa bezrobotnego. D. J. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Wojewody [...], wnosząc o jej uchylenie jako niezgodnej z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana wedle tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego takiego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanej ustawy, za bezrobotnego uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie ukończyła 60 lat – kobieta lub 65 lat – mężczyzna. Wyżej zacytowany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, tj. w brzmieniu przewidującym graniczny dla utrzymania statusu osoby bezrobotnej warunek 65 lat dla mężczyzn, wszedł w życie w dniu 1 października 2017 r. na mocy art. 10 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 38). Tą ustawą zmieniającą, jak wynika z brzmienia jej tytułu, wprowadzono również zmianę do art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, któremu nadano następujące brzmienie: "Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184". Ten ostatnio wskazany przepis (art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wprowadzający wiek emerytalny 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet również zaczął obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. na mocy art. 31 ustawy nowelizującej z dnia 16 listopada 2016 r. Zatem zarówno przepis wprowadzający możliwość przejścia na emeryturę w wieku 65 lat dla mężczyzn, jak przepis wprowadzający graniczną datę 65 lat dla mężczyzn jako maksymalny wiek po przekroczeniu którego nie można utrzymać statusu osoby bezrobotnej – zaczęły obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. Jednocześnie, co należy podkreślić, przedmiotowa ustawa nowelizująca z dnia 16 listopada 2016 r. nie zawiera przepisów intertemporalnych (międzyczasowych). W takiej zaś sytuacji nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Można natomiast rozważać zastosowanie jednej z trzech reguł: po pierwsze – zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie – zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie – zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 kwietnia 20106 r., sygn. akt I OPS 1/06 publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Zdaniem sądu, w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo i bez naruszenia zasad konstytucyjnych przyjęły zastosowanie prawa nowego. Opisane wyżej nowelizacje były bowiem skutkiem reformy wieku emerytalnego mającej na celu obniżenie dotychczas obowiązującego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn (67 lat) i umożliwienie przejścia na emeryturę dla kobiet w wieku 60 lat i dla mężczyzn w wieku 65 lat. Nowelizacja miała ten skutek, że z dniem 1 października 2017 r. wszyscy mężczyźni z ukończonym 65 rokiem życia oraz wszystkie kobiety z ukończonym 60 rokiem życia mogli skorzystać z możliwości przejścia na emeryturę. Była zatem podyktowana ważnym interesem publicznym. Skorelowane ze zmianą wieku emerytalnego były zmiany w definicji osoby bezrobotnej. Uzyskanie możliwości przejścia na emeryturę ustawodawca połączył z niemożnością utrzymania statusu osoby bezrobotnej. Ponadto, globalne (do wszystkich uprawnionych obywateli) zastosowanie powyższych regulacji przemawia za przyjęciem, że ustawa nowelizująca definicję osoby bezrobotnej jako nowe prawo, podyktowane ważnym interesem publicznym, powinna mieć zastosowanie z dniem jej wejścia w życie do wszystkich mężczyzn z ukończonym 65 rokiem życia. Odnosząc powyższe do sytuacji D. J. należy wskazać, że organy prawidłowo ustaliły, że skarżący urodził się w dniu [...] grudnia 1952 r. Istotnie zatem, ukończył wiek 65 lat w dniu [...] grudnia 2017 r. Tym samym, z tym też dniem najwcześniej organ mógł podjąć decyzję o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i był to zobowiązany uczynić ze skutkiem na dzień [...] grudnia 2017 r., bowiem z tym dniem ziściły się przesłanki uniemożliwiające skarżącemu zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Ustawowy katalog sytuacji, w których następuje pozbawienie statusu bezrobotnego został zamieszczony w art. 33 ust. 4 ustawy. Ma on charakter zamknięty, a wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu, w związku z czym decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.