II SA/Wa 918/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Fularski (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant referent stażysta Monika Duma-Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie statusu weterana poszkodowanego oddala skargę Minister Obrony Narodowej (dalej jako "Minister" lub "organ") decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...]działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm., dalej jako "kpa"), art. 3 w związku z art. 4 pkt 15, art. 5 ust. 1 i art. 8 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. Nr 205 poz. 1203 z późn. zm., dalej jako "ustawa o weteranach działań poza granicami państwa") odmówił przyznania M. B. (dalej jako "wnioskodawca" lub "skarżący") statusu weterana poszkodowanego. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister wskazał, że wnioskiem z [...] lipca 2017 r. skarżący wystąpił o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w działaniach poza granicami państwa. W aktach sprawy znajdują się: 1) zaświadczenie z [...] kwietnia 2013 r. wydane przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...]; 2) zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego z [...] listopada 2017 r., zgodnie z którym wnioskodawca nie figuruje w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego; 3) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia protokołu powypadkowego nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. sporządzonego przez Jednostkę Wojskową Nr [...] w [...]; 4) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia orzeczenia nr [...] z [...] lutego 2013 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu; 5) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia orzeczenia nr [...] z [...] maja 2013 r. Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia; 6) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia decyzji nr [...] z [...] czerwca 2012 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] o odmowie przyznania odszkodowania; 7) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] października 2012 r. - sygn. akt. [...]; 8) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia decyzji Nr [...] z [...] czerwca 2013 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] o odmowie przyznania jednorazowego odszkodowania; 9) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia wyroku Sądu Rejonowego w [...] z [...] grudnia 2014 r. - sygn. akt. [...]; 10) poświadczona notarialnie kopia orzeczenia nr [...] z [...] marca 2015 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa; 11) zaświadczenie lekarskie z [...] lipca 2017 r. Poradni Zdrowia [...] Specjalistycznego [...] Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...]; 12) kopia legitymacji weterana o serii i numerze [...]; 13) potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia dokumentacji postępowania odszkodowawczego dotyczącego wnioskodawcy przesłana za pismem nr [...] z [...] stycznia 2018 r. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]. Organ wskazał, że z przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, w tym protokołu powypadkowego nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. sporządzonego przez Jednostkę Wojskową Nr [...] w [...] wynika, że skarżący brał udział w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym wydzielonym do misji specjalnej Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa w [...] w 2009 r. i zachorował na [...]. Po powrocie do kraju leczył się [...]. Podczas leczenia w trakcie jednego z epizodów choroby udał się do S. [...] marca 2011 r., gdzie błądząc po lesie został znaleziony z poważnymi odmrożeniami kończyn dolnych i stóp w dniu [...] marca 2011 r. Z orzeczenia Nr [...] z [...] lutego 2013 r. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] wynika, że ww. Komisja ustaliła u poszkodowanego [...], przy czym uszczerbku na zdrowiu nie określiła, bowiem schorzenie rozpoznane u wnioskodawcy nie znajduje się w wykazie chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Decyzją nr [...] z [...] czerwca 2013 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu w [...] odmówił przyznania jednorazowego odszkodowania. Organ podniósł, że weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenie odszkodowawcze. Mając na uwadze powyższe, po przeprowadzeniu analizy dokumentów dotyczących wypadku skarżącego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu statusu weterana poszkodowanego. Wnioskodawca nie przedstawił bowiem dokumentów, z których wynikałoby, że wypadek, któremu uległ [...] marca 2011 r. oraz rozpoznana choroba zostały nabyte podczas pełnienia służby poza granicami państwa i przyznano mu z tego tytułu świadczenie odszkodowawcze. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnił przesłanek wskazanych w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. Opisany wypadek z [...] marca 2011 r. nie powstał bowiem ani w wyniku działań podejmowanych w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, ani w wyniku innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza. Nie był on również wynikiem zamachu lub innego bezprawnego działania skierowanego przeciwko wnioskodawcy. Należy bowiem wskazać, że fakt zaistnienia wypadku nie stanowi samoistnej przesłanki do przyznania statusu weterana poszkodowanego, albowiem zdarzenie to musi powstać w ściśle określonych w ustawie okolicznościach. Potwierdza to przywołana przez organ definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa", która została wprowadzona do ustawy o weteranach działań poza granicami państwa w celu odróżnienia "wypadku" określonego w art. 5 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2017 r., poz. 1950) od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których misja została powołana. Stąd też nie każdy "wypadek" jest wypadkiem uprawniającym do uzyskania statusu weterana poszkodowanego, co miało miejsce w sytuacji wypadku w dniu [...] marca 2011 r. Minister wskazał, że zgodnie z art. 79a kpa, pismem z [...] stycznia 2018 r. wnioskodawca został poproszony o uzupełnienie akt o dokumenty, z których wynikałoby, że nabył chorobę podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa i z tytułu której przyznano świadczenia odszkodowawcze. Wnioskodawca nie udzielił jednak na ww. pismo żadnej odpowiedzi. Wobec powyższego należało odmówić wnioskodawcy przyznania statusu weterana poszkodowanego. Pismem z [...] maja 2018 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję organu. W skardze podniósł, że choroba na jaką cierpi miała swój początek w [...]. Dla poparcia powyższego wskazał na protokół powypadkowy nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. wydany przez Jednostkę Wojskową Nr [...] w [...] oraz zaświadczenie wydane przez lekarza prowadzącego [...] K.D. W opinii skarżącego, choroba, którą nabył - [...], miała swój początek na misji i lekarze domniemają, że jest to choroba endogenna, ale też twierdzą, że skutkiem jej pojawienia się jest silny stres, jak i brak snu oraz przepracowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, uznał zarzuty skargi za niezasadne. W piśmie procesowym z [...] lutego 2019 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. zaświadczenia psychologa – konsultanta dowódcy JW Nr [...] oraz historii choroby skarżącego i jego leczenia po powrocie z misji w [...], w tym karty hospitalizacji w związku z występującymi u niego zaburzeniami. Z przedmiotowych dokumentów, zdaniem skarżącego wynika bowiem, że jego choroba rozpoczęła się podczas ww. misji. Sąd, na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w sprawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") oddalił ww. wniosek dowodowy. Przeprowadzenie ww. dowodów nie było bowiem niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Ponadto, przedstawienie ww. dokumentów winno nastąpić w postępowaniu administracyjnym, przed wydaniem decyzji przez organ. Na ww. rozprawie, na poparcie swojego stanowiska w sprawie, skarżący okazał kopię wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...] dotyczący innego żołnierza, któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką z powodu choroby [...] nabytej podczas misji w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W kontrolowanej przez Sąd sprawie nie doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa procesowego, czy też przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Tylko zaś w takim przypadku, sąd administracyjny może uchylić decyzję organu administracji publicznej. W ocenie Sądu, Minister zgromadził pełny materiał dowodowy niezbędny do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, postępowanie przeprowadził należycie i trafnie stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego. Odmienna ocena skarżącego od oceny organu co do zakwalifikowania wypadku z [...] marca 2011 r. jako wypadku, o którym mowa w art. 4 pkt 15 lit. c ustawy o weteranach działań poza granicami państwa nie oznacza zaś, że skarga skarżącego może zasługiwać na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Stosownie zaś do art. 4 pkt 15 ww. ustawy wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Natomiast zgodnie z art. 8 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa podstawą do ubiegania się o przyznanie statusu weterana poszkodowanego jest wniosek, zaświadczenie wydane odpowiednio przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz ostatnio pełnił lub pełni służbę albo wojskowego komendanta uzupełnień właściwego ze względu na miejsce zamieszkania żołnierza albo właściwego kierownika archiwum wojskowego, zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, protokół powypadkowy albo decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej, orzeczenie właściwej komisji lekarskiej o związku uszczerbku na zdrowiu z wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa lub chorobą nabytą podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych w ramach działań poza granicami państwa albo orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalające uszczerbek na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową wydane dla celów świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a także decyzja administracyjna o przyznaniu świadczeń odszkodowawczych albo prawomocny wyrok sądu zasądzający odszkodowanie. Celem ustawodawcy przy projektowaniu przepisów ww. ustawy o weteranach działań poza granicami państwa było przyznawanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań. Z tego też powodu definicja "wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa" została wprowadzona w przedmiotowej ustawie, ponieważ miała ona na celu odróżnienie wypadku określonego w art. 5 ustawy z dnia 1 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014, poz. 213 z późn. zm.) od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów dla których została powołana misja. W świetle powyższego należy zatem wskazać, że opisany w protokole powypadkowym nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. wypadek, któremu uległ skarżący nie mieści się w definicji "wypadku" określonego w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, natomiast jest "zwykłym" wypadkiem, który nie ma bezpośredniego związku z działaniami prowadzonymi w celu wykonywania zadań, dla których powołano i wysłano za granicę Polski Kontyngent Wojskowy. Podniesiona przez skarżącego interpretacja, zgodnie z którą wypadek, któremu uległ spełnia przesłanki wskazane między innymi w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa nie jest zasadna. Z ustaleń dokonanych w protokole powypadkowym nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. wynika, że skarżący brał udział w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym wydzielonym do misji specjalnej Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa w [...]w 2009 r. i zachorował na [...]. Po powrocie do kraju leczył się [...]. Podczas leczenia w trakcie jednego z epizodów choroby, [...] marca 2011 r. udał się do [...], gdzie błądząc po lesie został znaleziony z poważnymi odmrożeniami kończyn dolnych i stóp w dniu [...] marca 2011 r. Tym samym nie można uznać, że powyższy wypadek zaistniał w związku z innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza dla których powołana została misja. Należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie koniecznym jest dokonanie systemowej i całościowej wykładni przepisów ww. ustawy. Tym bardziej, że w doktrynie zwraca się uwagę, iż w odniesieniu do przepisów prawa administracyjnego - ze względu na ich specyfikę - organy stosujące prawo nie powinny ograniczać się tylko do wykładni językowej przepisu, lecz także uwzględniać sens wydania aktu prawnego. Organy administracji publicznej powinny, w ramach wykładni prawa, dążyć do rekonstrukcji celu, jaki zamierzał osiągnąć ustawodawca wydając konkretne przepisy (por. J.P. Tarno, Naczelny Sąd Administracyjny a wykładnia prawa administracyjnego, Warszawa 1999 r., s. 49-53 i powołana tam literatura). Zauważyć należy, że z orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z [...] lutego 2013 r. wynika, iż ww. Komisja ustaliła u skarżącego [...], przy czym uszczerbku na zdrowiu nie określiła, bowiem schorzenie rozpoznane u skarżącego nie znajduje się w wykazie chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze. Tym samym, prawidłowo organ w uzasadnieniu swojej decyzji wskazał, że nie można uznać wypadku skarżącego z [...] marca 2011 r. jako wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. Również choroba - [...] nie znajduje się w wykazie chorób w związku ze służbą wojskową z tytułu której przysługiwałoby świadczenie odszkodowawcze. Nie zostały więc spełnione wszystkie przesłanki uprawniające do przyznania skarżącemu statusu weterana poszkodowanego. Trafnie też organ wskazał, że przepisy powołanej ustawy nie wchodzą w kolizję prawną z przepisami ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2014 r., poz. 213), na podstawie których skarżący otrzymał odszkodowanie w związku z uszczerbkiem na zdrowiu pozostającym w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Weteran poszkodowany to osoba biorąca udział w konkretnych operacjach, która z racji doznanych szkód zasługuje na szczególne uhonorowanie i której przysługują z tego tytułu szczególne uprawnienia. Ustawa o weteranach działań poza granicami państwa przyznaje weteranom poszkodowanym liczne uprawnienia w zakresie świadczeń zdrowotnych, pomocy w finansowaniu nauki, uprawnienia socjalne, uprawnienia pracownicze, dodatki do świadczeń emerytalno-rentowych. Zatem, nie jest uprawnione takie rozumienie art. 4 pkt 15 lit. c ustawy, zgodnie z którym jakiekolwiek zdarzenie skutkujące uszczerbkiem na zdrowiu doznane przez żołnierza w czasie pobytu poza państwem miałoby uzasadniać przyznanie tak wielu świadczeń, które mają charakter wyjątkowy. Gdyby zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie wszystkich żołnierzy pełniących służbę poza granicami kraju, którzy doznali uszczerbku na zdrowiu bez względu na przyczyny wypadku, wówczas niepotrzebne byłoby odrębne definiowanie wypadku w art. 4 pkt 15 ustawy. Wystarczyłoby posłużenie się określeniem, zgodnie z którym wypadkiem jest każde wywołane przyczyną zewnętrzną, nagle zdarzenie, powodujące uszczerbek na zdrowiu żołnierza pełniącego służbę w ramach misji, czy kontyngentu poza granicami państwa (v. wyrok NSA z 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1135/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do okazanej podczas rozprawy przed Sądem kopii wyroku Sądu Okręgowego w [...] Wydział [...], dotyczącego innego żołnierza, któremu przyznano wojskową rentę inwalidzką z powodu choroby psychicznej nabytej podczas misji w Iraku, wyjaśnić należy, że skarżący ubiega się o przyznanie przez organ statusu weterana poszkodowanego, a nie świadczenia rentowego. Właściwym do ubiegania się o wojskową rentę inwalidzką jest zaś sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.