II SA/Wa 92/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa , art. 6A pkt 3, art. 92 ust. 3, art. 96 ust 1 i art. 101 ust 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r., Nr 234, poz. 1997), § 8 ust. 1 pkt 3 oraz ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu przez S. K. nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] listopada 2006 r. Organ wskazał, że Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 1997 r. o przyznaniu S. K. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz orzekł o utracie tego świadczenia przez wyżej wymienionego z dniem [...] czerwca 2005 r. Następnie decyzja ta została uchylona decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w części dotyczącej uchylenia decyzji z dnia [...] grudnia 1997 r. nr [...] i utrzymana w mocy w części orzekającej o utracie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego z dniem [...] czerwca 2005 r. Skarga złożona na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została wyrokiem z 4 czerwca 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 198/07) oddalona. Dodatkowo organ podniósł, że S. K. został pozbawiony prawa do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, ponieważ w związku ze zmianą definicji "miejscowości pobliskiej" z dniem [...] czerwca 2005 r. stał się współposiadaczem w takiej miejscowości domu jednorodzinnego, który uzyskał w drodze dziedziczenia ustawowego. Z tego względu kwoty równoważnika pieniężnego wypłacone po tej dacie podlegają zwrotowi jako pobrane nienależnie. Powyższa decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. stała się przedmiotem skargi S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu wskazano na naruszenie art. 6, 7, 8, 77 i 107 kpa, art. 96 ust 1 i art. 92 ustawy o Straży Granicznej oraz § 4 ust 1 i 2 jak również § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych. Skarżący zarzucił, iż w jego sprawie została naruszona zasada lex retro non agit, bowiem niedopuszczalne było, jego zdaniem, wydanie decyzji, która obciążała go obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia od daty wcześniejszej niż wydanie decyzji o jego utracie. Dodatkowo skarżący podniósł, że organy Straży Granicznej początkowo inaczej interpretowały przepis art. 96 ust 1 cyt. ustawy o Straży Granicznej, a zmiana jego wykładni pogarsza jego sytuację prawną. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z treścią art. 96 ust 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz 1997 ze zm.) funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. W orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że równoważnik pieniężny przysługuje za okres nieposiadania lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Funkcjonariusz traci zatem uprawnienie do równoważnika pieniężnego z momentem, kiedy na skutek zmiany okoliczności faktycznych stanie się posiadaczem lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. 1300/2004, lex nr 166526). W rozpoznawanej sprawie dniem utraty przez skarżącego prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego jest [...] czerwca 2005 r., ponieważ w tym dniu wszedł w życie art. 1 pkt 30 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o Straży Granicznej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 90, poz. 757), który zmienił definicję "miejscowości pobliskiej", w wyniku czego od tej daty skarżącego należało uznać za posiadacza lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości pobliskiej. Stosownie natomiast do postanowień § 8 ust 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. nr 118, poz. 1014 ze zm.) kwoty równoważnika pieniężnego wypłacone za brak lokalu mieszkalnego podlegają zwrotowi w razie ich nienależnego pobrania na skutek zaistnienia innych okoliczności uzasadniających zwrot nienależnie otrzymanego świadczenia. W razie nienależnego pobrania przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego organy, o których mowa w § 6, wydają decyzje o jego zwrocie. W rozpoznawanej sprawie okolicznością uzasadniającą zwrot nienależnie pobranego świadczenia jest pobieranie go przez skarżącego pomimo posiadania przez niego lokalu mieszkalnego w miejscowości pobliskiej. Z tego względu zgodnie z prawem została wydana decyzja o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji nakazującej zwrot nienależnie pobranego przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] czerwca 2005 r. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, co podniósł organ w odpowiedzi na skargę, iż wbrew twierdzeniom skarżącego nie naruszono zasady lex retro non agit. Zasada niedziałania prawa wstecz uniemożliwia bowiem stanowienie norm prawnych, które nakazywałyby ich stosowanie do zdarzeń zaistniałych wcześniej, a więc przed ich wejściem w życie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy, które obowiązywały w dniu [...] czerwca 2005 r. tj. w dniu kiedy skarżący stał się posiadaczem lokalu mieszkalnego położonego w miejscowości pobliskiej. Nie można również zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym nieprzeprowadzenia przez organ postępowania dowodowego. Na podstawie akt administracyjnych Sąd uznał, że prawidłowo zostały ustalone istotne dla sprawy okoliczności, a skarżący został właściwie zawiadomiony o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Dodatkowo należy podkreślić, że § 8 ust 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia nie uzależnia obowiązku zwrotu przez funkcjonariusza pobranego świadczenia od ustalenia jego winy, lecz od wystąpienia uzasadnionych okoliczności. Jednocześnie podnieść należy, iż w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz.U. Nr 99, poz. 898 ze zm.), ponieważ nie stanowiło ono podstawy prawnej zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.