II SA/Wa 92/16

WyrokWSA w Warszawie2016-10-11

Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Iwona Maciejuk, Janusz Walawski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy karta powołania do zasadniczej służby wojskowej wydana w 1980 r. może być przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 k.p.a.?
Ratio decidendi
Karta powołania do zasadniczej służby wojskowej wydana w 1980 r. nie była decyzją administracyjną w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ sprawy z zakresu powszechnego obowiązku obrony były wyłączone spod jego stosowania. W związku z tym, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności takiej karty jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone na podstawie art. 105 k.p.a.
Stan faktyczny
T. A. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności karty powołania do zasadniczej służby wojskowej z 1980 r., twierdząc, że było to działanie represyjne ze względu na jego działalność opozycyjną. Organy administracji wojskowej, po wszczęciu postępowania nieważnościowego, umorzyły je, uznając, że karta powołania nie jest decyzją administracyjną, a sprawy z zakresu obowiązku wojskowego były wyłączone spod stosowania k.p.a. w dacie jej wydania. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu. Skarżący wnieśli skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi T. A. oraz Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ [...] przy [...].

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2016 r. sprawy ze skarg T. A. oraz Międzyzakładowej Organizacji Związkowej [...] przy [...] S.A. [...] "[...]" na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargi. T. A. wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. wystąpił do Wojskowego Sądu Garnizonowego w [...], na podstawie ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, o stwierdzenie nieważności decyzji - karty powołania do 2-letniej zasadniczej służby wojskowej z września lub października 1980 r. wydanej przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...]. Wnioskodawca wskazał, że we wrześniu 1980 r. wstąpił do NSZZ [...] i w okresie tym był studentem na przedostatnim roku zawodowego studium administracyjnego Uniwersytetu [...] Wydziału [...]. W ocenie wnioskodawcy, powołanie do zasadniczej służby wojskowej stanowiło represję zmierzającą do złamania jego postawy opozycjonisty. Wojskowy Sąd Garnizonowy w [...] pismem z dnia [...] listopada 2014 r. przekazał wniosek T. A. z dnia [...] listopada 2014 r. według właściwości Wojskowemu Komendantowi Uzupełnień w [...]. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] pismem z dnia [...] marca 2015 r. przekazał wniosek T. A. do rozpatrzenia Szefowi Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] postanowieniem nr [...] po rozpatrzeniu wniosku T. A. o stwierdzenie nieważności decyzji - karty powołania do zasadniczej służby wojskowej wszczął postępowanie nieważnościowe w tej sprawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] dopuścił Międzyzakładową Organizację Związkową NSZZ [...] przy [...] do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym z wniosku T. A. o stwierdzenie nieważności decyzji - karty powołania do zasadniczej służby wojskowej. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku T. A. o stwierdzenie nieważności decyzji - karty powołania do zasadniczej służby wojskowej, umorzył postępowanie w całości. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że T. A. został wcielony do zasadniczej służby wojskowej w dniu [...] października 1980 r., którą to służbę odbył w [...] Pułku [...] w [...]. W dniu [...] września 1982 r. T. A. został zwolniony z odbywania zasadniczej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy. T. A. w okresie od [...] października 1979 r. do [...] czerwca 1984 r. studiował i ukończył zaoczne wyższe studia zawodowe o kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Przed powołaniem do zasadniczej służby wojskowej T. A. w miesiącach wrzesień i październik 1980 r. był członkiem NSZZ [...]. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] wskazał, że T. A. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w 1980 r., a co za tym idzie stan prawny należy oceniać zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami. Organ podał, że powołanie do czynnej służby wojskowej zgodnie z art. 63 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111 z późn. zm), następowało za pomocą karty powołania. Wzór karty powołania określał załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 listopada 1963 r. w sprawie powołania poborowych i innych osób do czynnej służby wojskowej i zwalniania z tej służby (Dz. U. Nr 53 poz. 290 z późn. zm.). Obowiązujący w czasie powołania T. A. przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26) stanowił, że przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się w sprawach powszechnego obowiązku obrony. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że karta powołania T. A. do zasadniczej służby wojskowej nie była decyzją administracyjną. Podkreślił jednocześnie, że zmiana ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w 1990 r. oraz ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej nie spowodowały tego, że wcześniej wydane karty powołania stały się automatycznie decyzjami administracyjnymi. Wobec tego, że karta powołania T. A. do zasadniczej służby wojskowej nie jest decyzją administracyjną to nie może być przedmiotem postępowania administracyjnego zmierzającego do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 k.p.a. Z uwagi na to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności karty powołania jest bezprzedmiotowe, zaszła podstawa do jego umorzenia, na podstawie art. 105 k.p.a. Odwołanie od tej decyzji wniósł T. A. oraz Międzyzakładowa Organizacja Związkowa NSZZ [...] przy [...]. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] października 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego jakie ustawodawca zamieścił w Dz. U. Nr 34, poz. 201 z dnia 24 maja 1990 r., spowodowały, iż sprawy z zakresu obowiązku wojskowego nabrały waloru spraw administracyjnych. Przepisy te weszły w życie z dniem 27 maja 1990 r. Fakt ten jest w ocenie organu istotny dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. umorzenia postępowania. Szef Sztabu Generalnego WP stwierdził, że karta powołania w dacie jej wydania T. A., nie była decyzją administracyjną w rozumieniu k.p.a. (ten stan trwał faktycznie dla wszystkich kart powołania do dnia [...] maja1990 r.). Z tego względu w ocenie organu II instancji zastosowanie znajdował przepis art. 105 k.p.a. Szef Sztabu Generalnego WP podniósł przy tym, że organ I instancji nie rozpatrywał w tej sytuacji kwestii samej nieważności (nie badał przesłanek określonych w art. 156 k.p.a.). W ocenie organu było to prawidłowe, albowiem wystawienie oraz doręczenie karty powołania w roku 1980 nie było aktem administracyjnym, nie była to sprawa administracyjna. Skoro do [...] maja 1990 r., sprawy administracji wojskowej były wyłączone spod rządów k.p.a., to nie można było wniosku strony załatwić inaczej jak przez umorzenie postępowania. Zarzuty stron, iż organ I instancji naruszył akty prawa międzynarodowego są bezpodstawne. Szef Sztabu Generalnego WP wskazał przy tym, że powołana przez wnioskodawcę ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Organ przywołał m.in. uchwałę SN z dnia 24 maja 1994 r. (OSNKW 5-6/94 poz.31), uchwałę SN z dnia 28 stycznia 1993 r. (OSNKW 7-8/93, poz.53). Decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] października 2015 r. stała się przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedzionych przez: 1) T. A. (sprawa ze skargi wymienionego z dnia 21 grudnia 2015 r. zarejestrowana została w Sądzie pod sygn. akt II SA/Wa 92/16) oraz 2) Międzyzakładową Organizację Związkową NSZZ [...] przy [...] (sprawa ze skargi z dnia 8 grudnia 2015 r. zarejestrowana została w Sądzie pod sygn. akt II SA/Wa 93/16). W obu skargach wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, ewentualnie stwierdzenie nieważności obu decyzji lub stwierdzenie wydania tych decyzji z naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zwrócili się o to, aby Sąd wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwał w przedmiocie tego, czy organ może rozpatrzyć sprawę z pominięciem Konstytucji RP i czy może przemilczeć część przepisów danej ustawy przy rozpatrywaniu sprawy. Skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodów z: a)akt postępowania odwoławczego przed Wojewódzkim Sztabem Wojskowym w [...] wszczętego przez skarżącego we wrześniu lub październiku 1980 od decyzji (postanowienia) - karty powołania Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w [...]; b) dokumentów potwierdzających złożenie przez skarżącego rzekomej przysięgi wojskowej; c) zeznań oficera kontrwywiadu, który przesłuchiwał skarżącego i innych żołnierzy we wrześniu 1981 r. i protokołów tych przesłuchań na okoliczność treści odpowiedzi skarżącego; d) dokumentów pobytu skarżącego w dywizji w [...] od IX 1981 do XII 1981; e) dokumentów służby skarżącego od [...] XII 1981 r. do III lub IV 1982 r. w [...] i [...]; f) zeznań świadka W. S. na okoliczność działalności związkowej skarżącego; g) zeznań skarżącego na temat bezzasadności powołania do służby wojskowej, przerwania pracy i studiów oraz działalności związkowej, pozbawienia tytułu podchorążego i stopnia oficerskiego, a także z uzasadnienia prawnego projektu z [...] marca 2014 druk nr [...] Komisji Praw Człowieka, Praworządności i Petycji Senatu RP VIII Kadencji zmiany ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i zeznań Przewodniczącego tej Komisji Senatora M. S. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności brak jakiegokolwiek postępowania dowodowego, brak rozprawy administracyjnej, naruszenie prawa materialnego, które wywarło wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniach obu skarg podniesiono, że nie podjęto czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, postępowanie było prowadzone w sposób rażąco naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; skarżący nie został należycie i wyczerpująco poinformowany o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. Organy nie czuwały nad tym, aby skarżący nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa; nie udzielały mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; uniemożliwiły osobie o znacznym stopniu niepełnosprawności zapoznanie się z aktami. Nie zapewniono skarżącemu prawa do wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem obu kwestionowanych decyzji, a zwłaszcza nie miał on możliwości złożenia wyjaśnień, wniosków dowodowych i procesowych oraz zastrzeżeń do wezwań organu. Skarżący podnieśli, że organy wadliwie uznały, iż karta powołania wnioskodawcy do zasadniczej służby wojskowej nie była decyzją administracyjną.  Zarzucono, że organy nie uwzględniły przepisów prawa międzynarodowego, tj. Konwencji Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy, Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, Konstytucji PRL, ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL; ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Zarzucono naruszenie art. 1, art. 2, art. 5, art. 30 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargi Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia umorzenia postępowania administracyjnego. Odnosząc się do wniosków dowodowych pełnomocnik organu wniósł o ich oddalenie. W odniesieniu do zarzutów naruszenia zasad postępowania administracyjnego wskazał, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ I instancji w sposób komplementarny. Zgromadzono w aktach sprawy materiały źródłowe, w szczególności przepisy prawa mające zastosowanie w omawianej sprawie. Pełnomocnik wskazał, że spór dotyczy prawa a nie stanu faktycznego. Wskazano, że skarżący nie dostrzega, iż karta powołania do odbycia służby wojskowej w roku 1980 nie miała waloru decyzji administracyjnej. Dlatego nie rozpatrywano kwestii stwierdzenia jej nieważności. Także zarzuty naruszenia przepisów prawa międzynarodowego, szeregu przepisów Konstytucji i ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie są zasadne. Za nieuzasadnione organ uznał też zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Pełnomocnik organu wskazał, iż wydaje się, że skarżący wybrał niewłaściwą drogę dochodzenia swych praw. Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wyraźnie wskazuje tryb do chodzenia ewentualnych roszczeń. W dniu 6 października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło wniesione w drodze e-mailowej pismo T. A., w którym wniósł o rozstrzygnięcie lub przekazanie do NSA, celem podjęcia uchwały, zagadnienia, czy na mocy art. 1 ust. 2 i art. 8a ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę: a) tylko obywatelom pełniącym czynną służbę wojskową w okresie od dnia [...] listopada 1982 r. do [...] lutego 1983 r., do odbycia której została powołana za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, b) wszystkim obywatelom, którzy odbywali czynną służbę wojskową za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, bez względu na czas powołania; c) lub wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 1 ust. 2 i art. 8a ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego z art. 2, art. 5, art. 30, art. 32 ust. 2, art. 37 ust. 1, art. 69 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim dyskryminuje znaczną część obywateli poprzez ograniczenie ich uprawnień do odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę tylko do okresu od [...] listopada 1982 r. do [...] lutego 1983 r., ponieważ od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygnięcie toczącej się sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 11 października 2016 r., na podstawie art. 111 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt: II SA/Wa 92/16 oraz II SA/Wa 93/16 i zarządził prowadzenie sprawy pod wspólną sygnaturą akt II SA/Wa 92/16. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargi nie są zasadne. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] odpowiadają prawu. W ocenie Sądu prawidłowo Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] umorzył postępowanie z wniosku T. A. z dnia [...] listopada 2014 r. o stwierdzenie nieważności karty powołania skarżącego do zasadniczej służby wojskowej, przyjmując, że brak jest możliwości merytorycznego rozpatrzenia tego wniosku na gruncie przepisu art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Podstawowym obowiązkiem organu, w przypadku złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sprawy w trybie nadzwyczajnym (w tym przypadku w postępowaniu nieważnościowym) jest ocena, czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania nadzorczego. Zasadniczo, na gruncie procedury administracyjnej, gdy organ stwierdzi na wstępnym etapie badania, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania nieważnościowego z przyczyn m.in. przedmiotowych, obowiązany jest wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego (art. 61a k.p.a.). W tej sprawie, wobec tego, że istnienie przeszkody przedmiotowej nie było oczywiste i kwestia dopuszczalności rozstrzygnięcia w trybie nieważnościowym w zakresie karty powołania do zasadniczej służby wojskowej wymagała badania, organ zasadnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wszczął postępowanie nieważnościowe. Jednocześnie, wobec prawidłowego ustalenia przez organ, że nie jest możliwe poddanie karty powołania skarżącego do zasadniczej służby wojskowej weryfikacji w postępowaniu nieważnościowym, zasadnie Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] zastosował przepis art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela stwierdzenia organów obu instancji, że w odniesieniu do karty powołania skarżącego z dniem [...] października 1980 r. do zasadniczej służby wojskowej nie znajdowały zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26). Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 1 k.p.a., obowiązującym w czasie powołania skarżącego do zasadniczej służby wojskowej, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie znajdowały zastosowania do postępowania w sprawach powszechnego obowiązku obrony. Oznacza to, że w sprawach powołania do czynnej służby wojskowej nie przysługiwał w tamtym czasie środek odwoławczy, nie miały też zastosowania reguły postępowania obowiązujące w postępowaniu administracyjnym. Do kart powołania nie miały także zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Skoro w tamtym czasie nie było dopuszczalne weryfikowanie na gruncie k.p.a. tego rodzaju aktu, to nie ma podstaw, aby w obowiązującym stanie prawnym kartę powołania poddać weryfikacji w trybie nieważnościowym, co prawidłowo w niniejszej sprawie stwierdziły organy obu instancji. Warto przy tym wskazać, że przepis art. 3 § 2 pkt 1 k.p.a. został skreślony przez art. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201) z dniem [...] maja 1990 r., a zatem w dniu, gdy skarżący nie pełnił już zasadniczej służby wojskowej. Za prawidłowe tym samym Sąd uznał ustalenie organu, iż z przyczyny przedmiotowej w istocie nie można było rozstrzygnąć tej sprawy na gruncie art. 156 k.p.a. W tej sytuacji, zasadnie umorzono postępowanie z wniosku skarżącego. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia organu, że karta powołania skarżącego do zasadniczej służby wojskowej nie była decyzją administracyjną, wskazania wymaga, że sam fakt wyłączenia stosowania, w odniesieniu do karty powołania, przepisów k.p.a. nie przesądzał o charakterze tego aktu z zakresu powszechnego obowiązku obrony. Wzór karty powołania określony był w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 listopada 1963 r. w sprawie powołania poborowych i innych osób do czynnej służby wojskowej i zwalniania z tej służby (Dz. U. Nr 53, poz. 290 ze zm.). W karcie powołania określony był organ wydający, data wydania, osoba, do której karta powołania była skierowana, obowiązek adresata, cel oraz podstawa, a także pieczęć i podpis z podaniem imienia i nazwiska osoby wydającej. Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1979 r. Nr 18, poz. 111 ze zm.), powołanie do czynnej służby wojskowej następowało za pomocą m.in. kart powołania. Powołanie do czynnej służby wojskowej należało do wojskowej komendy uzupełnień (art. 63 ust. 2) Zgodnie z art. 63 ust. 3 tej ustawy, dniem powołania do czynnej służby wojskowej był dzień, w którym karta powołania lub wezwanie imienne zostały doręczone, a jeżeli powołanie nastąpiło w inny sposób – dzień, w którym ogłoszono powołanie. Kartę powołania lub wezwanie imienne doręczało się osobie powołanej w miejscu jej zamieszkania lub w zakładzie pracy. W razie nieobecności osoby powołanej kartę powołania lub wezwanie imienne doręczane było dorosłemu domownikowi (art. 63 ust. 4). Karty powołania (wezwania imienne) w uzasadnionych przypadkach mogły być doręczane o każdej porze doby (art. 63 ust. 5). Stosownie zaś do art. 64 ust. 1 wymienionej ustawy, powołani do czynnej służby wojskowej byli obowiązani stawić się do tej służby w określonym terminie i miejscu. Stawali się oni żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z chwilą stawienia się do tej służby w określonym miejscu. Zgodnie z art. 64 ust. 2 ustawy, w razie niestawienia się powołanego bez uzasadnionych powodów w określonym terminie zarządzano przymusowe doprowadzenie. Choć zatem karta powołania do czynnej służby wojskowej, jako akt z zakresu powszechnego obowiązku obrony, nie stanowiła typowej decyzji administracyjnej, to bezspornie stanowiła władcze i jednostronne działanie organu wojskowego skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków. Akt powołania do czynnej służby wojskowej rozstrzygał o obowiązku stawienia się do tej służby. Z chwilą wydania przez wojskowego komendanta uzupełnień karty powołania i doręczenia jej, na osobie wskazanej w karcie powołania spoczywał obowiązek stawienia się do służby. Karta powołania wyposażona była w atrybut ważności i określała skutki niewykonania nałożonego obowiązku. Ustalenie to nie zmienia jednakże prawidłowości stanowiska organu, co do braku możliwości badania zgodności z prawem karty powołania do czynnej służby wojskowej na gruncie art. 156 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi przede wszystkim wskazania wymaga, że przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie nie mogły być i nie były kwestie zasadności bądź niezasadności powołania skarżącego (na podstawie karty powołania) do zasadniczej służby wojskowej. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest sądem właściwym w sprawach o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Także organy (Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] i Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego) nie rozstrzygały w tym zakresie i nie stosowały ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sprawa niniejsza dotyczyła jedynie stwierdzenia braku możliwości rozstrzygania na gruncie k.p.a. w postępowaniu nieważnościowym w przedmiocie karty powołania skarżącego do zasadniczej służby wojskowej. Wszelkie zarzuty skargi odnoszące się do kwestii stosowania ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku. Za niezasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia w tej sprawie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów postępowania administracyjnego. Na gruncie tej sprawy nie było podstaw do prowadzenia rozprawy administracyjnej, albowiem, jak wskazano już wyżej, zasadnie organy przyjęły, że brak jest możliwości rozstrzygnięcia sprawy z wniosku skarżącego z dnia [...] listopada 2014 r. na gruncie art. 156 k.p.a. Wobec tego, że sprawa niniejsza nie rozstrzygała kwestii uregulowanych ustawą o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, brak było podstaw do przeprowadzenia przez Sąd wnioskowanych przez skarżących dowodów uzupełniających, a także wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego w zakresie zagadnień wskazanych przez skarżących. Ustawa o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wskazuje tryb dochodzenia ewentualnych roszczeń, co w odpowiedzi na skargę prawidłowo wskazał pełnomocnik organu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło