II SA/Wa 920/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Anna Mierzejewska Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby oddala skargę Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby R. S. zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a, art. 81 ust. 1 i 2, art. 81 ust. 1 a ustawy z dnia 24 lipca 1990 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 72, poz. 802 ze zm.) zwolnił R. S. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia przedmiotowej decyzji, które nastąpiło w dniu [...] października 2003 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2011 r. R. S. zwrócił się do Dyrektora Izby Celnej w K. z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego i stwierdzenie nieważności decyzji nr [...], w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., a także o sprostowanie świadectwa służby. Za pismem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w K. przekazał Szefowi Służby Celnej ww. wniosek funkcjonariusza wraz z aktami sprawy, celem rozpatrzenia. Ponadto w trybie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. organ wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., jako wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] marca 2011 r., dotyczącej odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ww. organu w przedmiocie zwolnienia ze służby, zgodnie z wnioskiem strony. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Szef Służby Celnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] października 2003 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby. W drugiej kolejności organ odwoławczy rozpatrzył wniosek funkcjonariusza dotyczący żądania wznowienia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby. Pismem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Szef Służby Celnej wezwał R. S. do usunięcia braku formalnego wniosku, w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma, poprzez wskazanie daty powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. R. S. wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] stycznia 2009 r. wystąpił do Sądu Okręgowego w G. o wydanie kopii: odpisu prawomocnego wyroku o sygn. akt [...]. Natomiast w dniu [...] lutego 2009 r. złożył wniosek do Dyrektora Izby Celnej w K. o wypłacenie wstrzymanej części uposażenia, który ponowił w dniu [...] kwietnia 2010 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Szef Służby Celnej odmówił wznowienia postępowania w sprawie zwolnienia ze służby R. S., zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ podniósł, iż wniosek w sprawie wznowienia postępowania R. S. złożył z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., co stanowi przyczynę niedopuszczalności wznowienia postępowania. Wnioskodawca jako podstawę wznowienia postępowania wskazał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Analizując akta sprawy organ przyjął, iż wiadomość o ww. wyroku R. S. powziąć dnia [...] lutego 2009 r. Tą datą był bowiem opatrzony wniosek strony skierowany do sądu o wydanie kopii orzeczenia. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby zainteresowany złożył dopiero w dniu [....] stycznia 2011 r., a więc z przekroczeniem terminu jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Powyższe postanowienie zostało doręczone stronie w dniu [...] lutego 2012 r. Pismem nadanym w dniu [...] lutego 2012 r. skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie Szefa Służby Celnej do Ministra Finansów. W uzasadnieniu zażalenia Pan R. S. podniósł, iż Szef Służby Celnej w wydanym postanowieniu stwierdził, iż nie dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. mimo, iż w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący złożył do Dyrektora Izby Celnej w K. wniosek o wypłacenie wstrzymanej części uposażenia i dostarczył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt [...]). Ponadto skarżący zarzucił, iż Szef Służby Celnej nie odpowiedział dlaczego nie wszczęto postępowania z urzędu zgodnie z art. 147 k.p.a. Z uwagi na powyższe R. S. wniósł o ponowne wszczęcie postępowania i ponowne rozpatrzenie sprawy zwolnienia ze Służby Celnej z uwzględnieniem wyroku Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt. [...]). Rozpoznając zażalenie Minister Finansów nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia. Organ odwoławczy wskazał, że odmowa wznowienia postępowania możliwa jest wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych jest niedopuszczalne, albo gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu (określonego w art. 148 § 1 i 2, art. 145 a § 2, art. 145 b § 2 k.p.a.), a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Odmowa wznowienia następuje w drodze postanowienia. Jeśli natomiast warunki formalne zostaną spełnione to organ przeprowadza postępowanie, co do istnienia przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia sprawy. W przedmiotowej sprawie strona wniosła podanie o wznowienie postępowania pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. (wpływ do Izby Celnej w K. w dniu [...] stycznia 2011 r.), powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okolicznością stanowiącą podstawę wznowienia postępowania, zdaniem R. S., jest wyrok Sądu Okręgowego w G. o sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. Wnioskodawca otrzymał odpis prawomocnego wyroku w dniu [...] lutego 2009 r., co wynika z pisma skarżącego z dnia [...] stycznia 2012 r. W związku z powyższym należy przyjąć, iż z tym też dniem R. S. dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Biorąc pod uwagę dyspozycję art. 148 § 1 k.p.a., termin złożenia podania inicjującego wznowienie postępowania upływał z dniem [...] marca 2009 r. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy podanie o wznowienie postępowania administracyjnego R. S. złożył z przekroczeniem terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, tj. w dniu [...] stycznia 2011 r. (po upływie niemal dwóch lat). Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., ponieważ w dniu [...] lutego 2009 r. złożył do Dyrektora Izby Celnej w K. wniosek o wypłacenie wstrzymanej części uposażenia, do którego załączył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. (sygn. akt [...]). Wskazany wniosek nie zawierał bowiem w swej treści żądania wznowienia postępowania administracyjnego. Z uwagi na niespełnienie wymogów formalnych podania obowiązkiem organu administracyjnego była odmowa wznowienia postępowania. Zdaniem organu, w sprawie nie została też spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a mianowicie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, bowiem wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r. nie może stanowić przesłanki określonej w cytowanym przepisie. Nadto organowi nie są znane również inne podstawy wznowienia postępowania z urzędu określone w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 6, 7, 8 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. podniósł, iż definicja funkcjonariusza publicznego z art. 115 § 13 k.k. nie obejmowała po dacie [...] września 1999 r. funkcjonariuszy Służby Celnej. Wyżej wymieniony artykuł istniał w dniu wydania decyzji, a nie został uwzględniony przez Dyrektora Izby Celnej. W ocenie skarżącego, złożenie aktu oskarżenia w dniu [...] czerwca 2003 r. przez Prokuraturę Rejonową w G. do Sądu Rejonowego w G. było działaniem bez podstawy prawnej. Ponadto, zdaniem skarżącego, wydanie decyzji przez Dyrektora Izby Celnej w K. w wyniku "automatyzacji" przepisów prawa było również bezprawne. Dyrektor miał możliwość przeprowadzenia wewnętrznego postępowania wyjaśniającego, czego nie zrobił. Ponadto skarżący podkreślił, iż na dzień [...] marca 2002 r. obowiązywał nie tylko przepis art. 231 k.k., ale również 115 § 13 k.k. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Ministra Finansów i przekazanie sprawy do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. W świetle powyższych zasad skarga wniesiona przez R. S. nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania mającym na celu weryfikację prawidłowości decyzji ostatecznych, wydanej w postępowaniu zwykłym. Instytucja wznowienia postępowania składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ ma obowiązek zbadać dopuszczalność wznowienia i wydać decyzję o jego odmowie na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., jeżeli występują następujące przesłanki: podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a., w podaniu o wznowienie postępowania nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia określonych w art. 145 § 1 k.p.a. (wyrok NSA II SA 1604/99 z 5 listopada 1999r. Lex nr 47257). Jeżeli organ dojdzie do przekonania, że ww. przesłanki formalne zostały spełnione przez stronę, to wówczas wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) i przystępuje do drugiego etapu - przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia i rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145, 146 k.p.a.). W niniejszej sprawie organy administracji: Szef Służby Celnej oraz Minister Finansów, po wnikliwym zbadaniu dopuszczalności wznowienia postępowania, doszły do wniosku, iż skarżący nie spełnił przesłanki z art. 148 § 1 k.p.a., tj. podanie o wznowienie postępowania złożył z uchybieniem terminu jednomiesięcznego liczonego od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Te "nowe fakty i dowody istotne dla sprawy, a nieznane organowi" w dniu wydania decyzji – [...] grudnia 2003 r. (o jakich stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) to, zdaniem skarżącego, fakt wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...], z dnia [...] grudnia 2008 r. Bezspornym jest fakt, iż organ pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] zobowiązał skarżącego do wskazania daty powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. W piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. skierowanym do organu R. S. wyjaśnił, że wystąpił do Sądu Okręgowego w G. o wydanie kopii odpisu prawomocnego wyroku z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], który otrzymał w dniu [...] lutego 2009 r. Natomiast wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby skarżący złożył dopiero w dniu [...] stycznia 2011 r., a więc z przekroczeniem terminu jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Trudno zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż dotrzymał terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a., ponieważ w dniu [...] lutego 2009 r. złożył do Dyrektora Izby Celnej w K. wniosek o wypłacenie wstrzymanej części uposażenia, do którego dołączył prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G., sygn. akt [...]. Wskazany wniosek nie zawierał bowiem w swej treści żądania wznowienia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby, a jedynie żądanie wypłaty wstrzymanej części uposażenia ze okres od [...] marca 2003 r. do [...] maja 2003 r. Odnosząc się do podnoszonej przez skarżącego kwestii niewszczęcia przez organ postępowania z urzędu, wskazać należy, że wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia, ani tym bardziej takich podstaw poszukiwać. Skoro jednak na organie administracji ciąży obowiązek wznowienia postępowania w razie znalezienia przyczyny wznowienia, to powinnością organu rozstrzygającego wniosek strony o wznowienie postępowania, który z powodu niedochowania terminu z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) nie zasługiwałby na uwzględnienie, jest również rozważyć i wypowiedzieć się co do tego, czy przywołane przez wnioskodawcę okoliczności i przedstawione dowody oraz materiał zebrany w fazie wstępnej rozpoznawania wniosku (w związku z badaniem przesłanek formalnych warunkujących wznowienie postępowania) nie wykazują w stopniu dostatecznym istnienia przyczyny uzasadniającej wznowienie postępowania z urzędu. Słusznie podniósł organ, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Jak wynika z akt sprawy, funkcjonariusza celnego zwolniono ze służby z dniem [...] października 2003 r., na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a ustawy o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999 r. Z treści cytowanego przepisu wynika, iż "(...) funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego". Jest to jedna z przesłanek obligatoryjnego zwolnienia ze służby, która nie pozostawia organowi administracyjnemu luzu decyzyjnego w tym zakresie. Organ zastosował powyższy przepis z uwagi na wniesienie przez Prokuraturę Rejonową w G. do Sądu Rejonowego w G. aktu oskarżenia przeciwko R. S., o popełnienie przestępstwa określonego w art. 231 § 1 kk., tj. o przestępstwo umyślne polegające na niedopełnieniu obowiązków w związku z wykonywaniem czynności służbowych. Zdaniem R. S. okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jest prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r. o sygn. akt [...], uniewinniający skarżącego z zarzucanych czynów. Stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Powyższe jednoznacznie wskazuje, iż wyrok Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] grudnia 2008 r., nie może stanowić przesłanki określonej w cytowanym przepisie. Reasumując stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, iż w niniejszej sprawie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w kwestii wznowienia postępowania i zasadnie odmówił wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. Dlatego też Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.