II SA/Wa 924/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska Anna Mierzejewska Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia dokumentów zawierających dane wrażliwe funkcjonariusza oddala skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Prezes IPN) decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 1 pkt 3 oraz art. 35c ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.), zwanej dalej ustawą o Instytucie Pamięci, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w G. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] o odmowie udostępnienia R.P. dokumentów zawierających dane wrażliwe funkcjonariusza S.S., znajdujących się w kopii akt osobowych funkcjonariusza organów bezpieczeństwa publicznego państwa. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie sprawy. W dniu 3 kwietnia 2008 r. R.P. złożył wniosek o udostępnienie dokumentów osobowych dotyczących byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa S.S., na podstawie art. 35c ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci. Po odnalezieniu wnioskowanych akt osobowych dotyczących ww. funkcjonariusza (sygn. [...] - dawna sygnatura [...]), Dyrektor Oddziału IPN w G. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. odmówił wnioskodawcy udostępnienia dokumentów zawierających dane wrażliwe funkcjonariusza, znajdujących się w kopii wskazanych akt na kartach o numerach: 56, 216-217, 234, 327-330. W ocenie organu, informacje zawarte na tych kartach nie są związane bezpośrednio z pracą w organach bezpieczeństwa państwa i jako, że zawierają dane wrażliwe, nie mogą być udostępnione. W dniach od 6 do 10 i 14 września 2009 r. udostępniono zanonimizowane kopie akt osobowych S.S. z wyjątkiem dokumentów wyłączonych z udostępnienia podaną powyżej decyzją. Wnioskodawca w odwołaniu z dnia 20 kwietnia 2009 r. od decyzji z dnia [...] marca 2009 r. wniósł o jej uchylenie i o udostępnienie do wglądu oryginałów wszystkich dokumentów dotyczących S.S. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Prezes IPN utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, uznając, iż słusznie odmówiono udostępnienia skarżącemu dokumentów dotyczących funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa, zawierających dane wrażliwe. Odwołując się do treści przepisu art. 1 pkt 3 ustawy o Instytucie Pamięci, organ wskazał na obowiązek chronienia danych osobowych przed niezgodnym z prawem ich ujawnieniem. W ocenie organu, na podstawie art. 35c ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci, można udostępnić jedynie dokumenty osobowe pracownika lub funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa. Za takie dokumenty winny być uznane materiały związane z przebiegiem służby w organach bezpieczeństwa państwa, dotyczące awansów, zajmowanych stanowisk, zakresu kompetencji, placówek, w których dany funkcjonariusz lub pracownik był zatrudniony. Z dokumentów tych przed udostępnieniem należy wyłączyć wszelkie dane wrażliwe dotyczące pracownika lub funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa, a nie związane bezpośrednio z pracą w organach bezpieczeństwa państwa, np. informacje dotyczące życia osobistego lub stanu zdrowia funkcjonariusza. W skardze na powyższą decyzję, która wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R.P., podtrzymując zarzuty odwołania, wnosił o udostępnienie oryginałów akt. Powołał się na prowadzone badania naukowe. Zarzucił nadto przekroczenie wskazanych w k.p.a. terminów rozpoznania sprawy. Pismami z dnia 21 sierpnia 2010 r. i z dnia 2 października 2010 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi w związku ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę. Wskazał, iż ustawa o ochronie danych osobowych w art. 29 ust. 2 i 3 przewiduje, że dane osobowe mogą być także udostępnione innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnia potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których one dotyczą. Skarżący twierdzi, że wiarygodnie uzasadnił zasadność udostępnienia mu oryginalnych akt do wglądu. Zwrócił uwagę, że ustawa o IPN nie precyzuje i nie definiuje pojęcia "dokumenty osobowe", "dane wrażliwe czy osobowe". Podniósł, że dla przeprowadzenia autentycznych badań konieczny jest dostęp do oryginalnych dokumentów, a nie kserokopii, często nieczytelnych, nadmiernie zaczernionych bez istotnego powodu. Jego zdaniem, niezrozumiałe jest anonimizowanie danych innych funkcjonariuszy w aktach osobowych skoro akta osobowe funkcjonariuszy są ogólnodostępne. Uważa, że niektóre karty z tych akt zostały niepotrzebnie wyłączone z udostępnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., określa w jakich sytuacjach decyzje podlegają uchyleniu. Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga R.P. na ostateczną decyzję Prezesa IPN z dnia [...] marca 2010 r., którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w G. z dnia [...] marca 2009 r. odmawiającą udostępnienia mu dokumentów zawierających dane wrażliwie S.S. - funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa. Od tych rozstrzygnięć należy odróżnić czynność materialno-techniczną jaką było udostępnienie skarżącemu w dniu 14 września 2009 r. w Delegaturze Instytutu Pamięci Narodowej w B. zaanomizowanych kopii akt osobowych tego funkcjonariusza, która nie była przedmiotem zaskarżonego rozstrzygnięcia i tym samym nie mieści się w granicach rozpoznawanej sprawy. Zatem w przedmiotowej sprawie Sąd nie może dokonywać oceny zasadności zarzutów skarżącego co do formy i treści udostępnienia mu akt osobowych funkcjonariusza. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji, to materialnoprawną podstawą tego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 35c ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci, który wskazuje, iż każdy kto spełni warunki czysto formalne, określone w art. 35c ust. 2 ustawy, czyli poda swoje imię i nazwisko oraz adres zamieszkania, rodzaj i numer dokumentu tożsamości, datę jego wydania wraz z nazwą organu, który go wydał oraz wskaże dane ułatwiające odnalezienie żądanych dokumentów osobowych pracownika lub funkcjonariusza organu bezpieczeństwa państwa, w szczególności imię i nazwisko oraz informacje o miejscu pracy lub działania tego pracownika lub funkcjonariusza, powinien uzyskać wgląd w te dokumenty. Przepis art. 35c ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci pojęcie "dokument" precyzuje przymiotnikiem "osobowy". Sformułowanie takie wskazuje na ściśle personalny charakter przedmiotowego dokumentu osobowego – akt osobowych funkcjonariusza albo pracownika organu bezpieczeństwa państwa. Ustawa o Instytucie Pamięci nie definiuje pojęcia "dokumenty osobowe". W tych okolicznościach zasadnym wydaje się sięgnięcie do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika (Dz. U. Nr 62, poz. 286 ze zm.), zgodnie z którym akta osobowe obejmują dokumenty zgromadzone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie, dokumenty dotyczące nawiązania stosunku pracy oraz przebiegu zatrudnienia pracownika oraz dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia. Jednakże wyłączone z udostępnienia w trybie art. 35c ust. 1 powołanej ustawy będą dokumenty zawierające dane wrażliwe funkcjonariusza niezwiązane bezpośrednio z jego służbą, które dotyczą życia osobistego lub stanu zdrowia. Wyłączenie udostępnienia tego rodzaju danych w powyższym trybie wynika z wykładni systemowej art. 1 pkt 3 ustawy o Instytucie Pamięci, który przewiduje ochronę danych osobowych osób, których dotyczą dokumenty zgromadzone w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej. Z tego ostatniego przepisu wynika dla organu obowiązek szczególnej ochrony danych osobowych przed niezgodnym z prawem ich ujawnieniem, przy każdym udostępnianiu dokumentów, w tym także udostępnieniu w trybie art. 35c ust. 1 ustawy. Mając na uwadze powyższe, z akt osobowych S.S. podlegających udostępnieniu w trybie art. 35c ust. 1 ustawy o Instytucie Pamięci należało wyłączyć wszelkie dane wrażliwe dotyczące tego funkcjonariusza. W toku kwerendy archiwalnej przeprowadzonej w zasobie Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono akta osobowe dotyczące S.S. Akta te mogły zostać udostępnione skarżącemu, w trybie art. 35c ust. 1 powołanej ustawy, za wyjątkiem ośmiu kart, które dotyczą jego stanu zdrowia. Dane odnoszące się do stanu zdrowia funkcjonariusza lub pracownika organów bezpieczeństwa państwa bez jakiejkolwiek wątpliwości stanowią dane wrażliwe. W związku z powyższym zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z obowiązującym prawem. Jeśli chodzi o zarzuty dotyczące przekroczenia terminów załatwienia sprawy, to uchybienie procesowe pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy i nie może stanowić podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji. Jeśli zaś chodzi o powoływany w skardze przepis art. 29 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), to należy wyjaśnić, że został on uchylony przez art. 1 pkt 7 ustawy o zmianie ustawy o ochronie danych osobowych oraz niektórych innych ustaw z dnia 29 października 2010 r. (Dz. U. Nr 229, poz.1497) zmieniającej tę ustawę z dniem 7 marca 2011 r. Dlatego też, mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.