II SA/Wa 926/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Janusz Walawski Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski (sprawozdawca) Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2013 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej – oddala skargę – Szef Sztabu Generalnego WP decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania [...] G. G. od decyzji Nr [...] Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] stycznia 2013 r., w części przyznającej oficerowi, w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (pkt 2 – rozstrzygnięcia), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż decyzją Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. [...] G. G., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy z dniem [...] stycznia 2013 r. wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza. W związku z powyższym, Dowódca Wojsk Lądowych decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r. przyznał [...] G.G. przysługujące mu w związku ze zwolnieniem należności pieniężne, w tym na podstawie art. 95 pkt 2 i art. 97 ustawy ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku zwolnienia ze służby i za lata poprzednie w wymiarze 164 dni, w kwocie 65 600 zł. [...] G. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji do Szefa Sztabu Generalnego WP. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku zwolnienia ze służby i za lata poprzednie w wymiarze 185 dni, wskazując, iż tyle faktycznie dni urlopu nie wykorzystał, co potwierdza uzasadnienie kwestionowanej decyzji (w tym za 21 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego z 2009 roku) w kwocie 74 000 zł, a nie jak określono w decyzji za 164 dni w kwocie 65 600 zł. W ocenie Szefa Sztabu Generalnego WP wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ odwoławczy podniósł, iż w myśl art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej, żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu ze służby, niezależnie od odprawy, przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Gramatyczna wykładnia wskazanej normy uzasadnia wniosek, że data zwolnienia żołnierza ze służby jest momentem, od którego należy liczyć lata poprzednie przy ustalaniu prawa do tego ekwiwalentu. [...] G.G. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2013 r. i w tym dniu nie wykorzystał łącznie 185 dni urlopu wypoczynkowego, tj. za okres pięciu lat – za rok bieżący i za cztery lata poprzednie. Wymieniony w latach 2010-2013 nie wykorzystał 164 dni urlopu (41 dni za każdy rok), natomiast w roku 2009 – 21 dni urlopu. W związku z tym, że żołnierz w myśl wskazanych przepisów nabył prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop za rok bieżący 2013 oraz za trzy lata poprzednie, organ naliczył i przyznał mu ekwiwalent w wysokości 65 600 zł (tj. 8 800/22 = 400zł x 164 dni = 65 600). Tym samym nie przysługuje mu uprawnienie do ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy niewykorzystany w roku 2009. Organ podniósł, że zarówno stan faktyczny, jak i stan prawny sprawy pozostają bezsporne, a zatem uwzględnienie żądania strony określonego w odwołaniu, stanowiłoby rażące naruszenie normy zawartej w art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej. Przepisy ustawy w obecnym brzmieniu nie pozostawiają jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że ekwiwalent nie przysługuje za cały urlop niewykorzystany przez żołnierza, a jednie za sztywno wskazany okres trzech lat wstecz od momentu zwolnienia ze służby. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. G. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), oraz art. 66 ust. 2 w zw. z .art. 2 Konstytucji RP poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy jest należny za rok zwolnienia ze służby i za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za 3 lata w sytuacji, gdy prawo do rocznego płatnego urlopu gwarantowane jest ustawą zasadniczą w sposób bezwarunkowy, a rekompensata pieniężna za niewykorzystany urlop stanowi konieczny substytut otrzymany w miejsce niewykorzystanego urlopu. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 roku o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), wnosił o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego co do zgodności art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z Konstytucją RP (tj. z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji RP) albowiem od odpowiedzi na pytanie prawne dotyczące zgodności wskazanego przepisu ustawy pragmatyczne z ustawą zasadniczą zależy rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, iż wydane w sprawie decyzje znajdują uzasadnienie w przepisie art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej, zastosowanym jako podstawa materialnoprawna decyzji uprawniających do ekwiwalentu pieniężnego jedynie za lata 2010-2013. Nie oznacza to jednak, że decyzje te są zgodne z Konstytucją RP, a w szczególności z art. 66 ust. 2 w zw. z art. 2 ustawy zasadniczej. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 roku sygn. akt K 1/2008 orzekł o niezgodności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji z Konstytucją. Jednakże to, że analogiczny przepis z ustawy o Policji (również stanowiący o uprawnieniu do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za określony czas) został uznany za niezgodny z Konstytucją RP, nie oznacza, że uznał on również niekonstytucyjność art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone rozstrzygnięciem Trybunału Konstytucyjnego co do konstytucyjności normy z art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który jest materialnoprawną podstawą decyzji w zakresie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego dokonanego w toku analizy badania konstytucyjności przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, prawo do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop lub czas wolny od służby jest prawem majątkowym, którego ograniczenie musi odpowiadać wymogom art. 31 ust. 3 Konstytucji. Prawo do corocznego płatnego urlopu jest gwarantowane w art. 66 ust. 2 Konstytucji i nie może być arbitralnie ograniczone również w odniesieniu do rekompensaty pieniężnej za urlop niewykorzystany. Prawo do rocznego płatnego urlopu gwarantowane jest w art. 66 ust. 2 Konstytucji w sposób bezwarunkowy. Rekompensata pieniężna za niewykorzystany (płatny) urlop stanowi zatem konieczny substytut otrzymywany w miejsce niewykorzystanego urlopu. Dlatego, zdaniem skarżącego, przedstawienie pytania prawnego, jest niezbędne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny orzeka o zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności, biorąc za podstawę swojej oceny stan faktyczny sprawy i przepisy prawne obowiązujące w chwili wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności. Skarga rozpoznawana w aspekcie wskazanych kryteriów, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący przyznaje, że zaskarżone decyzje znajdują uzasadnienie w art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ma jednak wątpliwości, czy przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP, albowiem Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K1/2008 orzekł o niezgodności przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji określającego prawo funkcjonariusza Policji do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop z Konstytucją. Skarżący zauważa jednocześnie, iż Trybunał Konstytucyjny konsekwentnie stoi na stanowisku, że poszczególne służby państwowe nie są kategorią jednolitą. Każda z nich posiada inny charakter i zakres działalności (orzeczenie TK z dnia 3 grudnia 1996 r. sygn. akt K 25/95). Odrębności te uzasadniają występowanie zróżnicowania statusu oraz uprawnień funkcjonariuszy różnych służb. Z przedstawionego stanowiska wynika zatem, iż stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność przepisu ustawy o Policji, nie oznacza, że taką wadliwością dotknięty jest przepis art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, stanowiący o uprawnieniu do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy żołnierzy zawodowych. Zgodnie z tym przepisem, żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu ze służby, niezależnie od odprawy, przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata. Natomiast zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego przepis art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji stanowił, iż policjant zwolniony ze służby otrzymuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby przyznany na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o Policji nie więcej niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08 orzekł, iż cytowany przepis art. 114 ust. 1 pkt 2, w części obejmujący słowa "nie więcej jednak niż za ostatnie 3 lata kalendarzowe": a) jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji, b) nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Nie sposób jednak nie zauważyć, iż poddany ocenie Trybunału Konstytucyjnego art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji nie jest przepisem analogicznym, jak twierdził skarżący, z art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten w swojej treści obejmuje bowiem, poza unormowaniem prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, także regulację przyznającą ekwiwalent za niewykorzystany czas wolny od służby, czego nie zawiera norma art. 95 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej. Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, iż właśnie ta istotna w służbach mundurowych kwestia dotycząca czasu służby przesądziła o treści wyroku TK z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt K 1/08. Trybunał wskazał bowiem, iż art. 66 ust. 2 Konstytucji wymaga, by czas pracy został ustawowo określony. Czas, który nie został ustawowo uznany za czas pracy, jest w ujęciu konstytucyjnym – czasem wolnym od pracy. Świadczenie pracy w czasie wolnym od pracy jest możliwe, tym niemniej winno być odpowiednio rekompensowane. Regułę tę należy odnieść – w ocenie Trybunału Konstytucyjnego – również do "czasu służby" i "czasu wolnego od służby". Trybunał Konstytucyjny swoją tezę o niekonstytucyjności art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji oparł właśnie na tej części przypisu, która dotyczy ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny od służby, zaś tej regulacji norma art. 95 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zawiera. Jak już wyżej wskazano, Sąd administracyjny kieruje się przede wszystkim zasadą legalizmu. Zatem jest związany treścią przepisów ustawowych i nie może podejmować rozstrzygnięć sprzecznych z prawem. W ocenie Sądu przepis art. 95 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i nie wszczęto postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w przedmiocie zbadania jego zgodności z Konstytucją RP. Tymczasem zwrócenie się przez Sąd do Trybunału Konstytucyjnego może dotyczyć jedynie sytuacji, gdy Sąd poweźmie poważne wątpliwości co do zgodności przepisu z Konstytucją. W przedmiotowej sprawie Sąd takich wątpliwości nie powziął, także po lekturze wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozstrzygnięcie organu, przyznające skarżącemu, w związku ze zwolnieniem zawodowej służby wojskowej prawo do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy (pkt 2 rozstrzygnięcia), jest zgodne z obowiązującym w dacie wydania decyzji przepisem art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.