II SA/Wa 926/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Iwona Maciejuk (spr.), Stanisław Marek Pietras, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2016 r. sprawy ze skargi T. G. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania – oddala skargę – Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., na podstawie art. 61 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013, poz. 267) w zw. art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1182 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku T.G. o podjęcie czynności określonych w art. 19 ustawy o ochronie danych osobowych. Wnioskodawca, reprezentowany przez radcę prawnego, w zażaleniu wniósł o uchylenie postanowienia i wszczęcie postępowania zgodnie z treścią skargi z dnia [...] września 2014 r. Pełnomocnik zwrócił uwagę na treść zeznań złożonych przez autora artykułu prasowego w postępowaniu karnym prowadzonym w sprawie ujawnienia danych osobowych T.G. Pełnomocnik podniósł, że autor artykułu prasowego przyznał się do świadomego ujawnienia danych osobowych. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) w z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz 2135 ze zm.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że do Biura GIODO wpłynęła skarga T.G. z dnia [...] września 2014 r. dotycząca ujawnienia jego danych osobowych przez B.K. - autora artykułu "[...]", zamieszczonego w gazecie [...]" Tygodnik [...]. Wnioskodawca zwrócił się do GIODO z wnioskiem o złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa określonego w przepisie art. 51 ustawy o ochronie danych osobowych, powołując się na art. 19 tej ustawy. GIODO wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ podał, że w myśl art. 19 u.o.d.o., w razie stwierdzenia, że działanie lub zaniechanie kierownika jednostki organizacyjnej, jej pracownika lub innej osoby fizycznej będącej administratorem danych wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w ustawie, Generalny Inspektor kieruje do organu powołanego do ścigania przestępstw zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, dołączając dowody dokumentujące podejrzenie. GIODO podniósł, że w sytuacji, gdy wyniki postępowania kontrolnego prowadzonego przez inspektora będą wskazywać na to, że działanie lub zaniechanie kierownika jednostki organizacyjnej, jej pracownika lub innej osoby fizycznej będącej administratorem danych nosi znamiona przestępstwa określonego w przepisach art. 49-54 ustawy, wówczas Generalny Inspektor ma obowiązek skierowania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do organu powołanego do ścigania przestępstw, dołączając do zawiadomienia dowody dokumentujące podejrzenie ("Ochrona danych osobowych. Komentarz." J. Barta, P. Fajgielski, R. Markiewicz, Wydanie 4, Kraków 2007 r.). Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 19 listopada 2001 r. (sygn. akt II SA 2702/00), w którym stwierdzono, że "osoba dochodząca ochrony swych praw w trybie ustawy o ochronie danych osobowych nie jest podmiotem postępowania obliczonego na wydanie decyzji o zawiadomieniu stosownego organu o przestępstwie w zakresie przetwarzania danych osobowych i nie może się tego domagać od GIODO w administracyjno - prawnych formach tego postępowania. Przepis art. 19 ustawy nie daje bowiem stronie roszczenia w tym względzie". Organ przywoła także wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 listopada 2009 r. (sygn. akt II SA/Wa 612/2009). GIODO wskazał, że strona może domagać się od Generalnego Inspektora w administracyjnych formach postępowania wyłącznie podjęcia działań określonych w art. 18 ust. 1 ustawy, w myśl którego w przypadku naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych Generalny Inspektor z urzędu lub na wniosek osoby zainteresowanej, w drodze decyzji administracyjnej, nakazuje przywrócenie stanu zgodnego z prawem, a w szczególności: 1) usunięcie uchybień, 2) uzupełnienie, uaktualnienie, sprostowanie, udostępnienie lub nieudostępnienie danych osobowych, 3) zastosowanie dodatkowych środków zabezpieczających zgromadzone dane osobowe; 4) wstrzymanie przekazywania danych osobowych do państwa trzeciego, 5) zabezpieczenie danych lub przekazanie ich innym podmiotom, 6) usunięcie danych osobowych; oraz może składać tylko takie wnioski, które mogą być rozpatrzone przez wydanie decyzji administracyjnej. GIODO stwierdził, że wnioskodawca nie wskazał podjęcia jakich działań, w kontekście art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, domaga się od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Jednocześnie organ podniósł, że jeżeli zdaniem skarżącego dane osobowe są wykorzystywane w sposób wypełniający znamiona czynu zabronionego może on samodzielnie złożyć stosownej treści zawiadomienie do właściwych organów ścigania w związku z popełnieniem przestępstwa. GIODO nie kieruje do organów ścigania zawiadomień o popełnieniu przestępstwa na wniosek osób zainteresowanych. Postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. stało się przedmiotem skargi T.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem GIODO wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Podkreślił, że B.K. autor artykułu prasowego bezprawnie ujawnił jego dane osobowe takie jak imię, nazwisko i adres zamieszkania w treści artykułu prasowego pt. "[...]", który ukazał się na pierwszej stronie lokalnej gazety "[...]"[...]. Skarżący podniósł, że w trakcie składanych przez B.K. zeznań w toczącym się postępowaniu karnym, przyznał się on do świadomego ujawnienia danych osobowych skarżącego oraz podjęcia samodzielnych działań, które doprowadziły do ich ustalenia. W ocenie skarżącego w takiej sytuacji GIODO jako organ powołany do ochrony danych osobowych, winien wszcząć postępowanie i podjąć działania określone w art. 19 ustawy o ochronie danych osobowych, ponieważ tego rodzaju działania należy do jego kompetencji. W odpowiedzi na skargę GIODO wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone i poprzedzające je postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych odpowiadają prawu. Organ prawidłowo zastosował w tej sprawie przepis art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23), zwanej dalej k.p.a. i zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie podjęcia czynności określonej w art. 19 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz 2135 ze zm.), zwanej dalej u.o.d.o. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Prawidłowe jest stwierdzenie GIODO, iż brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie żądania wyrażonego przez skarżącego w piśmie z dnia [...] września 2014 r., potwierdzonego w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r., a dotyczącego podjęcia przez GIODO czynności wymienionej w art. 19 u.o.d.o. Zgodnie z tym przepisem, w razie stwierdzenia, że działanie lub zaniechanie kierownika jednostki organizacyjnej, jej pracownika lub innej osoby fizycznej będącej administratorem danych wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w ustawie, Generalny Inspektor kieruje do organu powołanego do ścigania przestępstw zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa, dołączając dowody dokumentujące podejrzenie. Sąd podziela wyrażony w zaskarżonym postanowieniu pogląd, zgodnie z którym, w sytuacji, gdy wyniki postępowania kontrolnego prowadzonego przez inspektora będą wskazywać na to, że działanie lub zaniechanie kierownika jednostki organizacyjnej, jej pracownika lub innej osoby fizycznej będącej administratorem danych nosi znamiona przestępstwa określonego w przepisach art. 49-54 ustawy, wówczas Generalny Inspektor ma obowiązek skierowania zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do organu powołanego do ścigania przestępstw, dołączając do zawiadomienia dowody dokumentujące podejrzenie ("Ochrona danych osobowych. Komentarz." J. Barta, P. Fąjgielski, R. Markiewicz, Wydanie 4, Kraków 2007 r.). Wnioskodawca dochodzący przed GIODO ochrony swych praw może się domagać, jak prawidłowo wskazał organ, podjęcia działań określonych w art. 18 u.o.d.o. Wydanie decyzji administracyjnej następuje po przeprowadzeniu przez GIODO postępowania administracyjnego i stwierdzeniu naruszenia przepisów u.o.d.o. Decyzja administracyjna rozstrzyga bowiem co do istoty indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej. Ustalenia dokonane przez GIODO w postępowaniu prowadzonym w zakresie zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych stanowią podstawę rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Natomiast obowiązek GIODO wynikający z art. 19 u.o.d.o. nie stanowi podstawy do skutecznego domagania się przez skarżącego podjęcia działania określonego w tym przepisie, które to działanie organu nie przybiera formy administracyjno-prawnej. Stwierdzenie podstaw do zastosowania art. 19 u.o.d.o. należy wyłącznie do GIODO. Skierowanie do organu powołanego do ścigania przestępstw zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa realizowane jest przez GIODO z urzędu. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, przywołany w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym osoba dochodząca ochrony swych praw w trybie ustawy o ochronie danych osobowych nie jest podmiotem postępowania obliczonego na wydanie decyzji o zawiadomieniu stosownego organu o przestępstwie w zakresie przetwarzania danych osobowych i nie może się tego domagać od GIODO w administracyjno - prawnych formach tego postępowania. Przepis art. 19 ustawy nie daje bowiem stronie roszczenia w tym względzie (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2001 r. sygn. akt II SA 2702/00, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1568/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1988/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, iż skarżący domagał się od GIODO skierowania do organu powołanego do ścigania przestępstw zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przez wymienioną przez skarżącego osobę. Potwierdza to treść zażalenia na postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. Prawidłowo tym samym organ stwierdził brak możliwości wszczęcia w tym zakresie postępowania administracyjnego. W sytuacji, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji ustali wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie w administracyjno-prawnej formie niedopuszczalnym, powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), co w niniejszej sprawie nastąpiło. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.