II SA/Wa 927/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2013 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej oddala skargę Dowódca Sił Powietrznych, działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 116 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) w związku z decyzją Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylającą decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. i stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. w sprawie zwolnienia M. O. z zawodowej służby wojskowej, w dniu [...] grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], w której: 1) stwierdził, że data zwolnienia ww. z zawodowej służby wojskowej w dniu [...] marca 2011 r. nie ulega zmianie, 2) uznał, że zwolnienie M. O. z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, dokonanego przez Dowódcę Sił Powietrznych na podstawie art. 111 pkt 9 lit. b) ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), 3) przyznał ww. odszkodowanie od Skarbu Państwa w wysokości [...] zł, 4) wypłatę odszkodowania polecił zrealizować C. Szef Sztabu Generalnego, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w dniu [...] marca 2013 r., wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] grudnia 2012 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że M. O. rozkazem personalnym nr [...] Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] grudnia 2010 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] marca 2011 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. odmówił stwierdzenia nieważności powyżej określonego rozkazu personalnego. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uchylił powyżej określoną decyzję i stwierdził nieważność rozkazu personalnego Dowódcy Sił Powietrznych nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. Dowódca Sił Powietrznych w dniu [...]grudnia 2012 r. wydał decyzję nr [...]. M. O. od powyższej decyzji wniósł do Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego odwołanie, zarzucając w nim, że decyzja organu pierwszej instancji narusza art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 116 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej oraz § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej i stwierdził, że przepisy te wskazują, w jaki sposób organ powinien postąpić w sytuacji w nich określonych. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej nie powoduje automatycznie powrotu do służby. Uchyleniu ulegają jedynie skutki będące następstwem tego zwolnienia, z wyłączeniem jednakże skutku w postaci zwolnienia. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana zgodnie z prawem i stanowiła wyłącznie wykonanie dyspozycji art. 116 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Decyzja Szefa Sztabu Generalnego stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. O., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Pełnomocnik skarżącego w skardze powtórzył zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami dotyczącymi postępowania. Skarga nie jest zasadna, gdyż organ administracji publicznej orzekający w sprawie nie dopuścił się naruszeń prawa, które mogłyby stanowić podstawę usunięcia zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 111 pkt 7 i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.) żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy pełnienia służby na równorzędnym lub wyższym stanowisku służbowym, upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego lub właściwy organ. W tego rodzaju przypadkach zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje decyzją właściwego organu, co wynika z art. 115 ust. 1 ustawy. Z kolei stosownie do treści art. 116 ust. 1 ustawy, w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13-15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu. Jednak w tego rodzaju przypadkach data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (art. 116 ust. 2 ustawy). Kwestię odszkodowania związanego ze zwolnieniem ze służby normuje art. 116 ust. 3 ustawy. Z kolei w myśl przepisu § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137) w przypadku, o którym mowa w art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, organ wojskowy, który wydał decyzję lub rozkaz o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, dokonuje, nie zmieniając daty zwolnienia, zmiany tej decyzji lub rozkazu, określając, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy. Analiza treści przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych prowadzi do wniosku, że ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wskazując, że fakt ten skutkuje uchyleniem wszelkich skutków będących następstwem zwolnienia ze służby, z wyłączeniem jednak skutku w postaci zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania w wysokości określonej w ust. 3 art. 116 ww. ustawy (v. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1697/10; wyrok NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OSK 539/10 - orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie w odniesieniu do skarżącego zaistniała sytuacja opisana w art. 116 ustawy pragmatycznej. Podkreślić należy, że w związku z wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby uchyleniu uległy skutki będące następstwem tej decyzji, z tym jednak zastrzeżeniem, iż data zwolnienia z zawodowej służby nie uległa zmianie. Natomiast z uwagi na treść art. 116 ust. 2 przedmiotowej ustawy należało uznać, iż zwolnienie skarżącego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zauważyć przy tym należy, że w sytuacji, gdy prawo lub obowiązek wynika wprost z ustawy (z mocy prawa), skutek prawny następuje z dniem ustalonym w ustawie. W takim wypadku akt administracyjny konkretyzujący przedmiot w stosunku do indywidualnego adresata ma charakter deklaratoryjny. Decyzje deklaratoryjne ustalają jedynie autorytatywnie zakres danego stosunku prawnego, który powstał z mocy przepisów prawnych. Treść przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jednoznacznie wskazuje, że wydanie przez organ decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby - w przypadku ziszczenia się warunków w nim przewidzianych - ma charakter deklaratoryjny, ponieważ obowiązek zwolnienia ze służby powstaje z mocy samego prawa. Oznacza to, że bez względu na datę wydania w tym zakresie aktu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje z dniem oznaczonym w ustawie. Jednocześnie treść art. 116 ust. 1 i 2 wyraźnie wskazuje, iż uchylenie orzeczeń wymienionych w art. 111 pkt 11, 13-15 i art. 112 ust. 1 pkt 1 albo wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o zwolnieniu nie powoduje automatycznie powrotu do służby - uchyleniu nie ulega bowiem skutek w postaci zwolnienia ze służby. Tym samym nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy orzekające art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej, poprzez "odmowę uchylenia skutku w postaci zwolnienia ze służby". Podkreślić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy zostały zobligowane wolą ustawodawcy, wyrażoną w art. 116 ustawy pragmatycznej, do wskazanego w nim określenia statusu kadrowego skarżącego. Zaznaczyć przy tym należy, że jakkolwiek z mocy art. 116 ust. 1 i 2 ustawy pragmatycznej wynika zakaz przywrócenia zwolnionego żołnierza z zawodowej służby wojskowej do tejże służby, zaskarżona decyzja stanowiła wyłącznie wykonanie przez organ obowiązku nałożonego przez ustawodawcę ww. przepisem, a jej przedmiotem było zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W konkluzji Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i z tego względu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Wobec oddalenia skargi Sąd nie zasądził na rzecz skarżącego wnioskowanych kosztów postępowania, bowiem zgodnie z art. 200 powyżej powołanej ustawy, koszty takie przysługują skarżącemu wyłącznie w razie uwzględnienia skargi.