II SA/Wa 931/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2015 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Przedsiębiorstwa Państwowego [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Stowarzyszenie [...] po otrzymaniu w niniejszej sprawie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi, w wysokości 200 zł, złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że jest stowarzyszeniem zwykłym, które nie posiada majątku i nie ma rachunku bankowego, a działalność Stowarzyszenia opiera się na pracy społecznej członków. Podał, że obecnie stowarzyszenie liczy trzech członków. Oświadczył, że nie posiada aktualnie żadnych środków finansowych. Do wniosku dołączone zostało: zaświadczenie Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o wpisie Stowarzyszenia do ewidencji stowarzyszeń zwykłych, regulamin Stowarzyszenia oraz uchwała członków Stowarzyszenia z dnia [...] października 2014 r., dotycząca członków Stowarzyszenia oraz wysokości składek członkowskich. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyty w przepisie zwrot "gdy wykaże" jednoznacznie wskazuje, iż to na osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ubiegającej się o przyznanie prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Rozważając zasadność przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w niniejszej sprawie, w pierwszym rzędzie należy zauważyć, że stowarzyszenia zobowiązane są do zapewnienia środków na prowadzenie działalności określonej w statucie, bądź regulaminie. Ubiegając się o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, osoba prawna (inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), powinna wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Zgodnie z punktem 4.5 regulaminu Stowarzyszenia [...], działa ono m.in. poprzez występowanie na prawach strony w postępowaniach administracyjnych i procesach sądowych. Chcąc realizować działalność musi się więc liczyć także z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania sądowego, w szczególności postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 199 powołanej ustawy, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jak wynika ze złożonych do akt dokumentów, uchwałą z dnia [...] października 2014 r. członkowie Stowarzyszenia określili wysokość składki członkowskiej na kwotę 50 zł miesięcznie. Należy zauważyć, że powyższa kwota jest nieadekwatna do skali działalności prowadzonej przez Stowarzyszenie. Nadto z tej uchwały wynika, że aktualnie Stowarzyszenie liczy trzech członków, a osoby, które zrezygnowały z członkowska zgodziły się wyłącznie na wspieranie jego działalności na zasadzie dobrowolności. W ocenie referendarza sądowego, działania podejmowane przez Stowarzyszenie w celu zabezpieczenia środków na działalność regulaminową są więc niewystarczające w odniesieniu do stopnia jego aktywności w realizowaniu działań przewidzianych regulaminem. Przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie może doprowadzić do sytuacji, w której ciężar działalności Stowarzyszenia będzie finansowany ze środków publicznych, a nie to jest celem instytucji prawa pomocy. Należy więc uznać, iż w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.