II SA/Wa 932/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2009 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku : - oddala skargę B. L. urodziła się w 1958 r. Od 1999 r. jest całkowicie niezdolna do pracy. Od kwietnia 2000 r. do stycznia 2009 r. korzystała z renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie kolejnych okresowych decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ostatnia decyzja przyznawała jej to świadczenie do dnia 31 stycznia 2009 r. W styczniu 2009 r. zainteresowana wystąpiła o ponowne przyznanie jej świadczenia. Orzeczeniem z dnia 26 stycznia 2009 r. lekarz orzecznik ZUS potwierdził całkowitą niezdolność do pracy do dnia 31 stycznia 2012 r. Po rozpatrzeniu wniosku, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. odmówił przyznania żądanego świadczenia. B. L. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na niespełnienie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, stanowiących jedną z obligatoryjnych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, zgodnie z treścią art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Organ ustalił, iż B. L. zamieszkuje wraz ze swoim małżonkiem (dochód 3.200,00 zł miesięcznie) i pracującym synem (dochód 1.300,00 zł miesięcznie) oraz uczącą się córką. Średni miesięczny dochód na jednego członka tej rodziny wynosi 1.125,00 zł brutto (przyjmując dochody małżonka skarżącej i syna – suma kwot 3.200,00 zł i 1.300,00 zł w przeliczeniu na cztery osoby, to jest skarżącą jej małżonka, syna i córkę). Gdyby przyjąć, jak twierdzi zainteresowana, iż syn nie przyczynia się do kosztów utrzymania rodziny, to średni miesięczny dochód na jednego członka tej rodziny wynosiłby 1.066,67 zł (przyjmując dochody małżonka skarżącej – 3.200,00 zł w przeliczeniu na trzy osoby, to jest skarżącą, jej małżonka i córkę), ewentualnie około 1.600,00 zł brutto (przyjmując dochody małżonka skarżącej – 3.200,00 zł w przeliczeniu na dwie osoby, to jest skarżącą i jej małżonka). Mając na uwadze wysokość najniższej emerytury w marcu 2009 r. – 675,10 zł brutto i powyższy średni dochód na członka rodziny, niezależnie w jaki sposób przeliczany, należy uznać, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi po stronie B. L. przesłanka braku niezbędnych środków utrzymania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. L. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na wydatki związane z leczeniem oraz podnosiła, iż syn nie przyczynia się do kosztów utrzymania rodziny. Wyliczała, że od wspólnych dochodów uzyskiwanych z mężem, po odliczeniu kosztów świadczeń związanych z mieszkaniem i kosztów leczenia, średnia kwota na osobę wynosi 652 zł, a więc mniej niż najniższa emerytura. W odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji. Podkreślił, że ponownie rozpatrując sprawę organ nie dał wiary twierdzeniom o nieprowadzeniu przez syna skarżącej wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami, a nadto nawet przy uwzględnieniu jedynie dochodów obojga małżonków także nie można przyjąć, że B. L. nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Jedną z przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia jest brak niezbędnych, a nie wystarczających środków utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Wyjaśnienia wymaga tu, iż w przepisie art. 83 § 1 omawianej ustawy przesłanki "niezbędne środki utrzymania" nie rozumie się jako "wystarczające środki utrzymania". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustalenia organu są prawidłowe. Fakt uzyskiwania w rodzinie średniego dochodu na osobę, znacznie przekraczającego wysokość najniższej emerytury, jaka obowiązywała w chwili wydawania decyzji, wskazuje, iż skarżąca posiada niezbędne środki utrzymania. Organ prawidłowo i obiektywnie wylicza wysokość posiadanych przez zainteresowaną środków utrzymania i chociaż środki te nie są wystarczające na pokrycie wszystkich jej potrzeb, to jednak w porównaniu z innymi świadczeniami, nie są to środki, które nie zapewniają niezbędnego utrzymania. Organ prawidłowo także uznał, że do dochodów rodziny B. L. należy zaliczyć nie tylko dochody jej małżonka, ale także dochody wspólnie zamieszkującego z nimi syna. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, aby jej syn nie prowadził wspólnego z rodzicami gospodarstwa domowego. Podkreślić tu należy, iż spoczywa na nim obowiązek alimentacyjny wobec rodziców, jeżeli żyją oni w niedostatku. Nadto średni dochód rodziny, nawet bez udziału finansowego syna (jedynie skarżącej wraz z mężem i uczącą się córką) i tak przewyższa kwotę najniższego świadczenia emerytalnego, co dobitnie wykazał organ. Organ trafnie przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2002 r., sygn. akt II SA 4289/01, który ma w pełni zastosowanie do niniejszej sprawy. Reasumując, podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. Trudna sytuacja materialna oraz całkowita niezdolność do pracy, które to okoliczności dostrzega zarówno organ, jak i Sąd nie mogą stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną łącznie spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.