II SA/Wa 932/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Ewa Kwiecińska, , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi K.S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Rektora- Komendanta [...] Akademii [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. dotyczącą zwolnienia K.S. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka w związku z niespełnieniem wymogów określonych w regulaminie studiów wyższych [...] Akademii [...]. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: K.S. pełnił służbę kandydacką jako student studiów wyższych dla kandydatów na żołnierzy zawodowych na Wydziale [...] Akademii [...]. Dziekan Wydziału [...] Akademii [...], działając na podstawie § 59 ust. 2 pkt 1 Regulaminu Studiów Wyższych [...], dalej Regulamin, wystąpił z wnioskiem do Rektora - Komendanta [...] Akademii [...] o zwolnienie [...]. K.S.. ze służby kandydackiej w związku z posiadaniem 28 niezaliczonych rygorów z 16 modułów w zakresie kształcenia kierunkowego od semestru pierwszego do czwartego. W dniu 10 listopada 2015 r. Kierownik Studium Szkolenia [...], zgodnie z § 59 ust. 2 pkt 2 lit. a) Regulaminu wystąpił z wnioskiem do Rektora-Komendanta [...] Akademii [...] o zwolnienie [...]. K.S. ze służby kandydackiej w związku ze stwierdzeniem braku postępów w nauce w kształceniu wojskowym. Według wykazu zaległości z dnia [...] grudnia 2015 r., podchorąży posiada zaległości z kształcenia wojskowego z następującego przedmiotu będącego podstawą wniosku o zwolnienie z semestru I, II, i III wychowanie fizyczne. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., wydaną na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 ze zm.) oraz art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), Rektor - Komendant [...] Akademii [...] zwolnił [...]. K.S. z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek niespełnienia wymogów określonych w Regulaminie. W uzasadnieniu decyzji, przytaczając treść art. 134 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy oraz § 40 ust. 7 pkt 1 Regulaminu organ podkreślił, że po zakończonej letniej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2014/2015 [...]. K.S. przekroczył ustalony dopuszczalny deficyt punktów ECTS i nie spełnił warunku rejestracji na semestr piąty studiów pierwszego stopnia. Na wymagane 124 punkty ECTS niezbędne do rejestracji warunkowej na ten semestr, podchorąży uzyskał 85 punktów. Analizując dotychczasowe wyniki podchorążego w nauce należy stwierdzić, że posiadanie tak dużej liczby zaległości świadczy o znaczącym opóźnieniu w realizacji programu studiów. Natomiast jego słabe zaangażowanie w usuwaniu zaległości nie rokuje nadziei na pomyślne kontynuowanie studiów i ich ukończenie. K.S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Ministra Obrony Narodowej, w którym zwrócił się o uchylenie decyzji Rektora - Komendanta [...] Akademii [...]. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że głównym powodem wniosku o skreślenie z listy studentów były zaległości z wychowania fizycznego po pierwszych trzech semestrach studiów. Spowodowane to było kontuzją kolana, która miała miejsce na przełomie II i III semestru. Minister Obrony Narodowej, w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...]z dnia [...]kwietnia 2015 r. wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Rektora - Komendanta [...] Akademii [...]. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz 59 ust. 2 pkt 1, § 58 i 58 ust. 5, § 59 ust. 2 pkt 2 lit. a, § 58 ust. 6 i § 40 ust. 7 Regulaminu organ podkreślił, że z pisma Dziekana Wydziału [...] [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. wynika, że na tę datę podchorąży posiadał 24 niezaliczone rygory dydaktyczne z modułów kształcenia kierunkowego i nie zaliczył żadnego semestru studiów. Zaległości te dotyczą również semestru I (przedmiot "[...]") i semestru II (przedmioty: "[...]" oraz "[...]"), a zatem przekraczają dwa semestry studiów, co uniemożliwia rejestrację warunkową na semestr V, niezależnie nawet od niewystarczającej liczby punktów zgromadzonych przez podchorążego (deficyt wyniósł 39 pkt ECTS, przy dopuszczalnym deficycie 16 pkt ECTS). Dalej organ wskazał, że podchorąży nie spełnił zatem warunku rejestracji w zakresie kształcenia kierunkowego na kolejny semestr, co jest równoznaczne z brakiem postępów w nauce i stanowi przesłankę do zwolnienia ze służby kandydackiej. Ponadto, na podstawie pisma Kierownika Studium Szkolenia [...] z dnia 5 stycznia 2016 r. ustalono, że na tę datę podchorąży nie spełnił również warunku rejestracji w zakresie kształcenia wojskowego na kolejny semestr, gdyż posiada niezaliczony przedmiot "Wychowanie fizyczne" z semestrów I, II i III. Powyższe jest równoznaczne z brakiem postępów w nauce w zakresie kształcenia wojskowego i stanowi kolejną, odrębną przesłankę do zwolnienia ze służby kandydackiej. Reasumując organ stwierdził, że w opisanym przypadku zaistniały dwie niezależne przesłanki do zwolnienia podchorążego ze służby kandydackiej. Natomiast argumentacja podchorążego nie ma logicznego uzasadnienia. Organ zauważył, że zaległości z przedmiotu "Wychowanie fizyczne" obejmują rygory z semestrów I i II. Bez znaczenia dla możliwości uzyskania zaliczeń z tego przedmiotu pozostaje podnoszona w odwołaniu okoliczność kontuzji kolana, odniesiona dopiero na przełomie semestru II i III. Kontuzja kolana nie mogła mieć wpływu na zaliczanie rygorów w zakresie kształcenia kierunkowego, przy których to zaliczeniach nie jest konieczna pełna sprawność fizyczna. Organ wskazał, że podchorąży wykorzystał wszystkie przysługujące zgodnie z regulaminem terminy zaliczeń rygorów dydaktycznych. W związku z niespełnieniem warunku rejestracji na kolejny semestr podchorąży nie uzyskał (na zasadzie § 34 ust. 2 regulaminu) prawa do dodatkowego terminu poprawkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.S. zaskarżył w całości decyzję nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] -04-16 r. utrzymującą w mocy decyzję Rektora - Komendanta [...] Akademii [...] nr [...] z dnia [...] -12-15 r. i wniósł o uchylenie obu decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organom obu instancji: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 134 ust. 1 pkt 4 i ust. 4 ustawy o służbie wojskowej w zw. z § 59 ust. 2 pkt 1 i 2, § 58 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu poprzez błędne przyjęcie, iż zachodzą przesłanki zwolnienia skarżącego z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka wskutek nie spełnienia wymogów Regulaminu, w sytuacji gdy po stronie skarżącego zachodziły szczególne okoliczności mające przełożenie na opuszczenie się skarżącego w nauce, które powinny spowodować umożliwienie skarżącemu nadrobienia zaległości w nauce dające podstawę rejestracji warunkowej na kolejny semestr czy ponownego powtarzania semestru lub roku lub udzielenia urlopu niewarunkowego, a w konsekwencji pozostanie w służbie kandydackiej. II. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a.", art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej przez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji szczegółowego odniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu w sytuacji, gdy na organie spoczywał obowiązek dokładnego, wszechstronnego, wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności wzięcia pod uwagę wszystkich zarzutów odwołania, 2. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej polegające na przekroczeniu swobodnej oceny dowodów poprzez nie uwzględnienie szczególnych okoliczności występujących w niniejszym stanie faktycznym takich jak kontuzja skarżącego oraz spowodowana nią depresja przekładająca się na wyniki uzyskiwane przez skarżącego i niesłuszne zwolnienie skarżącego ze służby, 3. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 8 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Rektora - Komendanta [...] Akademii [...] w sytuacji, gdy mocą tej decyzji skarżący został zwolniony z czynnej służby wojskowej pełnionej jako służba kandydacka ze względu na niespełnienie wymogów określonych w regulaminie, chociaż występujące w sprawie szczególne okoliczności stanu faktycznego winny skutkować uznaniem, iż skarżący nie powinien zostać zwolniony ze służby. W uzasadnieniu skargi podniósł, że podstawy zwolnienia wskazane uzasadnieniu decyzji tj. w § 58 ust. 5 pkt 1 i 2 Regulaminu są przesłankami fakultatywnymi skreślenia studenta z listy. Decyzja w tym przedmiocie podlega uznaniu władz uczelni, jednakże decyzja ta nie może mieć przymiotu dowolności, a znajdować uzasadnienie w stanie faktycznym. Niewątpliwie zaskarżonej decyzji można postawić zarzut dowolności i wykroczenia poza granice uznania administracyjnego. Dalej skarżący podniósł, że zwolnienie ze służby, wynikało nie z jego złej woli czy lenistwa, a z uzasadnionych przyczyn wynikających z sytuacji życiowej. Skarżący uległ kontuzji kolana, co nie było kwestionowane przez organy dwóch instancji. Oczywistym jest, iż w takim wypadku nie był w stanie zdać ciężkiego egzaminu z wychowania fizycznego zarówno w kształceniu wojskowym jak i kierunkowym. Zaistniały stan fizyczny skarżącego w postaci niemożności zaliczenia zajęć sprawnościowych przełożył się bezpośrednio na jego stan psychiczny i niemożność zaliczenia niektórych przedmiotów teoretycznych. Jak zostało wskazane w odwołaniu, skarżący popadł w depresję. Pomimo choroby starał się nadrobić zaległości w nauce, ale już w semestrze zimowym na 3 roku wykładowcy odmówili zaliczenia zaległych i bieżących przedmiotów, bowiem kwalifikował się na skreślenie z listy studentów. W tym stanie rzeczy sama akademia uniemożliwiła skarżącemu nadrobienie zaległości w nauce powstałych przez pierwsze semestry studiów. Zdaniem skarżącego skreślenie z listy studentów powinno następować w ostateczności i tylko na skutek uzasadnionych okoliczności. Regulamin Akademii daje możliwość studentowi ich nadrobienia przewidując m.in. instytucję rejestracji warunkowej na następny semestr czy powtarzania semestru lub roku albo udzielenie urlopu niewarunkowego. Wprawdzie rejestracja warunkowa nie może co do zasady przekraczać dwóch semestrów, ale w uzasadnionych przypadkach (jakim jest bezsprzecznie niniejszy stan faktyczny) dziekan może wydłużyć okres zaliczenia. Skarżący stwierdził, iż organ nie rozważył wszechstronnie i wyczerpująco stanu faktycznego nie analizując innych instytucji, a od razu podejmując decyzję o zwolnieniu. Już w odwołaniu skarżący złożył wniosek, w razie nie uwzględnienia odwołania, o zarejestrowanie go ponownie na IV semestr, jednakże wniosek nie został rozpatrzony przez Akademię. Nadto skarżący zarzucił, iż organ II instancji nie odniósł się do wszystkich zarzutów odwołania. Chodzi o kwestie związane ze stanem chorobowym tj. depresją skarżącego, przez co pominął całkowicie istotną okoliczność stanu faktycznego. W konsekwencji powyższych naruszeń organ II instancji bezzasadnie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Dodatkowo wyjaśnił, że podchorąży nie uskarżał się na depresję, a tym samym organ nie mógł brać pod uwagę tej okoliczności. Natomiast z § 34 ust. 8 regulaminu wynika, że powtarzanie roku studiów przez kandydata na żołnierza zawodowego może nastąpić w szczególnych przypadkach, za zgodą rektora, na pisemny wniosek kandydata na żołnierza zawodowego. Z takim wnioskiem podchorąży jednak nie wystąpił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej zwana P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 P.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Rozpoznawana skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę decyzji o zwolnieniu K.S. ze służby kandydackiej stanowił przepis art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym żołnierza pełniącego służbę kandydacką zwalnia się ze służby kandydackiej wskutek niespełnienia wymogów określonych w regulaminie studiów lub nauki. Przepis ten w zakresie przesłanek "niespełnienia wymogów" odsyła zatem każdorazowo do regulaminu studiów lub nauki obowiązujących na danej uczelni. W stanie faktycznym niniejszej sprawy odesłanie to dotyczyło Regulaminu studiów wyższych w [...] Akademii [...] stanowiącego załącznik do uchwały Senatu [...] Akademii [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia "Regulaminu studiów wyższych w [...] Akademii [...] Przepis § 59 ust. 2 pkt 1 ww. Regulaminu, na który powołały się organy obu instancji w swoich decyzjach stanowi, że kandydat na żołnierza zawodowego jest zwalniany ze służby kandydackiej na wniosek dziekana - w przypadkach niespełnienia wymogów określonych w tym regulaminie w zakresie kształcenia kierunkowego, kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, o których mowa w § 58. Przepis ten, w zakresie przypadków kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, odsyła zatem do treści § 58 Regulaminu. W ust. 5 § 58 Regulaminu wymienione zostały przypadki, w których student może zostać skreślony z listy studentów Akademii tj. w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce lub nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym przez dziekana terminie. Zgodnie z brzmieniem § 59 ust. 2 pkt 2 lit. a Regulaminu kandydat na żołnierza zawodowego jest zwalniany ze służby kandydackiej na wniosek Kierownika Studium Szkolenia [...] - w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce w kształceniu wojskowym. Zgodnie zaś z § 58 ust. 6 Regulaminu przez stwierdzenie braku postępów w nauce uważa się nie spełnienie warunku rejestracji na kolejny semestr studiów. Warunki rejestracji na kolejny semestr w zakresie kształcenia kierunkowego określa § 40 ust. 7 Regulaminu. Wynika z niego, że przy rejestracji na semestry wyższe niż drugi (na studiach pierwszego stopnia) student, który nie zgromadził odpowiedniej liczby punktów zostaje zarejestrowany, jeżeli uzyskał zgodę dziekana na powtarzanie niezaliczonych modułów z semestru s-1; rejestracja jest możliwa w przypadku, gdy łączny deficyt punktów studenta po odjęciu sumy punktów za moduły powtarzane nie przekroczy dopuszczalnego deficytu ds punktów. Przy czym, w przypadku rejestracji warunkowej, zaległości w zaliczeniu modułów nie mogą przekraczać dwóch semestrów studiów. W uzasadnionych przypadkach dziekan może wprowadzić dłuższy okres zaliczania. Natomiast w odniesieniu do kształcenia wojskowego, zastosowanie ma kryterium określone w § 41 ust. 5 Regulaminu, zgodnie z którym kandydat na żołnierza zawodowego zostaje warunkowo zarejestrowany na semestr studiów o numerze s+1 (s>1), jeżeli w dotychczasowym przebiegu studiów zaliczył wszystkie moduły kształcenia wojskowego w semestrach o numerach mniejszych od s-1 oraz ponad 50% liczby modułów z semestru s, a także: 1) zaliczył wszystkie moduły kształcenia wojskowego w semestrze s-1, lub; 2) uzyskał zgodę kierownika Studium Szkolenia [...] (na pisemny wniosek kandydata na żołnierza zawodowego) na dodatkowy termin zdawania egzaminów lub zaliczeń z niezaliczonych w semestrze o numerze s-1 modułów kształcenia wojskowego. Organ w decyzji orzekającej o zwolnieniu ze służby kandydackiej w oparciu o § 59 ust. 2 pkt 1 Regulaminu powinien zatem określić, które z przypadków wymienionych w § 58, kwalifikujących do skreślenia z listy studentów Akademii, zaistniały w stanie faktycznym danej sprawy. W niniejszej sprawie organ prawidłowo wskazał, że skarżący nie spełnił warunku rejestracji w zakresie kształcenia kierunkowego na kolejny semestr, co jest równoznaczne z brakiem postępów w nauce i stanowi przesłankę do zwolnienia ze służby kandydackiej. Skarżący na dzień 7 stycznia 2016 r. posiadał 24 niezaliczone rygory dydaktyczne z modułów kształcenia kierunkowego i nie zaliczył żadnego semestru studiów. Zaległości te dotyczą semestru I (przedmiot "[...]") i semestru II (przedmioty: "[...]" oraz "[...]"), a zatem przekraczają dwa semestry studiów, co uniemożliwia rejestrację warunkową na semestr V. Ponadto jak wynika z akt sprawy i na co powołują się organy, skarżący nie spełniał warunku rejestracji również w zakresie kształcenia wojskowego, bowiem posiada niezaliczony przedmiot "wychowanie fizyczne" z semestru I,II i III. Ponadto § 40 ust. 7 pkt 1 Regulaminu stanowi, że student zostaje zarejestrowany na semestr, gdy zgromadził liczbę punktów nie mniejszą niż 30, oznacza określony przez dziekana dopuszczalny deficyt punktów po semestrze o numerze s. Po zakończonej letniej sesji egzaminacyjnej w roku akademickim 2014/2015 skarżący przekroczył ustalony dopuszczalny deficyt punktów ECTS (deficyt 39 punktów przy dopuszczalnym deficycie 16 punktów) i nie spełnił warunku rejestracji na semestr piąty studiów pierwszego stopnia. Tym samym wobec skarżącego zaistniały dwie przesłanki do zwolnienia ze służby kandydackiej. Skoro skarżący nie uzyskał rejestracji na V semestr to to rektor zobowiązany był wydać decyzję o zwolnieniu go ze służby kandydackiej. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał je za niezasadne. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i nie ma charakteru decyzji uznaniowej, bowiem przepis ten nakazuje organowi zwolnienie żołnierza pełniącego służbę kandydacką z tej służby w przypadkach określonych w tym przepisie. Skarżący nie spełnił wymogów określonych w regulaminie studiów zatem organ wydał decyzję zgodną prawem. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Organ prawidłowo też wskazał, że skarżący kontuzji kolana nabawił się na przełomie II i III semestru, zaś zaległości z "wychowania fizycznego" obejmują też semestr I i II. Ponadto kontuzja ta nie miała wpływu na zaliczenia rygorów w zakresie kształcenia kierunkowego. Natomiast okoliczność, iż skarżący cierpiał na depresję podniesiona została dopiero w skardze bez poparcia jej jakimikolwiek dowodami. Tym samym organ nie mógł uwzględnić tej okoliczności. Skarżący nie składał pisemnego wniosku o rejestrację warunkową, zaś zgodnie z treścią § 34 ust. 8 Regulaminu powtarzanie roku przez kandydata na żołnierza zawodowego może nastąpić w szczególnych przypadkach, za zgodą rektora, na pisemny wniosek kandydata na żołnierza. Z takim wnioskiem skarżący nie wystąpił. Stwierdzenie zawarte w odwołaniu "w razie odmowy proszę o rozpatrzenie możliwości zarejestrowania mnie na IV semestr" nie spełnia wymogów wniosku. W ocenie Sądu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania wskazanych w skardze. Organy wyczerpująco ustaliły istotne okoliczności faktyczne, prawidłowo zinterpretowały przepisy mające zastosowanie w sprawie, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.