II SA/Wa 933/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Ewa Marcinkowska, , Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi D. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej oddala skargę. Pismem z dnia [...] października 2015 r. D. D. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako przyczynę wypowiedzenia wskazał obawę przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej. Wyraził również zastrzeżenia co do rzetelności tej opinii. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. skarżący wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia o trzy miesiące i zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r., motywując to żądanie pogorszeniem się stanu zdrowia. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych rozkazem personalnym nr [...] (punkt 3) z dnia [...] stycznia 2016 r. zwolnił D. D. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r., wskutek upływu skróconego na wniosek żołnierza okresu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Jako podstawę wypowiedzenia stosunku służbowego podał art.114 ust. 1, art. 115 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 10 pkt 3, art. 111 pkt 9 lit a, art. 114 ust. 5 i 6, art. 115 ust. 4, art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2004 poz. 1414 ze zm.) oraz § 9 ust. 6 rozporządzenia Ministra Obrony narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalczania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r. poz. 670). W odwołaniu od przedmiotowego rozkazu D. D. wyraził wolę kontynuowania pełnienia zawodowej służby wojskowej. Wyjaśnił, że wypowiedzenia stosunku służbowego dokonał z obawy przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej oceny ogólnej w opinii służbowej. Zarzucił, że ocena ogólna w opinii służbowej jest niesprawiedliwa i została ustalona nierzetelnie, "pod wpływem bezprawnego czynu, jakim jest wywieranie presji na podwładnego." Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. wydana na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 268a k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] kwietnia 2016 r., w pozostałej części zaskarżony rozkaz personalny utrzymała w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 z późn. zm.), żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny. Zgodnie z art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Organ podał, że przepis art. 114 tej ustawy stanowi w ust. 5 i w ust. 6, iż zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca oraz, że okres ten może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym kończyć się musi ostatniego dnia miesiąca. Natomiast żołnierz nie ma obowiązku motywowania dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Tym samym nie podlegają badaniu przyczyny, którymi kierował się żołnierz dokonując wypowiedzenia. Nadto kwestie związane z opiniowaniem służbowym, w wyniku którego skarżącemu wystawiono ocenę niedostateczną, leżą poza zakresem przedmiotowej sprawy. Tym samym zdaniem organu brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozkazu w całości. Uzasadniona jest jedynie zmiana tego rozkazu w części ustalenia daty zwolnienia chorążego z zawodowej służby wojskowej. Z ustalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych zapoczątkowanej wyrokiem wydanym w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. (sygn. akt OSA 9/1), aktualnej również na gruncie przepisów powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu ustawowego terminu wypowiedzenia stosunku służbowego następuje niezależnie od wniesienia środka odwoławczego od decyzji zwalniającej. Określenie ustawowego okresu wypowiedzenia oznacza, że w stosunku do decyzji o zwolnieniu ze służby z zastrzeżeniem terminu wypowiedzenia nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, uzależniające wykonalność decyzji, czy raczej jej skuteczność, od uzyskania przymiotu ostateczności (art. 130 § 1 k.p.a.). W tym zakresie przepisy pragmatyki wojskowej stanowią lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujących generalnie kwestię wykonalności decyzji administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2002 r., wydany w składzie 7 sędziów w sprawie sygn. akt II SA 610/02). Organ zaznaczył, że w sytuacji, gdyby żołnierz wnosił o skrócenie okresu wypowiedzenia stosunku służbowego, a następnie złożył odwołanie od decyzji zwalniającej, a odwołanie to nie zostałoby rozpatrzone do dnia, w którym upływa skrócony termin wypowiedzenia, to zwolnienie tego żołnierza z zawodowej służby wojskowej winno nastąpić w terminie ustawowym. Zatem skoro D. D. wniósł w dniu [...] grudnia 2015 r. o skrócenie okresu wypowiedzenia i zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r., a następnie, w dniu [...] stycznia 2016 r. złożył odwołanie od rozkazu personalnego Dowódcy Generalnego RSZ nr [...] (punkt 3) z dnia [...] stycznia 2016 r., które nie zostało rozpatrzone przed dniem [...] stycznia 2016 r., to zwolnienie chorążego z zawodowej służby wojskowej winno nastąpić w terminie ustawowym, tj. w tym przypadku z dniem [...] kwietnia 2016 r. W tej sytuacji należało ustalić nową datę zwolnienia chorążego z zawodowej służby wojskowej na dzień upływu ustawowego okresu wypowiedzenia stosunku służbowego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. D. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] stycznia 2016 r. oraz uchylenie skutków tych decyzji i przywrócenie go do służby z zachowaniem ciągłości służby. W uzasadnieniu tak jak w odwołaniu wskazał, że wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej nie z powodu chęci zakończenia służby wojskowej lecz z obawy, że może zostać zwolniony wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, co mogło spowodować poważne naruszenie jego interesu prawnego. Nadto wskazał, iż rozkaz personalny organu I instancji zarzuca wadę polegającą na błędnym jego drugim imieniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Odnosząc się do błędu w drugim w imieniu skarżącego organ wyjaśnił, iż błąd jest oczywistą omyłką pisarską, która oże być sprostowana z urzędu lub na wniosek na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1414 ze zm.) żołnierz zawodowy może w każdym czasie wypowiedzieć stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej bez podawania przyczyny, przy czym stosownie do ust. 5 powołanego przepisu, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza zawodowego wskutek dokonanego wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej następuje po upływie sześciu miesięcy od dnia złożenia wypowiedzenia, w ostatnim dniu miesiąca, zaś okres wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 5, może być skrócony za pisemną zgodą zwalnianego żołnierza zawodowego i właściwego organu, przy czym kończyć się musi ostatniego dnia miesiąca (art. 114 ust. 6). W rozpoznawanej sprawie D. D. w piśmie z dnia [...] października 2015 r. wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. wniósł o skrócenie okresu wypowiedzenia o trzy miesiące i zwolnienie z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r. Zaistniała zatem obligatoryjna przesłanka do zwolnienia go ze służby, przewidziana w przepisie art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy, stanowiącym, iż żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zauważyć przy tym należy, że skarżący wypowiedział ów stosunek w formie pisemnej, składając oświadczenie wskazujące jednoznacznie na zamiar dokonania wypowiedzenia, a zatem z zachowaniem kryteriów określonych w § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 670). Zasadnym więc było zgodnie z § 9 ust. 6 rozporządzenia wydanie decyzji o zwolnieniu żołnierza zawodowej służby wojskowej z określeniem daty zwolnienia wynikającej z wypowiedzenia. Przepis § 9 ust. 7 rozporządzenia przewiduje możliwość wycofania przez żołnierza zawodowego wypowiedzenia lecz wymagany jest jego pisemny wniosek o oraz zgoda organu zwalniającego. W niniejszej sprawie bezspornym jest iż, za taki wniosek należałoby potraktować odwołanie skarżącego, jednakże organ nie wyraził zgody na powyższe. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że tak wojskowa ustawa pragmatyczna, jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., nie regulują problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania wszczętego wypowiedzeniem stosunku zawodowej służby wojskowej dokonanym przez żołnierza. W tej kwestii przeważa pogląd wypracowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. iż należy stosować posiłkowo przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z przepisem art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Również w świetle tej regulacji nie sposób uznać, by skarżący skutecznie cofnął wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, co wynika jednoznacznie z dat złożenia wypowiedzenia [...] października 2015 i jego cofnięcia w odwołaniu [...] stycznia 2016 r. Również kwestie wad oświadczenia woli, które podnosił w postępowaniu skarżący, uregulowane są w Kodeksie cywilnym. Stosownie do art. 82 k.c., nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "stan wyłączający świadomość" to – najogólniej rzecz ujmując - brak rozeznania, niemożność rozumienia zachowań własnych i zachowań innych osób, niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania. Stan taki musi przy tym wynikać z przyczyny wewnętrznej, a więc ze stanu, w jakim znajduje się osoba składająca oświadczenie woli, a nie z okoliczności zewnętrznych, w jakich osoba ta się znalazła. Stan wyłączający świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli nie może być rozumiany dosłownie, wobec czego nie musi oznaczać całkowitego zniesienia świadomości i ustania czynności mózgu. Wystarczy istnienie takiego stanu, który oznacza brak rozeznania, niemożność rozumienia posunięć własnych i posunięć innych osób oraz niezdawanie sobie sprawy ze znaczenia i skutków własnego postępowania (wyrok SN z dnia 7 lutego 2006 r., IV CSK 7/05, Lex nr 180191). W piśmiennictwie utrwalony jest ponadto pogląd, że ciężar dowodu wystąpienia wskazanej w art. 82 wady obciąża osobę, która się na nią powołuje (B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz- Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz - Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak - Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, Lex, 2009). Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu nie sposób uznać, że D. D. udowodnił wady oświadczenia woli wskazanej w artykule 82 k.c. odnosząc się do kwestii błędu w drugim imieniu skarżącego należy zgodzić się z organem, iż taki błąd stanowiący oczywistą omyłkę pisarską nie stanowi wady uzasadniającej wyeliminowanie z obrotu prawnego rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r., gdyż może stanowić jedynie podstawę do sprostowania z urzędu lub na wniosek na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. i to organ winien uczynić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) orzekł jak w sentencji wyroku.