II SA/Wa 933/20
WyrokWSA w Warszawie2020-08-04
Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Łukasz Krzycki, Karolina Kisielewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynności wykonywane przez funkcjonariusza Służby Celnej w komórkach orzeczniczych, polegające na informowaniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, mogą być uznane za "zadania policyjne" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, co jest warunkiem uzyskania prawa do świadczeń emerytalnych?Ratio decidendi
Czynności funkcjonariusza Służby Celnej polegające na informowaniu o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia, nawet jeśli przyczyniają się do ujawnienia i zwalczania przestępstw, nie mogą być utożsamiane z "rozpoznawaniem, wykrywaniem, zapobieganiem i zwalczaniem przestępstw i wykroczeń" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej. Kluczowym kryterium jest element narażenia życia i zdrowia, charakterystyczny dla zadań policyjnych, a także bezpośrednie wykonywanie czynności w ramach procedury karnej skarbowej. Brak odpowiednich dokumentów w ewidencjach organu uniemożliwia wydanie zaświadczenia o żądanej treści, nawet jeśli wnioskodawca przedstawi inne dowody lub argumenty.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Celnej złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego co najmniej 5 lat służby przy wykonywaniu zadań policyjnych. Organ odmówił wydania zaświadczenia, stwierdzając, że łączny okres wykonywania takich zadań wyniósł 4 lata, 6 miesięcy i 24 dni. Funkcjonariusz zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy zaopatrzeniowej, twierdząc, że jego czynności w komórkach orzeczniczych miały charakter policyjny i powinny zostać uwzględnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając stanowisko organu za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi A. Ż. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę
Zaskarżonym aktem, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymano w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. z [...] grudnia 2019 r. o odmowie wydania p. A. Z., zwanemu dalej "Funkcjonariuszem", zaświadczenia o żądanej treści.
Uzasadniając orzeczenie, organ administracji przywołał następujące uwarunkowania prawne i okoliczności faktyczne sprawy:
- pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. Funkcjonariusz zwrócił się o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego pełnienie przezeń służby przy wykonywaniu tzw. zadań policyjnych przez co najmniej 5 lat,
- w odpowiedzi na ten wniosek poinformowano Funkcjonariusza - pismem z [...] listopada 2018 r. - o stwierdzonym okresie 3 lat, 9 miesięcy i 7 dni wykonywania tzw. zadań policyjnych, o których mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wciskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno - Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2019 r., poz. 288, ze zm.), zwanej dalej "ustawą zaopatrzeniową"; poinformowano też o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów, poświadczających wykonywanie tzw. zadań policyjnych w terminie 14 dni od daty doręczenia pisma,
- za pismem z [...] grudnia 2018 r., Funkcjonariusz przedstawił dodatkowe wyjaśnienia dotyczące wykonywanych przezeń w czasie pełnienia służby zadań; dołączył szereg załączników oraz złożył wnioski o przesłuchanie w charakterze świadków wskazanych imiennie osób oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentów, które mają potwierdzać wykonywanie zadań policyjnych,
- w związku z wnioskiem Funkcjonariusza o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w piśmie z [...] grudnia 2018 r., wystąpiono do Referatu Postępowania Celnego właściwej Izby Celnej o przekazanie wskazanych akt spraw; udostępniono je za pismem z [...] października 2019 r.; następnie pismem z [...] października 2019 r., wezwano Funkcjonariusza do wskazania konkretnych dokumentów z danych akt, które miałyby wskazywać na wykonywanie zadań policyjnych; wezwanie doręczono 22 października 2019 r. a Funkcjonariusz odpowiedział pismem z [...] listopada 2019 r.; wywiódł tam., że powołana przezeń dokumentacja, dotycząca wykonywania zadań policyjnych w komórkach orzeczniczych, jest przykładową; stanowi dowód kontrolowania podmiotów, przesłuchiwania świadków, a także rozstrzygania spraw, które miały swój finał w postępowaniu Wydziału [...] Komendy Miejskiej Policji w Z.; stanowi to konkretny przypadek udowodnienia nieprawidłowości w zakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem postępowaniu,
- organ I. instancji odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści; wobec wniesienia zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie, sprawa jest ponownie rozpatrywana w II. instancji,
- organ weryfikuje żądanie wydania zaświadczenia poprzez pryzmat przesłanek opisanych w art. 217 § 2 K.p.a.; z przepisu tego wynika, że zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
- urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
- osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego,
- w drugim przypadku - jak stanowi art. 218 § 1 K.p.a. - organ jest zobowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przezeń ewidencji, rejestrów bądź z innych danych, znajdujących się w jego posiadaniu; z art. 218 § 2 K.p.a. wynika dodatkowo, że organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające,
- przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie i analiza dokumentacji kadrowej oraz dokumentów organizacyjnych jednostki nie dały podstaw do potwierdzenia żądanych treści; organ I. instancji - na podstawie ustaleń w powyższym zakresie - stwierdził, że Funkcjonariusz nie ma wymaganego 5 - letniego stażu służby przy wykonywaniu zadań o charakterze policyjnym,
- za okresy wykonywania zadań, o których mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej uznano okresy wykonywania "zadań policyjnych" :
- od [...] września 1999 r. do [...] października 2002 r. - 3 lata , 1 miesiąc i 17 dni - Oddział Celny w K.,
- od [...] maja 2004 r. do [...] czerwca 2005 r. - 1 rok i 2 miesiące - Wydział [...] IC R.,
- od [...] marca do [...] czerwca 2017 r. - 3 miesiące i 7 dni - Służba Celno-Skarbowa;
daje to łącznie okres 4 lat, 6 miesięcy i 24 dni,
- nabycie tzw. "wysługi emerytalnej" - 5 letniego okresu służby przy realizacji tzw. zadań policyjnych - jest uzasadnione szczególnymi warunkami pełnienia służby przez funkcjonariusza; potwierdzeniem tego jest stanowisko Trybunału Konstytucyjnego; w wyroku z 3 marca 2015 r. (sygn. akt K 39/13), uznał on podobieństwo pewnych zadań Służby Celnej do zadań policyjnych; Trybunał - odwołując się do zadań Policji, określonych w art. 1 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (obecnie publ. Dz. U. z 2019 r., poz. 161, ze zm.), której funkcjonariusze m.in. inicjują i organizują działania mające na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców – stwierdził: "Funkcjonariusze Służby Celnej, którzy bezpośrednio rozpoznają, wykrywają, zapobiegają i zwalczają określone typy przestępstw i wykroczeń wykonują zadania podobne do ustawowych zadań funkcjonariuszy Policji"; jednocześnie wskazał: "To podobieństwo wykonywanych zadań przekłada się na zakres faktycznie podejmowanych czynności i stopień narażenia życia i zdrowia",
- w świetle wyżej powołanego wyroku ustawodawca powierzył Służbie Celnej zadania podobne do zadań Policji; sytuacja zatem prawna funkcjonariuszy Służby Celnej, tych, którzy je wykonują, jest podobna do sytuacji funkcjonariuszy Policji; w konsekwencji Trybunał uznał, że prawo do świadczeń emerytalnych służb mundurowych przysługuje tylko tym funkcjonariuszom, którzy realizują zadania określone w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy o Służbie Celnej - nadając tym zadaniom priorytetowy charakter; wykonywanie więc zadań o ściśle policyjnym charakterze, a nie fakt pozostawania w stosunku służbowym i realizacja wszystkich zadań powierzonych Służbie Celnej, w tym w komórkach orzeczniczych, na które powołuje się Funkcjonariusz, jest decydującym i niezbędnym warunkiem do spełnienia przesłanek nabycia uprawnień emerytalnych,
- "zadania policyjne" to wymienione w art. 12 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej; zgodnie z nim:
"W przypadku funkcjonariuszy Służby Celnej lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej dodatkowo wymagane jest posiadanie stażu służby co najmniej 5 lat:
1) przy wykonywaniu zadań określonych odpowiednio w art. 1 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej lub w art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej lub
2) służby w Służbie Celno-Skarbowej. ",
- w związku z tym prawidłowe są dokonane na podstawie posiadanej dokumentacji ustalenia organu I. instancji, w zakresie przebiegu służby Funkcjonariusza; zadania policyjne wykonywał on łącznie przez 4 lata, 6 miesięcy i 24 dni; stanowi to mniej niż wymagane 5 lat,
- nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Funkcjonariusza, że postępowanie przeprowadzono z naruszeniem przepisów prawa; informacje o okresie wykonywania zadań policyjnych przez Funkcjonariusza uzyskano już pismem z [...] listopada 2018 r.; ten zaś składał kolejne wyjaśnienia i wnosił o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego,
- bezzasadny jest zarzut braku rozpoznania wszystkich wniosków dowodowych Funkcjonariusza; przed wydaniem zaskarżonego postanowienia przeprowadzono dowód z jego akt osobowych, a także z dokumentów, na które powołał się w kolejnych pismach; oceniono wykonywane zadania pod kątem dopuszczalności uznania ich za zadania, o których mowa w cytowanym wyżej przepisie ustawy zaopatrzeniowej,
- nie są uzasadnione zarzuty dotyczące: manipulacji faktami w zakresie wykonywania zadań o charakterze policyjnym, dowolnej interpretacji zadań o charakterze policyjnym dostosowanej do ustalonych wcześniej założeń, polegających na nieuznawaniu żadnych zadań o charakterze policyjnym w komórkach orzeczniczych, braku rzetelnego rozpatrzenia wniosku, wybiórczego rozpatrywania dowodów załączonych do wniosku; to, że Funkcjonariusz nie jest zadowolony z poczynionych ustaleń organu, co do okresu wykonywania zadań policyjnych, nie świadczy, że postanowienie obarczone jest jakimkolwiek błędem,
- tzw. zadaniem policyjnym będą czynności, które bezpośrednio prowadzą do wykrycia przestępstwa i pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności karno-skarbowej; należy z tej kategorii wykluczyć postępowania, które są prowadzone, po wykryciu przestępstwa w celu wymiaru należności celnych lub podatkowych; nie mają charakteru policyjnego również zadania, polegające na przekazywaniu przez funkcjonariuszy komórek orzeczniczych komórce do spraw karnych skarbowych materiałów dowodowych w wypadku ujawnienia - w toku kontroli - przestępstw lub wykroczeń skarbowych; czynności kontrolne nie są bowiem wykonywane w procedurze karno-skarbowej; powyższe rozróżnienie należy powiązać z zadaniami komórki, w jakiej pełniła służbę osoba, która podejmowała czynności; nie zachodzą też przesłanki do przyjęcia, że wykonywanie służby w komórce orzeczniczej było związane z wykonywaniem zadań policyjnych; wskazane w kartach zadania, na które powołuje się Funkcjonariusz nie są tożsame z wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. (Dz.U. z 2004 r., Nr 156, poz. 1641 ze zm.),
- ustosunkowano się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, poprzez uchybienie przepisom regulującym zasady postępowania administracyjnego - art. 7, 8 § 1, art. 11 i 77 § 1 K.p.a.; w istocie sprowadzają się one do zarzutu niepodjęcia postępowania w takim zakresie, by można było wydać zaświadczenia o treści żądanej przez Funkcjonariusza, pomimo braku materiałów dowodowych, będących w posiadaniu organu, potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek; nie zasługują one na uwzględnienie; w sprawie istotne jest założenie, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w oparciu o art. 218 § 2 K.p.a., spełnia przy ustalaniu treści zaświadczenia rolę pomocniczą; jego przedmiotem powinny być okoliczności wynikające już z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, znajdujących się w posiadaniu organu; z literalnej wykładni art. 218 § 2 K.p.a., wynika, że daje on organowi wyłącznie możliwość, a nie obliguje do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, i to nie w niezbędnym, ale koniecznym zakresie; konsekwencją takiego założenia jest uznanie, że organ - w celu ustalenia danych niezbędnych do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę - nie jest uprawniony do stosowania wprost szczegółowych przepisów K.p.a. - zwłaszcza o postępowaniu dowodowym; przy ustalaniu treści zaświadczenia główną rolę pełnią bowiem dane z ewidencji, rejestrów i zbioru dokumentów, będących w posiadaniu organu właściwego do wydania zaświadczenia; organ wydający zaświadczenie nie prowadzi postępowania dowodowego, lecz potwierdza fakty albo stan prawny, wynikający z prowadzonej przezeń dokumentacji - znajdującej się w jego posiadaniu; organ przeprowadza postępowanie wyjaśniające tylko w zakresie koniecznym, który potwierdzi treść, jakiej żąda wnioskodawca; nie jest zatem dopuszczalne - w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń - dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych, jeśli nie wynikają one z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych, znajdujących się w jego posiadaniu; w konsekwencji - gdy organ nie ma w prowadzonej dokumentacji danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy - oczywistym jest, że nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści,
- z uwagi na charakter postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 K.p.a., brak dokumentacji nie obliguje również organu do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia tych faktów czy stanu prawnego,
- nie może oczekiwać, że organ będzie poszukiwał w sposób nieograniczony dowodów, które pozwolą na wydanie korzystnego dla Funkcjonariusza zaświadczenia; w niniejszej sprawie musi działać w oparciu o przepisy K.p.a., dotyczące wydawania zaświadczeń; postępowanie wyjaśniające w sprawach wydawania zaświadczeń jest postępowaniem uproszczonym i pełni rolę pomocniczą przy ustalaniu treści zaświadczenia; tryb wydawania zaświadczeń uregulowany w K.p.a. różni się zatem w sposób istotny od pozostałych unormowań w nim zawartych,
- zasadą jest, że wydawanie zaświadczeń oparte jest na dokumentach posiadanych przez organ; Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 9 lutego 2018 r. (sygn. akt I OSK 813/16 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) stwierdził: "Wydawanie zaświadczeń oparte jest, co do zasady, na posiadanych przez organ danych. W wyroku z dnia 27 października 2015 r., I OSK 674/14 NSA podkreślił, że celem postępowania wyjaśniającego jest zbadanie okoliczności wynikających już z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych, jak też wyjaśnienie czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się zainteresowany. Postępowanie to ma na celu usunięcie wątpliwości, co do znanych, bo istniejących już faktów, czy stanu prawnego. Nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń, jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r., I OSK 1518/12, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2013 r., 1 OSK 605/12). Możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego nie może być rozumiana jako ,,tworzenie" na etapie postępowania o wydanie zaświadczenia podstawy do wystawienia zaświadczenia. Niedopuszczalne jest zatem kompletowanie w tym postępowaniu materiału dowodowego, mającego służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści",
- z tego względu zarzut dotyczący niepodjęcia wszelkich możliwych działań, prowadzących do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, niewyjaśnienie wszystkich niezbędnych okoliczności mających bezpośredni wpływ na rodzaj podjętego rozstrzygnięcia, a także nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący posiadanego w aktach kadrowych materiału dowodowego oraz nieuzupełnienie go w razie potrzeby o inne dowody, np. w postaci świadków, nie jest zasadny; ustalenia organów obu instancji oparto bowiem o dokumentację będącą w posiadaniu organów; wynika z niej wprost, jakie okresy pełnienia służby przez Funkcjonariusza można zaliczyć do okresu realizacji tzw. zadań policyjnych; w oparciu zatem o istniejącą dokumentację organ potwierdził, że okres ten wynosi mniej niż wymagane 5 lat; nie uznano za tzw. zadania policyjne wykonywanych w komórce orzeczniczej,
- nie zachodzą przesłanki, aby wykonywanie służby w komórce orzeczniczej było związane z wykonywaniem tzw. zadań policyjnych,
- złożone również bezpośrednio przez Funkcjonariusza dokumenty nie potwierdzają wykonywania przezeń zadań określonych w art. 12 ust 2 ustawy zaopatrzeniowej, w innych okresach niż wskazane w postanowieniu; zadania te nie są tożsame z wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej z 1999 roku,
- analiza stanu faktycznego i prawnego, w oparciu o materiały zebrane w przedmiotowej sprawie, stanowi wystarczającą podstawę do odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Funkcjonariusza; przeprowadzenie zaś dodatkowych dowodów oznaczać mogłoby tworzenie nowych faktów, dokonywanie nowych ocen i ich interpretacji; jest to niedopuszczalne w postępowaniu o wydanie zaświadczenia; z uwagi bowiem na uproszczony charakter postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń nie można w nim stosować zasady uregulowanej w art. 75 § 1 K.p.a. - dopuszczania jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy; stanowiłoby to bowiem rodzaj substytutu danych, wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, o których mowa w art. 218 § 1 K.p.a. - na podstawie których organ władny jest do potwierdzenia żądanych treści; rozpatrując przedmiotową sprawę należy szczególnie zwrócić uwagę na - wynikający z art. 217-219 K.p.a. - reżim prawny, dotyczący wydawania zaświadczeń; zgodnie z nim organ zobowiązany jest do interpretacji wskazanych przepisów ściśle,
- przenosząc te rozważania na grunt przedmiotowej sprawy właściwie ustalono stan faktyczny i prawny; organ I. instancji odniósł się zarówno do treści dokumentów, będących w jego posiadaniu, jak również do argumentów Funkcjonariusza; mając na uwadze specyfikę postępowania dotyczącego wydawania zaświadczeń oraz obowiązujący stan prawny, właściwie dokonał ustaleń, związanych z okresami realizacji tzw. zadań policyjnych,
- reasumując - wydając postanowienie w trybie art. 219 K.p.a. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści - podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; wyczerpująco zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy.
W skardze zarzucono naruszenie:
- art. 217 i 218 K.p.a., w zw. z art. 12 ust 2 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej,
- art. 77 § 1 K.p.a., poprzez przekroczenie granicy dowolności przy ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie,
- art. 76 § 1 K.p.a. polegające na ignorowaniu występującej w aktach dokumentów urzędowych o podwyższonej mocy dowodowej; dysponuje nimi organ,
- art. 6, 7, 8 § 1, art. 9, 11, 67, 75, 77 i 78 § 1 K.p.a., wobec prowadzenia postępowania z naruszeniem tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi podniesiono:
- zadania o charakterze policyjnym w Służbie Celnej można udowodnić na podstawie posiadanej zalegającej w instytucji dokumentacji; Funkcjonariusz przedstawił ją organowi, dowodząc faktyczne wykonywanie zadań "policyjnych" w służbie; są to m.in.:
- akta osobowe funkcjonariusza,
- regulaminy organizacyjne Izby Celnej w R.,
- decyzje Dyrektora Izby Celnej w R.,
- sygnatury akta prowadzonych spraw, zalęgające w archiwach instytucji,
- zeznania świadków;
- w przypadku prowadzonych akt osobowych - przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 39/13 - przełożeni nie przywiązywali wielkiej wagi do określenia charakteru wykonywanych zadań; zadania na obecnym etapie powinny być zatem skrupulatnie badane, nie zaś pobieżnie i tendencyjnie - przy sprowadzaniu problematyki jedynie do stwierdzeń negatywnych,
- niedopuszczalne jest przerzucanie na wnioskodawcę absolutnego dowodzenia swoich praw, związanych z wykonywaniem "zadań policyjnych" po tak odległym okresie - z uwagi na charakter służby oraz istnienie dużej części dowodów w archiwach instytucji niedostępnych dla wnioskodawcy,
- na podstawie przepisów odrębnych, akta prowadzonych spraw są sukcesywnie niszczone; taki stan odpowiada organowi wydającemu zaświadczenie; w takiej sytuacji jego zdaniem nie istnieją dowody wykonywania zadań "policyjnych",
- w toku prowadzonych ustaleń, nie przedstawiono katalogu zadań "policyjnych" na podstawie którego organ oparł swą analizę; ,można jedynie wnioskować, że kieruje się w tym względzie sugestiami,
- nie wyjaśniono, co organ rozumie pod pojęciem zwalczanie i zapobieganie; czy interpretacja zadań "policyjnych" wynika tylko z akt osobowych, czy może nastąpiło to w sposób dowolny; nie wyjaśniono kwestii związanych z zadaniami faktycznie wykonywanymi, polegającymi na organizowaniu, koordynowaniu i nadzorowaniu zadań o charakterze policyjnym, wynikającymi z akt osobowych w Kartach obowiązków i uprawnień,
- w obu instancjach, już z założenia odrzucono koncepcję, że w komórkach orzeczniczych wykonywano zadania o charakterze policyjnym - w ramach ujawnień, zapobiegania i zwalczania przestępstw i wykroczeń; dlatego pewne dowody zostały pominięte i przemilczane,
- nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko organu, który uznaje za zasadne ustalenia w zakresie przebiegu służby Funkcjonariusza, dokonane w I. instancji; jak wynika z treści postanowienia ustaleń dokonano jedynie na podstawie akt osobowych - z pominięciem pozostałych, możliwych sposobów i szerokiej, dostępnej dokumentacji; nie odniesiono się do dokumentów w postaci Regulaminów Izby Celnej oraz Decyzji dyrektora Izby Celnej w R., załączonych do akt na każdym etapie tego postępowania,
- pominięto i przemilczano wiele aspektów dotyczących "zadań policyjnych", gdy nie było to interesie organu; nie odniesiono się do problematyki związanej z weryfikacją świadectw pochodzenia dokumentów transakcyjnych; prowadziły one w postępowaniu do wykrycia fałszerstw; rozstrzygania spraw związanych z przemytem towaru na teren Unii Europejskiej, współpracy z innymi instytucjami, których efektem było wykrycie przestępstw w zakresie wprowadzenia na rynek Unii towarów o zaniżonej wartości, towarów z nieprawidłowym kodem CN w celu zaniżania należności celnych i podatkowych towarów, z towarzyszącymi dokumentami świadczącymi o niewłaściwym ich pochodzeniu; wpływało to na niższą lub zerową stawkę celną oraz związany z tym podatek VAT,
- mylne jest stanowisko, że zadaniem policyjnym jest tylko to, które bezpośrednio prowadzi do wykrycia przestępstwa; jest to konkluzja "prostolinijna"; aby pociągnąć sprawcę do odpowiedzialności musi nastąpić ciąg kolejnych zdarzeń w oparciu o prowadzone postępowanie; stanowi o tym art. 2 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej; samo ujawnienie czynu nie wystarczy, by sprawnie zwalczać i zapobiegać przestępstwom,
- w wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 39/13 jest nie tylko mowa o ujawnieniu i wykryciu, ale również wskazuje się na inicjowanie i organizowanie zadań, związanych ze zwalczaniem i zapobieganiem określonego typu przestępstw i wykroczeń; jeżeli w toku postępowania celnego ujawniono przestępstwa, wynikające z deklaracji zaniżonej wartości celnej bądź pochodzenia towaru na podstawie sfałszowanych dokumentów, a następnie przekazano tą informację komórce do spraw karnych skarbowych do odrębnego postępowania karnego, to nie można tego nie określać jako uczestnictwo w ujawnieniu czynu karalnego, zwanego zadaniem "policyjnym"; nie można w tym przypadku pominąć działania inicjującego i organizacji, prowadzącej do wykrycia czynu,
- nie można również posłużyć się jedynie prostym stwierdzeniem, że powoływane przez Funkcjonariusza w kartach zadania, nie są tożsame z zadaniami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 4 i 5 Służbie Celnej,
- błędnie posłużono się stwierdzeniem, że art. 218 § 2 K.p.a., daje organowi wyłącznie możliwość, a nie obliguje do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego; ustawodawca bowiem - w ustawie zaopatrzeniowej - zakreślił szersze ograniczenia dla funkcjonariuszy Służby Celnej w celu uzyskania stosownych uprawnień emerytalnych; organ winien to mieć na uwadze,
- w postanowieniu wskazano, że główną rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia pełnią dane z ewidencji, rejestrów zbioru dokumentów będących w posiadaniu właściwego organu; we wniosku o wydanie zaświadczenia o żądanej treści wnoszono przede wszystkim o zbadanie dokumentów, będących w posiadaniu organów; nie uczyniono tego; nie przesłuchano też żadnego świadka, wskazanego w celu udowodnienia wykonywania przez Funkcjonariusza zadań o charakterze "policyjnym" w czasie przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego; takie podejście organu władzy świadczy, że żaden wnioskodawca nie uzyska zaświadczenia o żądanej treści, gdy w rejestrach, ewidencjach czy innych danych znajdujących się w posiadaniu organu nie ma zawartych słów "ujawnianie", "wykrywanie", "zwalczanie" i "zapobieganie przestępstwom i wykroczeniom",
- pomimo przedstawienia w zażaleniu obszernego materiału dowodowego, w rozstrzygnięciu organu odwoławczego nie ma żadnej informacji o odniesieniu się do niego; zasada przekonywania (art. 11 K.p.a.) sprowadza się do wyjaśnienia stronie, że adresowana do niej decyzja wynika z racjonalnych przesłanek i jest oparta o przepisy obowiązującego prawa; znaczy to, że - w istniejącym stanie prawnym i faktycznym sprawy - wydanie innej decyzji było niemożliwe; zasada ta jest naruszona, jeżeli organ nie podejmie lub bezpodstawnie odstąpi od czynności, mających przekonać stronę o zasadności decyzji; zasada ta nakłada na organ obowiązek dołożenia należytej staranności w wyjaśnieniu stronie zasadności podjętego rozstrzygnięcia; z kolei organ państwowy działając w granicach uznania administracyjnego - zanim podejmie rozstrzygnięcie i zdecyduje, w jakim zakresie uczyni użytek ze swych uprawnień - ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, wysłuchując strony w trakcie postępowania, a - przed wydaniem decyzji - rozpatrzyć stan faktyczny w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mogących mieć zastosowanie w sprawie (tak art. 7, 10 § 1 oraz art. 77 K.p.a.).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym akcie.
Dodatkowymi pismami (k. 22-23 i 97) Funkcjonariusz przedłożył dalsze dokumenty. z których treści wywodził, że zadania które wykonywał należało kwalifikować jako policyjne – m.in. kopię innego orzeczenia organu, gdzie wyrażono pogląd, że "przekazywanie informacji innym osobom" stanowi element ujawnienia i zwalczania przestępstw lub wykroczeń i - na etapie wydawania zaświadczeń - powinno być to klasyfikowany jako wykonywanie przez funkcjonariusza zadań policyjnych, w rozumieniu art. 12 ust 2 ustawy zaopatrzeniowej (tak k. 100v). Przedłożono też dokument potwierdzający, że obowiązkiem Funkcjonariusza było wykonywał tego rodzaju zdań (k. 102).
Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).
Sąd zważył, co następuje:
Skarga została oddalona. Nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa.
Trafnie skonstatował organ, że w sprawie nie zachodziły przesłanki dla wydania zaświadczenia o żądanej treści – wystąpiły więc przesłanki do wydania postanowienia, w myśl art. 219 K.p.a. Trafnie scharakteryzowano stan faktyczny, jak i przywołano treść stosownych regulacji normatywnych. Wobec uprzedniego, szczegółowego zreferowanie stanowiska organu, jego ponowne przytaczanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje za własne.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy jedynie dodać, co następuje.
Trafnie podkreśla organ, że stosowne regulacje normatywne - przepisy K.p.a. - przewidują wydawanie zaświadczeń jedynie, gdy potwierdzone nimi fakty wynikają z prowadzonych przezeń czy dostępnych dla organu ewidencji, rejestrów albo innych danych (art. 218 § 1 wobec art. 217 § 2 pkt 2 Kodeksu).
W rozpatrywanym w stanie faktycznym organ odmówił wydania zaświadczenia żądanej treści konstatując, że nie dysponuję dokumentami, które pozwalałyby potwierdzić fakt wykonywania przez Funkcjonariusza zadań policyjnych w okresie przekraczającym 5 lat. Posiadane dokumenty potwierdzają wykonywanie przezeń takich zadań przez okres krótszy.
Na wstępie należy odnotować, że - wbrew zarzutom skargi - powodem odmowy wydanie zaświadczenia nie było pominięcie dokumentów powoływanych przez Funkcjonariusza a wykraczających poza opis zakresu jego obowiązków, lecz uznanie przez organ, że wykonywanie zadanie w komórkach orzeczniczych, gdzie obowiązkiem Funkcjonariusza było także informowanie określonych osób o podejrzeniu popełnienia pewnej kategorii przestępstw lub wykroczeń, nie stanowi o wykonywaniu zadań policyjnych, w rozumieniu art. 12 ust 2 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Trafnie przy tym organ skonstatował, że podstawą wydania zaświadczenia o określonej treści nie mogą być np. zeznania świadków, gdy konkretne informacje nie znajdują potwierdzenia w ewidencjach, rejestrach, bądź innych danych, jakimi dysponuje organ – w myśl art. 218 § 1 K.p.a. Nie ma to jednak zacznie dla wyniku niniejszej sprawy.
W istocie spór sprowadza się do tego, czy określone zadania realizowane przez funkcjonariuszy przydzielony do komórek orzeczniczych a nieopisane w dostępnych dla organu dokumentach, zwrotem "rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie" określonych kategorii przestępstw i wykroczeń, należy kwalifikować jako "zadania policyjne", w rozumieniu art. 12 ust 2 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Takie zadanie wykonywał zaś Funkcjonariusz. Chodzi o to, czy użyte w ustawie pojęcia można wykładać szeroko i - pomimo braku odnośnych dokumentów, gdzie by się nimi posłużono - potwierdzić wykonywanie wskazanych ustawą zadań.
Trafne jest w tym zakresie stanowisko organu, który zasadnie przywołał w tym kontekście stosowne poglądy Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt K 39/13. Otóż wprawdzie zasadnie wychodzi Funkcjonariusz, że w ocenie Trybunału o wykonywaniu funkcje policyjnych może stanowić ogólnie: rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie pewnych rodzajów przestępstw. Pomija jednak dalsze zawarte tam uwagi - przywołane zasadnie przez organ. Wskazano tam mianowicie, że cechą immanentną wykonywania funkcji policyjnych jest element narażenie w związku z realizacją zadania życia i zdrowia (tak sformułowanie: " ...podobieństwo wykonywanych zadań przekłada się na zakres faktycznie podejmowanych czynności i stopień narażenia życia i zdrowia"). Przesłanka ta winna być jednym z kryterium oceny, czy czynności funkcjonariuszowi na danym stanowisku mogą być traktowane jako policyjne, w rozumieniu art. 12 ust 2 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Tego rodzaju bowiem działania - określone przez prawodawcę mianem rozpoznawania, wykrywania, zapobiegania i zwalczania, co do określonych rodzajów przestępstw i wykroczeń - mogą być rozumiane wyłącznie, jako uprawniające do szczególnych przywilejów, jakie przypisano funkcjonariuszom służb mundurowych w kwestii ich zaopatrzenia emerytalnego i rentowego. Nie jest tu dopuszczalna wykładania rozszerzająca i wydanie zaświadczenia w następstwie interpretacji zakresu zdań określonej osoby, jako odpowiadającym wskazanym przez prawodawcę (rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie). Wątku tego nie wyeksponowano wprawdzie należycie w uzasadnieniu skarżonego aktu. Jednak nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy.
Rację ma Funkcjonariusz, że - wykonując w komórce orzeczniczej Służby Celnej, przydzielone zadania (w myśl zakresu obowiązków czy regulaminu organizacyjnego) - niewątpliwie przyczynił się do ujawnienie a więc i zwalczania przestępstw - kierując stosowne wnioski. Udział taki ma jednak każda osoba, informująca - w zakresie swej właściwości - o podejrzeniu dokonania czynu przestępnego. Nie może być to utożsamiane z wykonywaniem zadań określanych mianem "rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń", w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy o Służbie Celnej z 1999 roku bądź art. 2 ust. 1 pkt 4-6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2016 r, poz. 1799 ze zm.).
W takiej sytuacji – pomimo, że dostępne dla organu źródła także przywoływane przez Funkcjonariusza, mogłyby stanowić potwierdzenie jego udziału w zwalczaniu pewnego rodzajów przestępczości - nie stanowiło to podstawy dla potwierdzenia wykonywania zadań wymienionych w art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W takiej sytuacji organ nie mógł wydać zaświadczenia żądanej treści a skarga jest bezzasadna.
Wskazanej oceny nie może podważyć to, że Funkcjonariusz przedłożył kopie orzeczenia, gdzie organ wyrażał także pogląd odmienny. Kompetencje Sądu w rozpatrywanej sprawie nie obejmują bowiem ogólnie recenzowania działanie określonych instytucji publicznych, lecz dotyczą oceny legalności zaskarżonego aktu.
Reasumując, nie naruszono przepisów, dotyczących zakresu kompetencji organu do wydania zaświadczenie o określonej treści (art. 218 §. 1 K.p.a.). Nie sposób też uznać, aby uchybiono powinności przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w zakresie w jakim jest to niezbędne dla wydania zaświadczenia bądź orzeczenia o braku możliwości jego wydania (ramy wyznaczone treścią art. 218 § 2 K.p.a.).
Nie mogą być też uwzględnione zarzuty skargi, gdzie Funkcjonariusz wyraża rozgoryczenie faktem braku dokumentów, które potwierdzałyby prezentowane przezeń tezy – realizacji przezeń zadań w zakresie "rozpoznawania, wykrywania, zapobiegania i zwalczania" pewnych kategorii przestępstw i wykroczeń. Kwestia ta wykracza poza granice tej sprawy. Jej przedmiotem jest ocena, czy organ dysponował dokumentacją, pozwalającą na wydanie zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło