II SA/Wa 935/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.) Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2009 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. znak: [...] odmawiającą przyznania B. W. świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 1071 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Powyższe oznacza, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podał, że B. W. na przestrzeni 43 lat życia posiada udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 13 lat, 1 miesiąc i 8 dni. W 10 – leciu przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy ([...] sierpnia 2007 r.) zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udowodniono tylko 2 lata, 4 miesiące i 6 dni tych okresów. Ponadto w latach 1997-2005 B. W. nie była zatrudniona ani nie prowadziła działalności objętej opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jednocześnie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia i nabyciu uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W czasie wskazanej wyżej przerwy w zatrudnieniu nie miała ona orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy. Dodatkowo organ wskazał, że okoliczności takiej nie stanowi fakt opieki nad dziećmi, co znajduje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego. Również fakt wysokiego bezrobocia nie może występować jako wyłączna okoliczność uniemożliwiająca przezwyciężenie przeszkód w kontynuowaniu zatrudnienia. Powyższa decyzja z dnia [...] kwietnia 2009 r. stała się przedmiotem skargi B. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi, iż błędnie uznał, że nie spełnia ona przesłanek do otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Podniosła, że spełnia warunki i otrzymuje rentę z R., nie rozumie więc dlaczego nie należy się jej renta również w Polsce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Wskazać należy, że wydając zaskarżoną decyzję, na podstawie przytoczonego wyżej przepisu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie odniósł się i nie rozpatrzył całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi się kierował przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, w tym pominął istotne okoliczności podnoszone przez skarżącą. Przede wszystkim uszło uwadze organu, że całkowita niezdolność do pracy u skarżącej, stwierdzona od dnia [...] sierpnia 2007 r., powstała bezpośrednio po zakończeniu przez nią okresu nieskładkowego ([...] sierpnia 2007 r.) i tylko sześć miesięcy po ustaniu ostatniego okresu składkowego ([...] lutego 2007 r.). Organ nie rozważył jaki wpływ na wyjątkowość sytuacji skarżącej ma niewielki okres czasu pomiędzy końcem okresów składkowych i nieskładkowych, a datą stwierdzenia jej niezdolności do pracy. Analizując przyczyny przerwy w ubezpieczeniu skarżącej w latach 1997 – 2005 organ w ogóle nie odniósł się do jej wyjaśnień, zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r. Nie rozważył, czy przechodzone przez skarżącą dwukrotnie, w wyżej wymienionym okresie, [...], które doprowadziło do znacznego pogorszenia stanu zdrowia, nie stanowią okoliczności usprawiedliwiających bark aktywności skarżącej w tym okresie i nie były zdarzeniami o charakterze szczególnym, niedającymi się przezwyciężyć. Nie ma również racji organ negując fakt, że w czasie przerwy w zatrudnieniu, skarżąca opiekowała się małoletnimi dziećmi, skoro jedno z nich – M. (ur. [...] lipca 1993 r.) w początkowej dacie przerwy w zatrudnieniu skarżącej ([...] stycznia 1997 r.) niewątpliwie nie miało ukończonych 4 lat. Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę oraz odniesie się do okoliczności podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wypowie się również jakie znaczenia dla sprawy ma krótki okres czasu pomiędzy ustaniem okresu składkowego i nieskładkowego skarżącej a datą powstania całkowitej niezdolności do pracy. Wydając decyzje organ zastosuje się do zasad zawartych w art. 7 oraz 11 k.p.a. Określi też datę powstania u skarżącej całkowitej niezdolności do pracy, albowiem orzeczenie lekarza orzecznika z dnia [...] października 2007 r. (k-[...]) daty tej nie określa, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że miało to miejsce "od dnia ustania zasiłku chorobowego". Oceni zatem, czy skarżąca (ur. w 1965 r.) wypracowałaby prawo do świadczeń w trybie zwykłym, gdyby nie zachorowała na [...]. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 cyt. ustawy.