II SA/Wa 938/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.R. z dnia 14 kwietnia 2012 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.R. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium za osiągnięcia w nauce p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V powołanej ustawy – "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263). Jak wynika zaś z treści powołanego art. 246 § 1 ustawy, dopiero gdy środki, którymi dysponuje skarżący okażą się niewystarczające można wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób nieposiadających żadnego dochodu lub oszczędności lub posiadających bardzo skromny dochód lub oszczędności, a więc wobec tych osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Z treści wniosku M.R. wynika, że średni miesięczny dochód w jego gospodarstwie domowym, obejmującym cztery osoby, wynosi łącznie ok. 8.300 zł brutto. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie matki skarżącego, zasiłek chorobowy jego ojca, świadczenie emerytalne babki oraz wynagrodzenie skarżącego z tytułu umowy zlecenia. Nadto skarżący – student uczelni wyższej - otrzymuje stypendium rektora za wyniki w nauce w wysokości 450 zł netto. W rubryce 7. formularza wniosku skarżący jako składnik majątku wymienił dom o pow. 116 m2 oraz inną nieruchomość o pow. 6 m2. Skarżący, w rubryce 9. formularza, oszacował łączną wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym na kwotę 2.780 zł i dodatkowo wyjaśnił, że osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie łożą na jego utrzymanie, a osiągany przez niego dochód sprowadza się wyłącznie do dwóch wskazanych źródeł, tzn. umowy zlecenia i stypendium. Natomiast z treści dokumentów źródłowych, złożonych przez skarżącego w wykonaniu wezwania z dnia 30 maja 2012 r., wynika, że średnie miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym kształtują się na poziomie ok. 3.000 zł (gaz, energia elektryczna, woda, wywóz nieczystości, telefon stacjonarny, rata kredytu). Wszystkie rachunki, z wyjątkiem rachunków za telefon komórkowy, są wystawione na matkę skarżącego. Z kolei, z dwóch przedstawionych przez skarżącego rachunków bankowych wynika, że spośród opisanych powyżej wydatków pokrywa on jedynie wydatki na telefon komórkowy, a poza wskazanymi dwoma własnymi źródłami utrzymania regularnie korzysta z pomocy finansowej matki. Na złożonych rachunkach wyszczególniono bowiem przelewy dokonane przez matkę skarżącego (operacje oznaczone jako "środki finansowe") na kwoty w przedziale od 123 zł do 1.050 zł, przy czym, jak wskazują pozostałe operacje, tylko niewielka część otrzymanych w ten sposób środków została przez skarżącego zwrócona. Oczywistym jest, że ponoszenie kosztów postępowania zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego i jego rodziny, ale nie uzasadnia to jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego strony i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Jednakże ustalona w niniejszej sprawie sytuacja majątkowa skarżącego oraz jego rodziny prowadzi do wniosku, że skarżący ma wystarczające środki, aby ponieść pełne koszty postępowania. Należy bowiem zauważyć, że koszt postępowania na obecnym jego etapie ogranicza się do obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 221, poz. 2193), a tym samym koszt ten w zestawieniu ze stałymi dochodami w gospodarstwie domowym i ich wysokością nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na aktualne możliwości płatnicze skarżącego w postaci wyżej wymienionych, wolnych do jego dyspozycji źródeł utrzymania oraz ze względu na zakres i wysokość ponoszenia przez niego wydatków obciążających gospodarstwo domowe, także i dalsze, potencjalne koszty postępowania w niniejszej sprawie nie spowodują uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny, a osiągany w gospodarstwie domowym dochód będzie w dalszym ciągu stanowić ich wielokrotność. Z tych względów na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.