II SA/Wa 939/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2014 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lutego 2014 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej A.S. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2014 r. o odmowie przyznania A. S. świadczenia specjalnego w trybie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż wnioskodawczyni nie spełnia jednego z kryteriów wymienionych w powyższej normie prawnej, a mianowicie, nie wykazała braku niezbędnych środków utrzymania. Dokonując wykładni przedmiotowego pojęcia, organ odniósł się do kwoty najniższej emerytury wypłacanej z funduszu, które to świadczenie od marca 2014 r. wypłacane było w kwocie 844,45 zł brutto. Zestawiając zaś wysokość najniższej emerytury, z dochodem przypadającym na jedną osobę w rodzinie wnioskodawczyni, w kwocie 1010,08 zł, doszedł do konkluzji, iż strona posiada niezbędne środki utrzymania. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiodła A. S., wnosząc o jej uchylenie. Zarzuciła organowi naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a także przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu wskazała, iż obecnie dochód na jednego członka jej rodziny wynosi jedynie 738,56 zł. Zwróciła również uwagę na fakt, iż jest osobą po transplantacji nerki i trzustki. W związku z tym musi stale przyjmować szereg drogich lekarstw, a także regularnie stawiać się w szpitalu na kontrole. To zaś generuje dodatkowe, niezbędne koszty utrzymania jakie musi ponosić. Dodatkowo skarżąca dołączyła do akt sprawy dowody w postaci wyroku sądu zasądzającego na jej rzecz od ojca alimenty, a także ugodę z matką, ustalającą wysokość świadczeń, do ponoszenia których na rzecz córki matka zobowiązała się. Suma świadczeń wynikających z powyższych dowodów nie przekracza zaś wysokości najniższej emerytury wypłacanej przez organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny, czy organ administracji miał podstawy do tego, aby nie uwzględnić wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego organ upatrywał podstaw swojej decyzji w fakcie, iż dochód miesięczny na jednego członka rodziny skarżącej przekracza kwotę najniższego świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym, a tym samym, po stronie wnioskującej nie zachodziła przesłanka "braku niezbędnych środków utrzymania". Analizując przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdzić należy, iż nie zawierają one definicji pojęcia "niezbędne środki utrzymania". Zachodziła więc konieczność wypracowania przez judykaturę i organy administracji sposobu rozumienia tego pojęcia. Należy przychylić się do stanowiska organu, iż metodą wyjaśnienia spornego pojęcia może być odniesienie się do najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym. W ocenie Sądu, w szczególnych sytuacjach nie może to jednak być jedynym kryterium zmierzającym do ustalenia, czy wnioskodawczyni ma zapewnione niezbędne środki utrzymania. W celu wyjaśnienia omawianej kwestii jako niezbędne jawi się odniesienie do konkretnej sytuacji danego przypadku. W związku z tym należy więc zbadać sytuację rodzinną i zdrowotną strony i przez pryzmat wydatków koniecznych do poniesienia przez wnioskodawczynię, odnieść się do oceny posiadania przez nią niezbędnych środków utrzymania. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, wskazać należy, iż organ nie dokonał takiej szerokiej analizy sytuacji skarżącej. Nie wziął pod uwagę tego, że strona, mimo młodego wieku, jest osobą po dwóch transplantacjach i wymaga stałego przyjmowania leków, jak też stałej opieki medycznej. To zaś powoduje konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków. Nie bez znaczenia jest także fakt, iż niemożność podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, w celu wypracowania uprawnienia do świadczenia w trybie zwykłym oraz stan zdrowia, w jakim się znajduje, wynika z przyczyn od niej niezależnych. W świetle powyższego, fakt przekroczenia przez skarżącą dochodu określonego przez pryzmat najniższej kwoty świadczenia przyznawanego w trybie zwykłym, nie sprawia, że można przyjąć wprost, iż posiada ona niezbędne środki utrzymania. W tym stanie sprawy, uznając iż skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę, organ będzie zobligowany do tego, aby uwzględniając stanowisko Sądu zaprezentowane w przedmiotowym uzasadnieniu, dokonać szczegółowej analizy wniosku strony, również przez pryzmat jej stanu zdrowia i koniecznych do ponoszenia wydatków. Dodatkowo winien też uwzględnić zmiany zaistniałe w posiadanych obecnie przez stronę środkach utrzymania, a wynikające z dowodów załączonych przez skarżącą do akt postępowania sądowego.