II SA/Wa 94/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant: Katarzyna Ciacharowska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] września 2008 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] września 2008 r. i odmówił przyznania S. P. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie Prezesa ZUS, S. P. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. W sprawie brak jest bowiem szczególnych okoliczności, na podstawie których strona nie uzyskała świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący miał bowiem przerwy w zatrudnieniach w okresach od [...] lipca 1998 r. do [...] kwietnia 2004 r. i od [...] maja 2004 r. do [...] lipca 2006 r. Przerwy te nie były niczym usprawiedliwione, a sam fakt rejestracji strony w PUP nie wskazuje na to, że poszukiwał on aktywnie pracy. Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującego się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi S. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał, że do ustawowych okresów uprawniających go do otrzymania renty brakuje mu niespełna pół roku, gdy był zdrowy podejmował pracę, a gdy ją utracił podejmował działania, aby ją otrzymać. Niestety sytuacja na rynku pracy nie pozwalała na otrzymanie zatrudnienia przy jego stanie zdrowia. Nadto skarżący podniósł swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia mu godne życie. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest umiejscowione w systemie ubezpieczeń społecznych. Wynika z tego, że musi być ono w określony sposób powiązane z występowaniem określonego okresu ubezpieczenia. Inaczej mówiąc, należy brać pod uwagę fakt wypracowania sobie przez stronę przynajmniej minimalnego okresu uprawniającego do uzyskania choćby najniższego świadczenia. Przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych służy temu, aby ubezpieczony, który w nadzwyczajnych wypadkach nie uzyskał ubezpieczenia w trybie zwykłym mógł otrzymać, choć częściowo wypracowane świadczenia. W rozpatrywanej sprawie S. P. na 54 lata życia posiada długi, prawie 25 -letni okres ubezpieczenia ([...]), czyli do osiągnięcia okresu 25 lat zabrakło mu tylko niespełna dwóch miesięcy. Okres 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy w dniu [...] lipca 2006 r. wynosi [...], a więc do okresu 5 lat wymaganego przez przepisy ww. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym brakuje mu 1 miesiąca i 5 dni. Tak, więc do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym brakuje skarżącemu zaledwie kilku miesięcy. Można uznać zatem, że S. P. prawie wypracował sobie uprawnienie do świadczenia. Nadto należy podnieść, że w sprawie organ nie wziął pod uwagę nadzwyczajnych okoliczności, które spowodowały, że skarżący nie mógł wypracować sobie świadczenia w trybie zwykłym. Okres pozostawania S. P. bez pracy rozpoczął się w 1998 r., a więc w okresie nasilenia kryzysu gospodarczego w latach 1998-2001 i ogromnego bezrobocia. Skarżący zarejestrował się jako bezrobotny, ale w związku z zamieszkiwaniem w powiecie, w którym występowało duże bezrobocie nie mógł otrzymać pracy. Nadto od 2003 r. uległ kilku wypadkom, które spowodowały, iż musiał się on poddać długotrwałej rehabilitacji, co w oczywisty sposób spowodowało, że nie mógł znaleźć pracy. W tej sytuacji należy uznać, że w sprawie wystąpiły jednak nadzwyczajne okoliczności, które nie pozwoliły skarżącemu na uzyskanie świadczenia w trybie zwykłym. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.