II SA/Wa 94/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-17
Skład orzekający: Ewa Radziszewska - Krupa, Piotr Borowiecki, Joanna Kruszewska – Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres służby wynoszący 13 lat i 9 miesięcy (stanowiący 45% całkowitego okresu służby) na rzecz państwa totalitarnego może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres służby wynoszący 13 lat i 9 miesięcy, stanowiący 45% całkowitego okresu służby, nie może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Kluczowe jest, że obie przesłanki z art. 8a ust. 1 (krótkotrwała służba przed 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 12 września 1989 r.) muszą być spełnione łącznie. Ponieważ przesłanka krótkotrwałości nie została spełniona, organ zasadnie odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący S. D. wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów obniżających jego świadczenia emerytalne, powołując się na art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wskazał na krótkotrwałość służby przed 31 lipca 1990 r. i rzetelność wykonywania obowiązków po 12 września 1989 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wyłączenia stosowania przepisów, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (13 lat i 9 miesięcy, czyli 45% całego stażu) nie jest krótkotrwały, a brak nagród i wyróżnień nie pozwala na uznanie "szczególnie uzasadnionego przypadku". WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska – Grońska (spr.), Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi S. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z [...] listopada 2018 r. nr [...]Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "Minister", "organ"), na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lipca 2018 r. nr [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec S. D. (dalej: "skarżący") art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r., poz. 132 ze zm.; dalej: "ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym").
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.
Wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2017 r.) skarżący wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. W uzasadnieniu wniosku skarżący opisał przebieg swojej służby, wskazując, że niewątpliwie pełnił ją krótkotrwale przed 31 lipca 1990 r., ponieważ w PRL nie nabył praw emerytalnych. Według skarżącego, pojęcie "krótkotrwałości" należy interpretować jako wyraźną przewagę okresu służby po 31 lipca 1990 r. nad okresem służby przed tą datą. Skarżący podkreślił, że jako szeregowy wówczas funkcjonariusz, niepełniący żadnych funkcji kierowniczych, w żaden sposób nie uczestniczył w realizacji działań wobec opozycji politycznej; zajmował się techniką i kontrwywiadowczą ochroną na terenie woj. wałbrzyskiego przed penetracją obcych służb specjalnych. Swoje obowiązki wykonywał zgodnie z przepisami prawa. Nigdy nie był karany i nigdy nie prowadzono wobec niego postępowania karnego bądź dyscyplinarnego.
Również skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Po pozytywnej weryfikacji, służąc demokratycznemu państwu polskiemu był awansowany w stopniu, nagradzany i pozytywnie opiniowany.
Decyzją z [...] lipca 2018 r. nr [...] Minister w oparciu o art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ podniósł, że znaczna część służby, tj. 13 lat i 9 miesięcy (przy całkowitym okresie służby wynoszącym 30 lat i 3 miesiące) była pełniona przez skarżącego na rzecz totalitarnego państwa. Zatem nie spełnia on jednego z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją skarżący podniósł, że w całości spełnia kryteria ustawowe zawarte w art. 8a ust. 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w tym krótkotrwale pełnił służbę przed 31 lipca 1990 r., gdyż w PRL nie nabył praw emerytalnych.
Powołaną na wstępie decyzją Minister utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z [...] lipca 2018 r.
W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ, analizując przesłanki wymienione w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, zaznaczył, że "krótkotrwałość" służby musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, w ujęciu bezwzględnym - jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa, a także w aspekcie proporcjonalnym - w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Zgodnie z wykładnią językową, krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy słowa "krótkotrwały" to: "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Dalej organ wskazał, iż pojęcie "rzetelności" w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych definiować należy jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy tego słowa to: "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały" (Wielki słownik wyrazów bliskoznacznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005 r.).
Z kolei "szczególnie uzasadniony przypadek" zachodzi wówczas, gdy strona - poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych - legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Uprawnienie z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
W kontekście przesłanki "krótkotrwałości" organ podniósł, że skarżący pełnił służbę od [...] listopada 1976 r. do [...] stycznia 2007 r. (tj. 30 lat i 3 miesiące), z czego na rzecz totalitarnego państwa - od [...] listopada 1976 r. do [...] lipca 1990 r. (tj. 13 lat i 9 miesięcy), czyli aż 45% swojej służby. W ocenie Ministra, służby pełnionej przez skarżącego nie można uznać za krótkotrwałą zarówno w ujęciu bezwzględnym - długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym - stosunku długości tego okresu do całego okresu służby.
Odnosząc się do przesłanki rzetelności, organ wskazał, iż z pisma Szefa Agencji Wywiadu z [...] października 2017 r. nie wynika, aby skarżący nierzetelne wykonywał zadania i obowiązki po [...] sierpnia 1990 r. Ponadto do Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wpłynęło zaświadczenie nr [...] z [...] stycznia 2011 r. potwierdzające pełnienie przez skarżącego służby w warunkach, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, jak również określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia [...] maja 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków podwyższania emerytur funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 734 ze zm.; dalej: "rozporządzenie RM z [...] maja 2005 r.").
Jednocześnie Minister podkreślił, że ze zgromadzonej dokumentacji nie wynika, aby skarżący podczas pełnienia służby otrzymał jakiekolwiek nagrody, wyróżnienia bądź odznaczenia. Z tego względu nie można uznać za spełnioną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku" wynikającą z art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra skarżący wniósł o jej uchylenie i uwzględnienie w wyroku jego uprawnienia do świadczenia emerytalnego w nieobniżonej wysokości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, polegające zarówno na błędnym ustaleniu, że ww. przepis nie znajduje zastosowania w jego sprawie, jak i poprzez całkowicie powierzchowne potraktowanie jego służby po 1990 r., które nie odpowiada stanowi faktycznemu.
Skarżący podkreślił, że z jego akt osobowych bezspornie wynika krótkotrwały okres służby przed 31 lipca 1990 r., gdyż w PRL nie nabył praw emerytalnych. Zdaniem skarżącego, z punktu widzenia poczucia sprawiedliwości, nie można – w imię irracjonalnego i niczym nieusprawiedliwionego rewanżu i zemsty - przedkładać okresu służby na rzecz intencjonalnie zdefiniowanego "państwa totalitarnego" ponad służbę dla wolnej i demokratycznej Ojczyzny.
Przepis art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym skarżący ocenił jako sprzeczny z dorobkiem orzeczniczym Sądu Najwyższego, z uwagi na zawarte w nim klauzule generalne: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek".
Skarżący zaakcentował, iż starał się w sposób sumienny wykonywać swoje obowiązki, nie naruszając wolności i godności innych osób. Nigdy nie pełnił służby na rzecz państwa totalitarnego. W dniu [...] lipca 1990 r. został pozytywnie zweryfikowany przez Wojewódzką Komisję Kwalifikacyjną w [...] w trybie art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Urzędzie Ochrony Państwa (Dz. U. z 1999 r. Nr 51, poz. 526 ze zm.) oraz Uchwały Nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] maja 1990 r. w sprawie trybu i warunków przyjmowania byłych funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa do służby w Urzędzie Ochrony Państwa i w innych jednostkach organizacyjnych podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych oraz zatrudniania ich w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (M.P. z 1990 r. Nr 20, poz. 159). Oznacza to, że dotychczas wykazywał się nieskazitelną postawą moralną i patriotyczną. Dlatego niepodległe i niezależne państwo polskie, uznając za nieposzlakowane jego kwalifikacje zawodowe i moralne, powołało go do pełnienia służby w Urzędzie Ochrony Państwa, a od 2002 r. - w Agencji Wywiadu. Na rzecz demokratycznego państwa polskiego skarżący poświęcił 16 lat i 6 miesięcy lojalnej i rzetelnej służby, co znalazło odzwierciedlenie w awansach ([...] listopada 1993 r. na stopień majora, a [...] listopada 1997 r. na stopień podpułkownika), nagrodach i opiniach służbowych, a także oddelegowaniu go do pracy w służbie zagranicznej MSZ w latach 2002 - 2006, gdzie był członkiem korpusu dyplomatyczno-konsularnego w Ambasadach RP w [...] i [...].
Natomiast w piśmie z [...] stycznia 2011 r. nr [...] Szef Agencji Wywiadu stwierdził, że skarżący pełnił służbę w warunkach szczególnie zagrażających życiu i zdrowiu, o których mowa w § 4 pkt 1 rozporządzenia RM z [...] maja 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...]stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Stosownie do treści art. 15c ust. 1 – ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4 (ust. 1). Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Według art. 22a ust. 1 – ust. 5 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy (ust. 1). W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Przepisy art. 8a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym stanowią, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia (ust. 1). Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Przesłanki wymienione w wyż. cyt. art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym muszą być spełnione łącznie, bowiem ustawodawca w drodze koniunkcji (przez użycie spójnika "oraz") połączył ze sobą dwa wymogi dla skutecznego ubiegania się o wyłączenie stosowania art. 15c, art. 22a oraz art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Zamierzeniem ustawodawcy było bowiem zdyskredytowanie służby pełnionej w różnych, wymienionych w ustawie, cywilnych i wojskowych jednostkach i formacjach, składających się na aparat represji PRL. Jeżeli zatem obie, wymienione w art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przesłanki uznania służby za służbę na rzecz totalitarnego państwa potraktować jako samodzielne i alternatywne, to wówczas rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po 12 września 1989 r. całkowicie niwelowałoby znaczenie służby uznanej według ustawy za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa. W konsekwencji funkcjonariusz, który rzetelnie wykonywałby zadania i obowiązki po 1989 r., wcześniej zaś służył w formacjach wymienionych w art. 13b, byłyby w świetle tej ustawy traktowany na równi z tym, który nigdy w takiej formacji nie służył.
Stanowisko tut. Sądu znajduje potwierdzenie w sprawozdaniu z przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych (nr [...]) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr [...]) z [...] grudnia 2016 r. w sprawie rozpatrzenia rządowego projektu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, w którym jednoznacznie stwierdzono, że obie określone w art. 8a ust. 1 przesłanki wyłączenia niekorzystnych zasad ustalenia prawa do świadczenia zaopatrzeniowego muszą być spełnione łącznie.
Podkreślić też należy, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego.
Sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres, jednak wymaga zbadania, czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zgodnie z celem danej ustawy oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu istotnych dla sprawy okoliczności. Kontroli sądowej podlega w szczególności uzasadnienie decyzji uznaniowej z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną oraz z wyrażeniami normatywnymi, określającymi przesłanki aktualizacji upoważnienia do wydania decyzji uznaniowej. Przy takim zakresie kontroli obowiązkiem sądu jest sprawdzenie czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a przede wszystkim czy uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2009, s. 404-405).
Uznaniowość w doktrynie i orzecznictwie ujmowana jest jako szczególny rodzaj dyskrecjonalnej kompetencji organu, której granice wyznacza - wyrażona w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - zasada związania administracji publicznej prawem (por. M. Jaśkowska [w:] System Prawa Administracyjnego. Tom 1. Instytucje prawa administracyjnego, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski i A. Wróbel, Warszawa 2010, s. 222 i nast.). Stopień dyskrecjonalności działania organu konkretyzują normy prawa materialnego - w analizowanym przypadku art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawierający przesłanki oparte na pojęciach niedookreślonych (nieostrych), a więc zawierających elementy ocenne. Obowiązkiem organu jest dokonanie interpretacji tych pojęć, a następnie odniesienie się do wskazanych przesłanek oraz ich rozważenie (wyważenie) na tle okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy.
Przepis art. 8a ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym zawiera trzy pojęcia niedookreślone: "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków" oraz "szczególnie uzasadniony przypadek". Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał wykładni tych pojęć, prawidłowo stosując wykładnię językową, której pierwszeństwo w stosunku do pozostałych rodzajów wykładni jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie i piśmiennictwie (vide wyrok Sądu Najwyższego z 12 czerwca 2015 r., sygn. akt II CSK 518/14, publ. LEX nr 1754050). Ocenił również wystąpienie zawartych w tym przepisie przesłanek w odniesieniu do przedstawionych okoliczności faktycznych sprawy. Organ zebrał i rozpatrzył zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w sposób adekwatny do podjętego rozstrzygnięcia. Wydaną w sprawie decyzję należycie uzasadnił - stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a.
Biorąc pod uwagę fakt, że całkowity okres służby skarżącego wynosi 30 lat i 3 miesiące, z czego okres 13 lat i 9 miesięcy to służba na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, należy podzielić stanowisko Ministra, iż skarżący nie spełnia przesłanki krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.
Wedle Słownika przypomnień Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa 1992 r.) "krótkotrwały" to przelotny, przemijający. Z kolei Słownik wyrazów bliskoznacznych (Wydawnictwo Wiedza Powszechna - Warszawa 1988 r.) "krótkotrwały" definiuje jako chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Ma zatem rację organ, że zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunek długości okresu tej służby do ogólnego okresu służby, powinny wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można uznać za "krótkotrwałą". W sytuacji natomiast, w której z okresu ponad 30-letniego ogólnego stażu służby 45% pełnione było na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, nie można mówić o krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r. Prawie połowę okresu całej kariery zawodowej skarżący odbył służąc państwu totalitarnemu, w ciągu którego dokładnie zaznajomił się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.
Jakkolwiek skarżący wykonywał zadania i obowiązki w sposób rzetelny, to okresu pełnionej przez niego służby na rzecz totalitarnego państwa nie można uznać za krótkotrwały. Tymczasem obie, wymienione w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym, przesłanki zastosowania bardziej korzystnych zasad ustalenia wysokości świadczenia z zakresu zaopatrzenia emerytalnego muszą być spełnione kumulatywnie (łącznie).
Zarzuty skargi nie są uzasadnione, a zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jako chybiony należy ocenić argument skarżącego, w myśl którego o spełnieniu przesłanki "krótkotrwałości" decyduje fakt niewypracowania uprawnień emerytalnych w okresie służby na rzecz państwa totalitarnego. Takie rozumienie godzi w literalne brzmienie art. 8a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym. Wręcz przeciwnie, w świetle trafnie zastosowanej przez organ wykładni językowej, ten kilkunastoletni (prawie 14-letni) okres służby skarżącego w państwie totalitarnym należy uznać za długotrwały.
W ocenie Sądu, organ dostatecznie ustalił istotne w sprawie okoliczności faktyczne, a dokonując oceny krótkotrwałości służby skarżącego na rzecz państwa totalitarnego, nie przekroczył granic uznania administracyjnego, zaś w uzasadnieniu decyzji wystarczająco wyjaśnił powody, dla których uznał, że służba skarżącego na rzecz państwa totalitarnego, stanowiąca 45% całkowitego okresu jego służby nie może być oceniona jako epizodyczna (doraźna, chwilowa).
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło