II SA/Wa 942/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), Protokolant M.R., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2007 r. sprawy ze skargi A.Ż. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku: - oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] lutego 2007 r. odmawiającą A. Ż. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu – R. Ż.. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), to jest niespełnieniem przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania, z uwagi na pobieranie przez wnioskodawcę renty socjalnej. W niniejszej sprawie ustalono, iż R. Ż. zmarł w dniu w dniu [...], w wieku 51 lat, legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 25 lat, 2 miesięcy i 10 dni. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to okres pobierania emerytury EWK – 30 czerwca 1999 r. Od tego też czasu, aż do śmierci nie odnotowano wpływu żadnej składki na ubezpieczenie R. Ż. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca – A. Ż. urodził się w dniu [...]. Jest osobą całkowicie niezdolną do pracy na trwałe (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z [...] lipca 2006 r.). Z uwagi na autyzm jest uczniem Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego w H. Jest pod opieką Fundacji S. dla osób z autyzmem w W. Zamieszkuje wraz z matką i siostrą w domu stanowiącym własność babki. Źródłem utrzymania rodziny jest emerytura matki - 973 zł miesięcznie i przyznana wnioskodawcy renta socjalna w kwocie 501 zł. Ponieważ ojciec A. Ż. na blisko 7 lat przed śmiercią nie opłacał składek z tytułu ubezpieczenia, wnioskodawcy odmówiono przyznania renty rodzinnej w trybie zwykłym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. Ż. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywał na swoją chorobę oraz potrzebę kontynuowania leczenia i specjalistycznych zajęć. Podnosił, iż przyznana renta socjalna nie zabezpiecza wydatków związanych z chorobą i rehabilitacją. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił, że otrzymywana obecnie przez skarżącego renta rodzinna wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym to 645 zł, zaś najmniejsza emerytura wynosi 597 zł, a zatem nie można przyjąć, iż skarżący nie posiada niezbędnych środków do utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania niniejszej sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie wszystkich przesłanek, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. A. Ż. jest na trwale niezdolny do pracy, jednakże fakt pobierania renty socjalnej uniemożliwia uznanie, iż jest pozbawiony niezbędnych środków utrzymania. Okoliczność ta wskazuje na niespełnienie jednej niezbędnych przesłanek do otrzymania świadczenia. Wyjaśnienia wymaga tu, iż w przepisie art. 83 § 1 omawianej ustawy przesłanki "braku niezbędnych środków utrzymania" nie rozumie się jako braku wystarczających środków utrzymania. Fakt otrzymywania przez skarżącego renty socjalnej wskazuje, iż posiada on niezbędne środki utrzymania. Organ prawidłowo obiektywizuje wysokość posiadanych przez skarżącego środków i chociaż środki te nie są wystarczające na pokrycie wszystkich potrzeb skarżącego związanych z chorobą i rehabilitacją, to jednak w porównaniu z innymi świadczeniami nie są to środki, które nie zapewniają niezbędnego utrzymania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe ustalenia organu są prawidłowe. Skarżący może rozważyć ewentualne staranie się o świadczenie w trybie zwykłym, wskazując na długotrwałe zatrudnienie swojego ojca i wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego podjętą w składzie 7 sędziów z dnia 23 marca 2006 r. sygn. akt I UZP 5/05, stwierdzającą, że: "Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny, oraz jest całkowicie niezdolny do pracy (art. 57 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t. jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), bez potrzeby wykazywania przewidzianego w art. 58 ust. 2 tej ustawy pięcioletniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy". Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę, organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego jak i przepisy postępowania. Trudna sytuacja materialna oraz stan niepełnosprawności, które to okoliczności dostrzega zarówno organ jak i Sąd nie mogą stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną łącznie spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.