II SA/Wa 945/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Ewa Marcinkowska, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi L. L. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania według właściwości wniosku o udostępnienie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. znak [...], 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na rzecz skarżącego L. L. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. L. L. wystąpił do Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (dalej: GUS) o udostępnienie informacji publicznej w postaci danych dotyczących VAT fraud za lata 2000-2009, jak również metodologii wyliczania tych wartości. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego, po rozpoznaniu wniosku L. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej: kpa, w związku z art. 144 kpa i art. 127 § 3 kpa oraz art. 305 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 69 ze zm.), utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. znak [...], którym uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę według właściwości Ministrowi Finansów. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 305 Ordynacji podatkowej to Minister właściwy do spraw finansów publicznych podaje do wiadomości publicznej zbiorcze informacje dotyczące podatków. W związku z powyższym to Minister Finansów powinien podjąć rozstrzygnięcie, czy wniosek L. L. o udostępnienie wartości VAT fraud za lata 2000-2009 odnosi się w istocie do informacji publicznej i jest objęty zakresem przedmiotowym art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz decyzję w sprawie udostępnienia lub odmowy udostępnienia informacji dotyczących wniosku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. L. wniósł o stwierdzenie nieważności, alternatywnie uchylenie, postanowienia Prezesa GUS z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. Wnoszący skargę zarzucił naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 1 w związku z art. 126 kpa oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. d, art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. h w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Zdaniem skarżącego, Prezes GUS jest właściwy do udostępnienia danych objętych jego wnioskiem. Podał, że jego dotychczasowa korespondencja z organem wskazuje, że dane objęte wnioskiem są obliczane w jednostce organizacyjnej GUS - Departamencie [...] i następnie wykorzystywane do innych obliczeń tam prowadzonych oraz udostępniane Ministrowi Finansów. Ponadto wskazał, że fakt obliczania i dysponowania przez organ informacjami objętymi jego wnioskiem wynika także z opublikowanego przez Najwyższą Izbę Kontroli raportu z dnia 09 kwietnia 2010 r. pt. "Informacja o wynikach kontroli opodatkowania transakcji wewnątrzwspólnotowych podatkiem od towarów i usług oraz egzekwowania zaległości w VAT" dostępnego na stronie internetowej NIK. W raporcie tym podano, że według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego ogólna wartość ubytków w dochodach spowodowana oszustwami (tzw. VAT fraud bez współudziału) wyniosła w 2007 r. - 9,4 mld zł, a w 2008 r. - 10,4 mld zł. Stwierdził, że to Prezes GUS, a nie Minister Finansów jest właściwy do rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] grudnia 2009 r. Stwierdził, że wobec wydania postanowienia o przekazaniu sprawy według właściwości (abstrahując od tego, że w sprawie według skarżącego wydano już wcześniej decyzję ostateczną w zakresie jego wniosku), Prezes GUS nie mógł wydać decyzji rozstrzygającej przedmiotową sprawę co do istoty. Według skarżącego, żądane przez niego informacje są informacją publiczną, bowiem obliczenia GUS odnośnie wartości utraconych dochodów budżetu Polski z tytułu podatku VAT, stanowią niewątpliwie informację o stanie państwa, jak również informację o ciężarach publicznych i tym samym została wypełniona definicja informacji publicznej zawarta w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. d oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. h powoływanej ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na publiczny charakter tych danych wskazuje fakt, że są one przekazywane przez Prezesa GUS innym organom administracji państwowej. Zwrócił także uwagę, że inne kraje należące do Unii Europejskiej oraz jej instytucje udostępniają dane z tego zakresu. Podał przykładowo, że w Wielkiej Brytanii ukazuje się co roku, publikacja dotycząca pomiaru utraconych dochodów z tytułu podatków pośrednich, a pod auspicjami Komisji Europejskiej powstał raport mający na celu podsumowanie utraconych dochodów z tytułu podatku VAT w skali całej Unii Europejskiej, który jest publikowany. W odpowiedzi na skargę Prezes GUS wniósł o umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych. Wskazał, że właściwym do udostępnienia przedmiotowej informacji jest Minister Finansów, który prowadzi badania w zakresie szarej strefy na temat przestępczości karno-skarbowej w zakresie finansów publicznych. Dostęp GUS do informacji źródłowej w tej dziedzinie, terminy i sposób wykorzystania danych z baz Ministerstwa Finansów określa Program Badań Statystycznych Statystyki Publicznej i Plan Opracowań Statystycznych na dany rok. W dotychczasowych programach nie były ujmowane tematy dotyczące przestępczości karno-skarbowej, a do tej kategorii należy zaliczyć unikanie płatności lub nierzetelne rozliczanie się podatników i płatników podatku od towarów i usług z budżetem państwa. Wartość VAT fraud jest obliczana w Departamencie [...] GUS w szeregu czasowym począwszy od 1995 r., w oparciu o rekomendację Komitetu ds. Dochodu Narodowego Brutto z dnia 6 lipca 2004 r. (Eurostat/C1/GNIC/031) oraz regulacje zawarte w decyzji Komisji WE 527/98 z dnia 24 lipca 1998 r. w sprawie postępowania w przypadkach nadużyć finansowych w zakresie podatku VAT dla celów rachunkowości narodowo-gospodarczej. VAT fraud szacowany i ujmowany w rachunkach narodowych stanowi tylko część nadużyć podatkowych związanych z podatkiem VAT, określanym mianem VAT fraud i dotyczy tzw. oszustw bez współudziału. Wartość VAT fraud jest składową wybranych transakcji w rachunkach narodowych i nie jest samodzielnie publikowana, a jedynie udostępniana Ministrowi Finansów. Pozostałymi oszustwami dotyczącymi podatku VAT zajmują się właściwe organy skarbowe bądź kontrolne. GUS nie szacuje zatem całej wartości VAT fraud, lecz jedynie jej część, a Prezes GUS nie jest organem właściwym do gromadzenia, przetwarzania i udostępniania informacji na temat stanu finansów publicznych, w tym wartości VAT fraud i nie posiada takich kompetencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawodawca dokonał wyraźnego odesłania do przepisów kpa jedynie w odniesieniu do decyzji wydawanych w razie odmowy udzielenia informacji i umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tejże ustawy. Nie dokonał takiego odesłania w stosunku do całego postępowania zmierzającego do udzielenia informacji, czyli dokonania czynności materialno-technicznej. Należy podkreślić, iż gdyby ustawodawca zamierzał rozciągnąć przepisy kpa w szerszym stopniu na postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej, to uczyniłby to w sposób wyraźny. Stąd też nie ma w zakresie udzielania informacji publicznej zastosowania przepis art. 65 § 1 kpa. W związku z tym, w sytuacji, gdy organ uważa się za niewłaściwy do udzielenia żądanej informacji publicznej ogranicza się do poinformowania o tym podmiotu wnioskującego. W konsekwencji powyższego, organ wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. naruszył w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy art. 65 § 1 kpa w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 uzasadnione jest treścią art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 3 na podstawie art. 200 i 209 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 200 powołanej wyżej ustawy zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje jedynie skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 tej ustawy.