II SA/Wa 947/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Andrzej Góraj (sprawozdawca), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżoną decyzję. [...] W. S. - dalej również jako "strona", pełnił zawodową służbę wojskową na podstawie Kontraktu Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w [...] Pułku [...], na stanowisku służbowym Kierowca [...]. Kontrakt zawarto na okres od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] października 2016 r. W dniu 22 września 2015 r. bezpośredni przełożony ww. żołnierza – [...] M. F. sporządził opinię służbową, w której ocenił [...] W. S. na ogólną ocenę niedostateczną. Opinię służbową doręczono stronie w dniu 2 października 2015 r. w trybie przewidzianym w § 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 764), tj. poprzez przesłanie jej żołnierzowi na jego adres za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Strona w dniu 6 października 2015 r. wniosła odwołanie od opinii służbowej do wyższego przełożonego, który po jego rozpatrzeniu w dniu 2 listopada 2015 r. utrzymał w mocy przedmiotową opinię. Z opinią służbową wyższego przełożonego [...] W. S. zapoznał się w dniu 10 listopada 2015 r. Przedmiotowa opinia stała się ostateczna, a ww. żołnierz nie skorzystał z prawa do wystąpienia z wnioskiem do dowódcy jednostki wojskowej o zweryfikowanie opinii służbowej. Pismem nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. Dowódca [...] Pułku [...] zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Organ pierwszej instancji w ww. piśmie wyznaczył stronie siedmiodniowy termin na zapoznanie się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w sprawie oraz pouczył ją o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Po zakończeniu postępowania administracyjnego Dowódca [...] Pułku [...] wydał Rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., którym zwolnił z dniem [...] stycznia 2016 r. [...] W. S. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej. W uzasadnieniu przedmiotowego rozkazu organ pierwszej instancji omówił przebieg postępowania opiniodawczego prowadzonego wobec [...] W. S., po czym skonkludował, iż okoliczność otrzymania przez żołnierza zawodowego ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej wiąże ze sobą konieczność zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Przedmiotowy rozkaz doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2016 r. Strona w dniu 3 lutego 2016 r., tj. z zachowaniem czternastodniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) - dalej również jako "K.p.a." wniosła odwołanie od rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. do Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych. W swoim odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego rozkazu zarzucając mu nierzetelne sporządzenie opinii służbowej, oparcie ogólnej oceny w opinii służbowej na nieprawdziwych okolicznościach, naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6-11 K.p.a. oraz wydanie rozkazu personalnego w oparciu o niemerytoryczną przyczynę. W uzasadnieniu odwołania [...] W. S. podniósł, iż w okresie objętym opiniowaniem przebywał łącznie 323 dni na zwolnieniu lekarskim spowodowanym dwoma urazami, których nabawił się podczas zajęć taktycznych w m. C. oraz w m. D. Przedmiotowa okoliczność zdaniem ww. żołnierza podważa wynik opiniowania. Strona podkreśliła, że w okresie opiniowania otrzymywała pochwały i nagrody (w tym 4 dni urlopu nagrodowego za działania w grupie przygotowawczej na poligonie), co jej zdaniem nie zostało uwzględnione w opinii służbowej, stanowiącej podstawę wydania zaskarżonego rozkazu.[...] W. S. odniósł się także do dbałości o powierzony jego osobie sprzęt i mienie wojskowe wskazując, że realizował powyższe zadania w sposób należyty co zostało udokumentowane w kartach eksploatacyjnych i książkach napraw pojazdów. Ww. żołnierz podkreślił również, iż w okresie opiniowania podnosił swoje kwalifikacje, w tym uzyskał tytuł magistra resocjalizacji oraz ukończył studia podyplomowe w zakresie organizacji i zarządzania zasobami ludzkimi. Zaznaczył, że przyczyną otrzymania oceny niedostatecznej w opinii służbowej były wielokrotne pomówienia, formułowane względem jego osoby, jakoby donosił [...] "(...) o przestępstwach i nieprawidłowościach, które miały miejsce w [...] Pułku [...]." Organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania w trybie art. 132 K.p.a. Pismem z dnia 6 kwietnia 2016r. (doręczonym organowi w dniu 11 kwietnia 2016 r. pełnomocnik strony powiadomił organ o tym, że Prokuratura W. prowadzi postępowanie przeciwko osobie sporządzającej opinię o skarżącym, podejrzanej o to, że będąc przełożonym W. S., jako funkcjonariusz publiczny poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, poprzez wystawienie oceny niedostatecznej w opinii służbowej w oparciu o nieprawdziwe przesłanki. W piśmie tym zwrócono się też do organu o zawieszenie postępowania. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych po rozpoznaniu odwołania [...] W. S., od rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...]z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie zwolnienia z dniem [...] stycznia 2016 r. ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej, decyzją z [...] kwietnia 2016r. uchylił rozkaz personalny nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie zwolnienia z dniem [...] stycznia 2016 r. w części dotyczącej daty zwolnienia [...] W. S. z zawodowej służby wojskowej, którą ustalił na dzień [...] kwietnia 2016 r. a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. W uzasadnieniu podniósł, że godnie z treścią art. 26 ustawy pragmatycznej żołnierze zawodowi w okresie od dnia 15 sierpnia do 15 października podlegają corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe żołnierzy zawodowych ma na celu ocenić ich wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym, ocenić ich kompetencje i predyspozycje oraz wyznaczać kierunki rozwoju zawodowego i określać potrzeby szkoleniowe. Opinię służbową sporządza osobiście bezpośredni przełożony żołnierza zawodowego. Przy ocenie predyspozycji przełożony sporządzający tę opinię może zasięgnąć opinii psychologa jednostki wojskowej. Skala ocen obejmuje oceny: wzorową (6), bardzo dobrą (5), dobrą (4), dostateczną (3) i niedostateczną (2). Przełożony jest obowiązany doręczyć, za pokwitowaniem, potwierdzoną kopię opinii służbowej żołnierzowi zawodowemu, którego ona dotyczy, w terminie czternastu dni od dnia jej sporządzenia. Żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo wniesienia odwołania od opinii służbowej do wyższego przełożonego w terminie czternastu dni od dnia jej doręczenia. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpoznaniu. Wyższy przełożony, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania odwołania, może zaskarżoną opinię służbową: utrzymać w mocy; zmienić lub uzupełnić; uchylić i wydać nową albo uchylić, jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Żołnierz zawodowy, który w ostatecznej opinii służbowej uzyskał ogólną ocenę niedostateczną, może wystąpić do dowódcy jednostki wojskowej z wnioskiem o zweryfikowanie tej opinii. Dowódca jednostki wojskowej w przypadku wystąpienia z wnioskiem o weryfikację, może powołać komisję w celu zbadania zasadności wniosku i po zapoznaniu się z opinią komisji, w terminie trzydziestu dni od dnia otrzymania wniosku, może ostateczną opinię: utrzymać w mocy; zmienić ją lub uzupełnić; uchylić i wydać nową albo uchylić, jeżeli brak było podstaw prawnych do jej sporządzenia. Nadmienił, iż za przygotowanie i przebieg procesu opiniowania służbowego żołnierza zawodowego, pełniącego zawodową służbę wojskową w jednostce wojskowej, odpowiada dowódca tej jednostki. Zgodnie z treścią art. 111 pkt 6 ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Jak stanowi art. 114 ust. 4 pkt 3 w zw. z art. 115 ust. 1 ustawy pragmatycznej, zwolnienie z zawodowej służby wojskowej żołnierza pełniącego służbę w korpusie szeregowych zawodowych, następuje w drodze decyzji dowódcy jednostki wojskowej zajmującego stanowisko służbowe zaszeregowane do stopnia etatowego co najmniej pułkownika (komandora). Organ podniósł też, że, jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2013 r. sygn. akt I OSK 1072/12, niedostateczna ogólna ocena zawarta w opinii służbowej stanowi przesłankę obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Postępowanie dowodowe w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 111 pkt 6 ustawy pragmatycznej sprowadza się w istocie do ustalenia istnienia lub nieistnienia przesłanki obligatoryjnego zwolnienia - tj. otrzymania przez żołnierza zawodowego ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej. Organ zwalniający jest związany wydaną opinią i nie może prowadzić postępowania dowodowego mającego na celu weryfikację jej treści i zawartej w niej oceny. Tym samym organ zwalniający wobec ustalenia, iż żołnierz zawodowy otrzymał ogólną ocenę niedostateczną w opinii służbowej, zobowiązany jest do wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu takiego żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Przedmiotem analizy organu zwalniającego może być jedynie ocena prawidłowości procesu opiniodawczego, a więc w szczególności ocena, czy żołnierz podlegał temu procesowi, czy opinię służbową sporządził właściwy przełożony oraz czy opinia służbowa ma charakter ostateczny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy organ wskazał, iż rozkaz personalny nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie zwolnienia z dniem [...] stycznia 2016 r. [...] W. S. z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania przez ww. żołnierza niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej został wydany przez organ właściwy w sprawie. W uzasadnieniu ww. rozkazu personalnego organ pierwszej instancji w sposób obszerny omówił przebieg procesu opiniowania służbowego prowadzonego wobec strony konkludując, iż wobec uzyskania przez stronę ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej ww. żołnierz podlega obligatoryjnemu zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych po dokładnej analizie akt sprawy uznał, iż należało utrzymać w mocy rozkaz personalny nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w części dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, natomiast ze względu na fakt, iż dzień zwolnienia ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej określony w przedmiotowym rozkazie personalnym już upłynął, należało uchylić ów rozkaz w tym zakresie, a datę zwolnienia ustalić na dzień [...] kwietnia 2016 r. Wskazał też, iż zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 ustawy pragmatycznej strona jako żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Zgodnie z treścią rozkazu personalnego nr [...] Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] S. pełnił służbę na stanowisku służbowym Kierowca, znajdującego się w strukturach Drużyny [...] podlegającej bezpośrednio Dowódcy Kompanii [...] (objęcie obowiązków na ww. stanowisku służbowym potwierdza rozkaz dzienny nr [...]) Dowódcy [...] Pułku [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r.). Bezpośrednim przełożonym ww. żołnierza w dniu rozpoczęcia procesu opiniowania, a więc właściwym do sporządzenia opinii służbowej był Dowódca Drużyny [...] M. F. Wyższym przełożonym strony był natomiast Dowódca Kompanii [...] W. K. Z treści opinii służbowej jednoznacznie wynika, iż [...] W. S. został oceniony na ocenę niedostateczną. Łączna liczba punktów za wywiązywanie się z obowiązków lub zadań służbowych oraz za kompetencje i predyspozycje wyniosła 15 (ocena niedostateczna wyrażona punktowo oznacza łączną liczbę punktów niższą niż 25). Przedmiotowa opinia służbowa była także opinią ostateczną, jak stanowi bowiem art. 26 ust. 13 ustawy pragmatycznej, opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Taka opinia może być przedmiotem weryfikacji, o co strona nie wystąpiła. Mając na uwadze powyższe ustalenia wskazał, iż Dowódca [...] Pułku [...] właściwie ocenił prawidłowość przebiegu postępowania opiniodawczego prowadzonego względem [...] W. S. i jego konsekwencje, sprowadzające się do konieczności zwolnienia ww. żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do treści zarzutów podniesionych w treści odwołania wskazał, iż są one jedynie polemiką strony z oceną wywiązywania się z obowiązków służbowych, sformułowaną przez przełożonych w opinii służbowej. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych nie dysponują w toku przedmiotowego postępowania administracyjnego, kompetencją do merytorycznego badania zasadności wystawionej żołnierzowi oceny, przedmiotowa kompetencja jest wyłącznym atrybutem właściwych przełożonych i mieści się w sferze podległości służbowej. Zasadność wystawionej oceny nie może zatem stanowić przedmiotu postępowania administracyjnego, gdyż jego celem jest jedynie nadanie odpowiedniej kwalifikacji samemu wynikowi procesu opiniowania, tj. ustalenie, czy wobec żołnierza mają zastosowanie przepisy obligujące organ zwalniający do zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł W. S., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że powiadomił [...] Prokuraturę [...] o popełnieniu przestępstwa w trakcie sporządzania wobec niego opinii służbowej. Prokuratura zaś, postawiła osobie sporządzającej sporną opinię zarzut popełnienia przestępstwa z art. 271 § 1 K.k. w związku z tym, że osoba ta, będąc przełożonym W. S., jako funkcjonariusz publiczny poświadczyła nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, poprzez wystawienie oceny niedostatecznej w opinii służbowej w oparciu o nieprawdziwe przesłanki. Dodał również, iż do powyższej materii, jak też do wniosku o zawieszenie postępowania, organ odwoławczy nie ustosunkował się. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako wadliwa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ odwoławczy dopuścił się naruszeń prawa procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik postępowania. W stanie faktycznym sprawy, okolicznością niesporną było to, że Prokuratura W. postawiła [...] M. F. (tj. żołnierzowi, który sporządził opinię służbową o skarżącym - będącą podstawą wydania skarżonego rozstrzygnięcia) zarzut, iż jest podejrzany o to, że będąc przełożonym W. S., jako funkcjonariusz publiczny poświadczył nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, poprzez wystawienie oceny niedostatecznej w opinii służbowej w oparciu o nieprawdziwe przesłanki. Poza sporem pozostawało także to, że pismem z 6 kwietnia 2016 r. (doręczonym organowi w dniu 11 kwietnia 2016 r. - a więc przed wydaniem rozstrzygnięcia odwoławczego), pełnomocnik strony powiadomił organ II instancji o powyższym fakcie postawienia zarzutów [...] F., wnosząc o zawieszenie postępowania. Jak wynika z analizy akt administracyjnych organ odwoławczy, przed wydaniem skarżonego rozstrzygnięcia nie ustosunkował się procesowo do wniosku strony o zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji nie odniósł się również wcale do problematyki skutków przywołanych działań Prokuratury W., dla badania poprawności rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, mimo iż materia ta została podniesiona przez stronę także w odwołaniu. Powyższe uchybienia organu odwoławczego, w ocenie tutejszego Sądu, posiadają taki rozmiar, że należy je traktować jako mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Fakt postawienia ww. zarzutów bezpośredniemu przełożonemu skarżącego – a jednocześnie autorowi opinii służbowej, sprawia, iż pojawiła się co najmniej wątpliwość, co do poprawności i rzetelności tej opinii. W sytuacji zaś, gdy opinia ta stanowiła przesłankę faktyczną do zwolnienia żołnierza ze służby, problem jej wiarygodności niewątpliwie pozostawał w ścisłym związku z istotą prowadzonego przez organ postępowania. Stąd więc brak ustosunkowania się przez organ odwoławczy do podniesionej przez stronę, nowej okoliczności faktycznej (postawienia zarzutów karnych) i do wywodzonego z niej wniosku o zawieszenie postępowania sprawia, iż skarżone rozstrzygnięcie obarczone jest istotną wadą, rzutującą na jego poprawność. Na marginesie dodać też należało, iż uzasadnienie skarżonej decyzji budzi wątpliwości co do tego, czy odnosi się istotnie do decyzji wydanej wobec W. S. W zdecydowanej większości przypadków organ w uzasadnieniu decyzji wskazywał bowiem, iż jej podmiotem jest W. S., którego tytułowano jako [...] . lub też jako [...] Powyższe różnice w oznaczeniu strony nie zostały sprostowane przez organ. Tego typu rozbieżności, nawet jeśli spowodowane są niedbalstwem osoby sporządzającej decyzję, z całą pewnością nie wpływają zaś na realizację normy art. 8 K.p.a. Wyjaśnienia wymagała też okoliczność, że tutejszy Sąd nie znalazł podstaw do ponownego odroczenia rozprawy, na której wydano uzasadniany wyrok. Choroba strony skarżącej została uwzględniona przez Sąd, jako przesłanka do odroczenia rozprawy, już w dniu 2 grudnia 2016 r. Z uwagi na fakt, że sytuacja ta powtórzyła się, a także uwzględniając okoliczność, iż skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który został prawidłowo powiadomiony o termie rozprawy, tutejszy Sąd nie dopatrzył się przesłanek uniemożliwiających przeprowadzenia rozprawy i wydania wyroku. Strona nie została bowiem pozbawiona prawa do obrony, gdyż jej pełnomocnik był powiadomiony o rozprawie. Nadto strona nie była wzywana do osobistego stawiennictwa. Obowiązkiem Sadu jest zaś dbałość zarówno o zapewnienie stronie prawa do obrony, jak też o zachowanie zasady ekonomii procesowej, której to zasadzie uchybiono by przy ponownym odraczaniu rozprawy. W związku z powyższym, uznając że skarżona decyzja narusza prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie zobligowany do usunięcia wytkniętych mu w niniejszym uzasadnieniu uchybień.