II SA/Wa 948/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant referent stażysta Magdalena Morawiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy częściowego umorzenia kredytu studenckiego oddala skargę Zaskarżoną decyzją - na zasadzie art. 104 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", wobec art. 102 ust. 2 pkt.1 lit. b ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1668 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o szkolnictwie" oraz § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich (Dz.U. z 2018 r., poz. 2468 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie II", odmówiono p. A. D., zwanemu dalej "Wnioskodawcą", częściowego umorzenia kredytu studenckiego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: – zgodnie z art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o szkolnictwie kredyt studencki można częściowo umorzyć w przypadku szczególnie trudnej sytuacji kredytobiorcy; natomiast - w myśl § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia II - kredytobiorca może złożyć do ministra wniosek o częściowe umorzenie kredytu studenckiego, jeżeli po zawarciu umowy o kredyt studencki: – znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej spowodowanej w szczególności utratą przez niego lub jego małżonka stałego źródła dochodu skutkującego koniecznością korzystania ze świadczeń z systemu pomocy społecznej lub zdarzeniem losowym powodującym długotrwałą utratę zdolności do spłaty zobowiązań, w tym chorobą lub niepełnosprawnością kredytobiorcy lub członka jego rodziny, koniecznością sprawowania opieki nad chorym lub niepełnosprawnym członkiem jego rodziny, szkodą spowodowaną przez pożar, klęskę żywiołową lub inną katastrofę; – albo trwale utracił zdolność do spłaty zobowiązań spowodowaną w szczególności całkowitą i nieodwracalną niezdolnością kredytobiorcy do podjęcia działalności gospodarczej, wykonywania pracy lub świadczenia usług przynoszących przychód lub wynagrodzenie, – w toku postępowania Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wydaje decyzję o umorzeniu kredytu studenckiego opierając się na dokumentach przesłanych przez stronę, – Wnioskodawca pismem z [...] grudnia 2018 r. zwrócił się do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o umorzenie kredytu studenckiego w związku z jego trudną sytuacją życiową; wynika ona z braku wystarczających środków finansowych do pokrycia zobowiązania związanego ze spłatą kredytu studenckiego; wniesiono o umorzenie części kredytu studenckiego pobranego w okresie studiów pierwszego stopnia; podniesiono, że Wnioskodawca wystąpił do banku o wcześniejsze rozpisanie spłaty kredytu studenckiego, aby podnieść swoją zdolność kredytową przy zaciąganiu innych zobowiązań; wynajmuje on mieszkanie w [...], kontynuuje naukę i pozostaje na utrzymaniu rodziców, – analizując dokumenty Wnioskodawcy nie dopatrzono się zdarzeń losowych, które w znaczny sposób wpływałyby na ograniczenie jego możliwości podejmowania zatrudnienia i spłaty zobowiązań; wystąpił on do banku o wcześniejszą spłatę kredytu studenckiego na własne żądanie; w związku z tym można domniemywać, że szczegółowo ocenił on także swój stan finansowy i zdolności do spłaty kredytu w swojej sytuacji życiowej; chęć wcześniejszej spłaty kredytu studenckiego w celu podniesienia wiarygodności finansowej przed bankiem, w którym zamierza zawrzeć umowę o kredyt na zakup mieszkania, nie potwierdza znalezienia się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej; podpisanie umowy o kredyt hipoteczny nie jest zdarzeniem losowym; decyzję o kolejnym zobowiązaniu finansowym podejmuje się bowiem świadomie i na własną odpowiedzialność, – Wnioskodawca nie udowodnił także, że znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej spowodowanej utratą stałego źródła dochodu skutkującego koniecznością korzystania ze świadczeń z systemu pomocy społecznej, – nie ma zatem podstawy do umorzenia kredytu studenckiego; jego spłata powinna być kwestią priorytetową dla Wnioskodawcy, gdyż podpisując umowę o kredyt z bankiem zobowiązał się do zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu na warunkach określonych w umowie; jeżeli Wnioskodawca nie ma możliwości spłaty zobowiązania, obowiązek przechodzi na osoby lub instytucje poręczające kredyt. W skardze podniesiono, że sprawę rozpatrzono wadliwie, ponieważ procedowano w oparciu o przepisy, które nie obowiązywały w dniu złożenia wniosku o częściowe umorzenie kredytu studenckiego. Naruszono w ten sposób, m.in. zasadę ochrony praw nabytych w postaci ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej, a także zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. W myśl argumentacji Wnioskodawcy w jego sprawie organ powinien procedować na podstawie § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania pożyczek i kredytów studenckich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1905), zwanego dalej "rozporządzeniem I", a nie na podstawie nowych przepisów, które weszły w życie 1 stycznia 2019 r. Są one bowiem mniej korzystne dla Wnioskodawcy niż te obowiązujące w dniu złożenia przez niego wniosku. Wnioskodawca składał wniosek na dotychczasowych zasadach spełniając jednocześnie wszystkie przesłanki do uzyskania decyzji pozytywnej. Natomiast przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia zaostrzają warunki starania się o częściowe umorzenie kredytu studenckiego, czego rezultatem jest wydanie przez organ decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W trakcie rozprawy (k. 40 akt sądowych) Pełnomocnik Wnioskodawcy podkreślił, że sytuacja jego mocodawcy nie uległa zmianie i nadal zachodzą przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Trafnie organ odwoławczy skonstatował brak wystąpienia w sprawie podstawy do częściowego umorzenia kredytu studenckiego Wnioskodawcy. W uzasadnieniu skarżonego aktu wskazano wszystkie istotne uwarunkowania formalne i okoliczności faktyczne sprawy. Z uwagi na uprzednie, szczegółowe zreferowanie stanowiska organu, ponowne przytaczanie jego argumentacji byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. W istocie nie są sporne wszystkie okoliczności faktyczne sprawy stanowiące przesłanki do wydania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do stanowiska Wnioskodawcy należy jedynie wskazać, że organ słusznie procedował w oparciu o materialnoprawną podstawę art. 102 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o szkolnictwie wobec § 14 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia II w sytuacji braku przepisów przejściowych dotyczących rozpatrywanej kwestii. Nie ma podstaw do przyjęcia, aby wolą prawodawcy było stosowanie reguł dawnych do wniosków nierozpoznanych przed zmianą przepisów o częściowym umorzenia kredytu studenckiego. Wbrew wywodom skargi, samo złożenie wniosku przed wejściem w życie nowych regulacji nie tworzyło po stronie Wnioskodawcy uprawnienia do tego, aby rozpatrywano taki wniosek zgodnie z przepisami obowiązującymi na dzień jego złożenia. Należy wskazać, że regułą w tym zakresie jest stosowanie przepisów aktualnych na dzień rozpoznawania sprawy. Jedynie w szczególnie uzasadnionych okolicznościach formalnych można sięgać do przepisów poprzednio obowiązujących, co nie miało miejsca w danym stanie faktycznym. Zdaniem Sądu w tym składzie uszczegółowienie przepisów dotyczących częściowego umorzenia kredytu studenckiego - które nastąpiło wraz z ich zmianą - nie jest jednoznaczne z ograniczeniem praw Wnioskodawcy. Bezzasadne są wywody gdzie podnoszono, że w świetle wcześniejszego stanu prawnego żądanie Wnioskodawcy byłoby uwzględnione (o czym niżej). Nie pozostaje bez znaczenia dla sprawy fakt, że częściowe umorzenie kredytu studenckiego stanowi swoisty przywilej dla osoby ubiegającej się o takie zwolnienie. Nie można więc uznać procedowania przez organ w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu rozpatrywania niniejszej sprawy za naruszenie zasady ochrony praw nabytych w postaci ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej, czy też zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony. Tym niemniej gdyby nawet uznać, że organ winien był zastosować przepisy obowiązujące na dzień złożenia wniosku - zdaniem Sądu - sytuacja faktyczna Wnioskodawcy nie uprawniała go także na gruncie poprzednio obowiązującego § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia I do tego, aby skorzystał on z przywileju częściowego umorzenia kredytu. W myśl poprzedniej regulacji - na wniosek kredytobiorcy - pożyczka albo kredyt mogły zostać umorzone w części przez ministra w przypadku trudnej sytuacji życiowej kredytobiorcy. Nie można natomiast uznać świadomego podjęcia przez Wnioskodawcę operacji finansowych (mających na celu poprawę) jego pozycji kredytowej za przejaw jego "trudnej sytuacji życiowej". Taką sytuacją uprawniającą do umorzenia kredytu nie może być bowiem następstwo celowych działań wnioskodawcy. Mógłby być nim jedynie przypadek niezależny od woli danej osoby. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.