II SA/Wa 95/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Paweł Groński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2005 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia[...]marca 2003 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z lokalu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Kierownik Oddziału Spraw Administracyjnych Urzędu Miasta P., działając z upoważnienia Prezydenta P., decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...]znak [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu T. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...]w P.. W uzasadnieniu podał, że R. L., siostra T. B., przesłuchana w charakterze świadka zeznała, że jej brat od kilku lat, jeszcze przed osadzeniem w zakładzie karnym, nie zamieszkiwał w miejscu zameldowania. Lokal został opróżniony i dnia [...] marca 2003 r. przekazany do dyspozycji zarządcy budynku. Spełnione zatem zostały przesłanki przewidziane w I części art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji odwołał się T.B. podnosząc przede wszystkim, że w spornym lokalu nie przebywa dopiero od chwili osadzenia go w zakładzie karnym. Przedtem cały czas zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia[...]grudnia 2003 r. nr [...]decyzję Prezydenta P. utrzymał w mocy. W motywach podał, że zameldowanie jest czynnością rejestracyjno-porządkową, potwierdzającą jedynie dane dotyczące pobytu określonej osoby. Fakt wymeldowania jest zatem czynnością wtórną do trwałego opuszczenia miejsca pobytu stałego. Obowiązek meldunkowy służy wyłącznie do ewidencjonowania ruchu ludności, a nie jest związany z uprawnieniami do lokalu. T. B. zamieszkiwał w omawianym lokalu bez tytułu prawnego. Uprawnień do tego mieszkania nie posiadała także jego matka A. B., przebywająca od kilku lat w G.. Obecnie I. B., żona T. B., wystąpiła o zawarcie umowy najmu lokalu. Społeczna Komisja Mieszkaniowa negatywnie jednak zaopiniowała jej wniosek. Tym samym Państwo B. nie zostali zakwalifikowani do wynajęcia ani omawianego mieszkania ani innego lokalu z gminnych zasobów lokalowych. Wymieniony, jak wynika z zeznań świadków, nigdy nie opłacał czynszu i nie partycypował w kosztach remontu mieszkania. Należności za lokal nie regulowała także I. B. z którą T.B. dnia [...] sierpnia 2001 r. zawarł związek małżeński. I. B. w październiku 2001 r. zabrała z lokalu rzeczy osobiste męża i wywiozła je do swojego miejsca zamieszkania. Obecnie, co potwierdziła także kontrola meldunkowa przeprowadzona w dniu [...] lipca 2003 r., w mieszkaniu nie ma żadnych mebli i lokal jest całkowicie opróżniony. Ustalenia te wskazują, że T. B. już dawno wybrał swój sposób na życie i od kilku lat nie przebywa w spornym lokalu. Wymieniony ani wcześniej ani w toku postępowania nie podjął żadnych działań zmierzających do powrotu do spornego budynku. Takich działań nie poczyniła też jego żona I. B.. Powyższe fakty wskazują, że w niniejszej sprawie organy poczyniły wystarczające ustalenia i prawidłowo uznały, że nastąpiło trwałe opuszczenie przez T. B. przedmiotowego lokalu. Na decyzję Wojewody [...] T. B. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając, że podstawowe ustalenia w sprawie zostały dokonane na podstawie fałszywych oświadczeń jego siostry. W spornym lokalu zamieszkiwał, a siostrze zwracał połowę czynszu. Nigdy mieszkania nie zostawił bez dozoru. Obecny pobyt w zakładzie karnym nie może stanowić zatem podstawy do wymeldowania go z miejsca stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł ojej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na decyzję Wojewody [...], którego siedziba znajduje się w W.. Dlatego sprawa rozpatrywana była przez WSA w Warszawie, a postępowanie toczyło się na podstawie przepisów powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc jej zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. W przypadku naruszeń prawa przewidzianych w art. 145 § 1 powołanej ustawy sąd zobowiązany jest skargę uwzględnić. Rozpoznając sprawę w tym zakresie Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu tego przepisu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła miejsce dotychczasowego miejsca pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Materialnoprawną podstawę rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu administracyjnym była pierwsza norma zawarta w powołanym przepisie. Ustanawiała ona dwie przesłanki, których wystąpienie było podstawą do podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Przy analizie tej normy prawnej organy orzekające prawidłowo uwzględniły wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01. W orzeczeniu tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest niezgodny z art. 52 ust.l i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Od 19 czerwca 2002 r. (z tą datą art. 9 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności utracił moc) przy dokonywaniu wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej organ administracji zobowiązany jest jedynie ustalić, czy dana osoba opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego bez dopełnienia formalności wymeldowania się z lokalu. Według art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W związku z tym w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy można mówić wówczas gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Opuszczenie to musi mieć przy tym charakter trwały i dobrowolny. Opuszczeniem jest zatem nie tylko fizyczne nieprzebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z tym lokalem oraz założeniem poza nim nowego ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu należy przy tym oceniać nie tylko na podstawie samych werbalnych deklaracji zainteresowanego ale w oparciu o obiektywne, możliwe do stwierdzenia okoliczności. Konieczność ustalenia, czy nieobecność osoby w lokalu może być uznana za opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy, wymaga ścisłego przestrzegania reguł procedury administracyjnej, określającej ciążące na organach obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Organy muszą zatem przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zobowiązane są ponadto wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. W rozpatrywanej sprawie organy nie przestrzegały tych reguł procesowych. W sprawie tej bezsporny jest jedynie fakt niezamieszkiwania T.B. w omawianym lokalu oraz to, że w czasie jego pobytu w zakładzie karnym mieszkanie zostało opróżnione i przekazane przez R. L., siostrę skarżącego, do dyspozycji zarządcy budynku. W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły natomiast w dostateczny sposób przyczyn i okoliczności "opuszczenia" przez T.B. lokalu, a zwłaszcza tego czy "to opuszczenie" miało charakter trwały i dobrowolny, czy też spowodowane było jedynie koniecznością odbycia kary pozbawienia wolności. Budzi to uzasadnione wątpliwości, czy rzeczywiście spełniona została przesłanka wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego, o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący w toku całego postępowania konsekwentnie podnosił, że do aresztowania i osadzenia go w zakładzie karnym zamieszkiwał w spornym lokalu. Nigdy sam dobrowolnie nie opuścił i nie zamierzał opuścić miejsca dotychczasowego pobytu stałego. Wyjaśnienia skarżącego w tym zakresie zdaje się potwierdzać pismo Komendy Miejskiej Policji w P. z dnia [...]września 2003 r. (k-[...]), z którego wynika, że T. B. do protokołu zatrzymania jako miejsce zamieszkania wskazał lokal nr [...] przy ul. [...] w P.. Organy orzekające nie ustosunkowały się do tych dowodów. Ich zdaniem wystarczającą podstawę do uznania, że T. B. opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego – jeszcze przed rozpoczęciem odbywania przez niego kary pozbawienia wolności - były zeznania świadków. Tymczasem jedynie R. L. zeznała, że jej brat opuścił mieszkanie znacznie wcześniej niż został osadzony w zakładzie karnym. W czasie przesłuchania mieszkanki budynku przy ul. [...] w P. (k-[...]) ograniczono się natomiast do przyjęcia oświadczenia, iż T. B. i A. B. w lokalu nie mieszkają od kilku lat. Nie wyjaśniono jednak czy, zdaniem tego świadka, T. B. nie przebywał w lokalu dopiero od chwili pozbawienia go wolności, czy też skarżący jeszcze przed go osadzeniem w zakładzie karnym opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W konsekwencji uznać należy, że najistotniejsze dla sprawy okoliczności nie zostały należycie wyjaśnione, a także rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Stanowi to naruszenie zasad określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji winien uzupełnić i ponownie ocenić materiał dowodowy sprawy, w tym w razie potrzeby przeprowadzić nowe dowody z przesłuchania świadków-mieszkańców budynku, w którym znajduje się sporny lokal. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § lpkt. 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.