II SA/Wa 951/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Kołodziej (spr.), Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2008 r. sprawy ze skargi B. S. i B. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należnych opłat i odszkodowania za używanie lokalu mieszkalnego oddala skargę. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 37a oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) oraz art. 104 par. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zobowiązał B. S. i B. S. do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich ustalonych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zapłatę odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego w C. przy ul. [...] miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, od dnia otrzymania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w N., w związku z brakiem tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego w C. przy ul. [...], wystąpił do Sądu Rejonowego w C. z powództwem o orzeczenie opróżnienia i pozostawienia w stanie wolnym od osób i rzeczy przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez B. S. i B. S. Następnie Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia 22 stycznia 2003 r. sygn. akt IC 4/02, nakazał ww. opróżnienie przedmiotowego lokalu mieszkalnego oraz jego wydanie w stanie wolnym od osób i rzeczy prawa ich reprezentujących, dodatkowo ustalając, że pozwanym przysługuje prawo do lokalu socjalnego, nakazując wstrzymanie wykonania wyroku do czasu przedstawienia przez Gminę C. oferty lokalu socjalnego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. podkreślił, że zgodnie z treścią art. 37a ust. 1, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia wraz ze wszystkimi wspólnie zajmującymi osobami oraz uiszczania opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich, jak również zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Organ wskazał w decyzji miesięczną wysokość opłaty za używanie przedmiotowego lokalu ([...] zł) i wysokość opłat pośrednich ([...] zł), określając ich łączną wartość na dzień wydania decyzji na [...] zł miesięcznie. Wskazana została również wysokość odszkodowania za używanie lokalu mieszkalnego, która na dzień wydania decyzji wyniosła [...] zł, tj. 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu. Łączna wysokość opłat za używanie lokalu przez B. S. i B. S. wraz z odszkodowaniem i opłatami pośrednimi na dzień wydania decyzji określona została na [...] zł. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. B. S. i B. S. złożyli do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. odwołanie od ww. decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. z dnia [...] czerwca 2006 r., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., po rozpatrzeniu ww. odwołania, decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin początkowy wnoszenia opłat i odszkodowania, orzekając, że terminem początkowym jest [...] lipca 2004 r., natomiast w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Uzasadniając ww. decyzję Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wskazał, iż bezspornym w sprawie jest fakt zajmowania przez odwołujących się lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego, co zostało stwierdzone wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 22 stycznia 2003 r. sygn. akt IC 4/02 oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 12 listopada 2003 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczania opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Zgodnie natomiast z art. 37a ust. 2 ww. ustawy, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Organ wyjaśnił, że ustawodawca obowiązek wydania decyzji w przedmiocie uiszczania ww. opłat wiąże z faktem zajmowania lokalu bez tytułu prawnego, a deklarowanie przez strony zwolnienia w niedalekiej przyszłości lokalu nie ma wpływu na ten obowiązek. Tym samym, zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., organ I instancji prawidłowo określił obowiązek uiszczania opłat za używanie lokalu, opłat pośrednich i zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu, za każdy rozpoczęty miesiąc do dnia zwolnienia lokalu. Organ odwoławczy podniósł jednak, że Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M." w W. błędnie określił termin początkowy, od którego mają być wnoszone opłaty i odszkodowanie, określając go na dzień otrzymania decyzji, bowiem analiza przywołanego przepisu wskazuje, że osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego obowiązane są wnosić wskazane opłaty i odszkodowanie za każdy rozpoczęty miesiąc zajmowania tego lokalu bez tytułu prawnego, a w przypadku odwołujących się sytuacja taka ma miejsce przynajmniej od orzeczenia ich eksmisji z lokalu w 2003 r. Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., określenie przez organ I instancji początkowego terminu wnoszenia opłat i odszkodowania na dzień doręczenia zaskarżonej decyzji stanowi rażące naruszenie prawa. Przepis art. 37a ww. ustawy, wszedł w życie 01 lipca 2004 r., zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.) i z tą datą po stronie B. S. i B. S. powstał obowiązek wnoszenia określonych opłat oraz odszkodowania. Pismem z dnia [...] sierpnia 2006 r. B. S. i B. S. złożyli skargę na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie art. 139 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: kpa), wskazując, że organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał, iż w jego ocenie zachodzi sytuacja rażącego naruszenia prawa i interesu społecznego, a ponadto naruszenie art. 6, 7, 8 i 9 kpa, uzasadniając to tym, iż do dnia otrzymania decyzji organu I instancji nigdy nie byli informowani o tym, iż ciąży na nich obowiązek zapłaty odszkodowania i w jakiej jest ono wysokości, przeciwnie, przez cały okres uzyskiwali informacje o wysokości swoich zobowiązań i regulowali je terminowo, a nakładanie na nich wstecz dodatkowych obowiązków, ich zdaniem, narusza ww. regulacje prawne. Zaznaczyli ponadto, że mieli prawo sądzić, iż nie posiadają żadnych wymagalnych, nieuregulowanych zobowiązań wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1928/06 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej "M.", orzekając, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż uregulowanie prawne zawarte w ust. 2 art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi logiczną i nierozerwalną całość, a więc decyzja dyrektora oddziału regionalnego Agencji powinna zawierać rozstrzygnięcie w sprawie opróżnienia lokalu oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Tym samym, zaskarżone rozstrzygnięcie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz utrzymane nim w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Oddziału Regionalnego "M." w W. nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, tj. przepisu art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), ponieważ zaskarżona decyzja nie zawiera elementów wymienionych w tym przepisie, dając podstawę do stwierdzenia nieważności (art. 156 par. 1 pkt 2 kpa). Tym samym organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy powinien wydać orzeczenie kierując się unormowaniem zawartym w art. 37a cyt. ustawy. Od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 891/07 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż Sąd I instancji dokonując wykładni art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązany był uwzględnić art. 365 par. 1 w zw. z art. 366 kpc, zaznaczając, że nie jest dopuszczalna wykładnia przepisu prawnego w oderwaniu od systemu rozwiązań prawnych, w tym przyjętych w kodeksie postępowania cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie natomiast do treści art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zgodnie z którym osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (art. 37a ust. 1 ww. ustawy). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (art. 37a ust. 2 ww. ustawy). Określenie użyte w ust. 2 ww. przepisu: "wydaje decyzję" oznacza, że organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o ile zostanie spełniona przesłanka określona w ust. 1, jaką jest zajmowanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że B. S. w dniu [...] lipca 1996 r. zawarła z Dyrektorem Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z siedzibą w N. umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...]. W paragrafie 3 ww. umowy strony określiły, że jest ona zawarta na czas określony – na czas zatrudnienia najemcy na stanowisku pielęgniarki, jak wynika z akt sprawy zatrudnienia w JW [...] C. W dniu [...] grudnia 2000 r. stosunek pracy został rozwiązany. Skarżąca posiadała prawo do lokalu mieszkalnego wynikające z zawartej umowy najmu, które jednak uzależnione było od pozostawania skarżącej w stosunku pracy. Skoro więc stosunek pracy ze skarżącą został rozwiązany, to automatycznie mocą zawartej umowy, utraciła ona prawo do zajmowanego lokalu. W związku z powyższym Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w N. wezwał skarżącą do wydania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W związku z niewydaniem lokalu Oddział Terenowy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w N. skierował sprawę na drogę postępowania sądowego. Wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia 22 stycznia 2003 r. sygn. akt IC 4/02, wydanym w sprawie z powództwa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w N. przeciwko B. i B. małżonkom S. o eksmisję, wobec pozwanych orzeczono eksmisję z lokalu mieszkalnego położonego w C. przy ul. [...] wraz ze wszystkimi rzeczami i osobami prawa ich reprezentującymi, stwierdzono, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego. Następnie, na skutek apelacji pozwanych od ww. wyroku Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 12 listopada 2003 r. sygn. akt IV Ca 728/03 zmienił zaskarżony wyrok orzekając, że pozwani są uprawnieni do otrzymania lokalu socjalnego i wstrzymując wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, a w pozostałej części apelację oddalił. W myśl art. 365 par. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – dalej: kpc, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zgodnie natomiast z treścią art. 366 kpc, wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powyższe oznacza, iż wydanie wyroku nakazującego skarżącym opróżnienie przedmiotowego lokalu mieszkalnego pozbawiło organ możliwości wydania decyzji administracyjnej w sprawie opróżnienia lokalu, bowiem, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną w przedmiotowej sprawie, w sprawie prawomocnie rozstrzygniętej wyrokiem Sądu powszechnego, dopóki ten wyrok obowiązuje, nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej, mimo iż przepis prawa materialnego przyznaje kompetencje organowi administracji publicznej. Z uwagi na powyższe organ zobligowany był wydać decyzję zobowiązującą skarżących, którzy utracili tytuł prawny do lokalu mieszkalnego, do uiszczania opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłatę odszkodowania, ustalając wysokość należnych opłat i odszkodowania. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 139 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, co w przypadku skarżących oznaczało określenie początkowego terminu wnoszenia opłat i odszkodowania od dnia [...] lipca 2004 r., a nie, jak orzekł organ I instancji, od dnia otrzymania decyzji, należy stwierdzić, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Organ był zobligowany do naliczenia skarżącym ww. opłat i odszkodowania od 2004 r., ponieważ, zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, regulujący tę kwestię wszedł w życie z dniem 01 lipca 2004 r. Skoro więc już w tym czasie skarżący zamieszkiwali w przedmiotowym lokalu bez tytułu prawnego, od tej właśnie daty należy przyjąć, że powstał po ich stronie obowiązek wnoszenia określonych opłat i odszkodowania. Bezzasadny jest również zarzut skarżących, jakoby organ do dnia otrzymania decyzji organu I instancji nigdy nie informował ich o tym, iż ciąży na nich obowiązek zapłaty odszkodowania i jego wysokości. Skoro skarżący zdawali sobie sprawę z tego, że zajmują przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego, winni sami wcześniej podjąć czynności w celu uregulowania sytuacji prawnej mieszkania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.