II SA/Wa 954/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, Andrzej Kołodziej, Protokolant Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia specjalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] października 1990 r., wydaną na podstawie art. 64 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.), przyznał J. O. emeryturę specjalną. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r. J. O. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o ponowne rozpatrzenie jego prośby w sprawie przyznania emerytury specjalnej lub przyznania podwyższonego świadczenia emerytalnego. Pismem z dnia [...] marca 2008 r. organ wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania wniosku, poprzez podanie, czy domaga się on wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego w trybie art. 145 Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też występuje o podwyższenie otrzymywanego świadczenia, przyznanego w specjalnym trybie. Odpowiadając na wezwanie organu J. O. podał, iż wnosi o podwyższenie otrzymywanego świadczenia, przyznanego mu decyzją z dnia [...] października 1990 r. W związku z powyższym, Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] odmówił przyznania świadczenia w wysokości innej niż obecnie otrzymywana. W uzasadnieniu wskazał, iż z wniosku oraz z nadesłanych przez stronę dokumentów nie wynika, aby w sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające przyznanie emerytury specjalnej w kwocie wyższej, niż należna obecnie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Prezes Rady Ministrów utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2008 r., podzielając zawartą tam argumentację. Wskazał ponadto, iż w sprawie nie zaistniały nadzwyczajne zdarzenia losowe, zaś sytuacja zdrowotna J. O. i wydatki na leczenie również nie uległy istotnym zmianom. Fakt, że żona wnioskodawcy nie nabyła prawa do własnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, przy czym z akt nie wynika, aby brak tych uprawnień był wynikiem szczególnych okoliczności, nie uzasadnia zmiany wysokości świadczenia specjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. O. wyraził swoje niezadowolenie z powyższej decyzji Prezesa Rady Ministrów i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym przede wszystkim nieuwzględnienie przez niego faktu, iż w ostatnim okresie sytuacja zdrowotna skarżącego oraz jego żony znacznie się pogorszyła i w związku z tym wzrosły koszty leczenia, rehabilitacji i opieki. Skarżący podniósł ponadto, iż był praktycznie pozbawiony prawa do udziału w niniejszej sprawie, gdyż organ nie informował go o przysługujących mu prawach oraz nie dopuścił wszystkich wnioskowanych przez stronę dowodów. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w wydanych w sprawie decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. przepisami prawa obowiązującego w dniu podjęcia zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie istotnym dla jej rozstrzygnięcia było ustalenie, czy zaskarżona decyzja została wydana we właściwym trybie, określonym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem podkreślić, iż J. O. zwrócił się do organu o podwyższenie otrzymywanego świadczenia specjalnego, a więc domagał się w istocie zmiany ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 1990 r., którą to decyzją przyznano mu przedmiotowe świadczenie. Tymczasem organ potraktował wniosek skarżącego jako wszczynający odrębną sprawę administracyjną i wydał decyzję w oparciu o przepisy prawa materialnego, tj. art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), pomijając całkowicie fakt, iż sprawa ta została już zakończona wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] października 1990 r. Decyzje ostateczne mogą być przez organy administracji publicznej zmieniane lub uchylane tylko i wyłącznie w nadzwyczajnych trybach określonych wprost w Kpa lub w przepisach szczególnych, przy ścisłym zachowaniu wymienionych tam warunków. Stosownie zatem do art. 155 Kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Z treści powyższego przepisu wynika, iż decyzja wydana w tym trybie może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną, a nie kwestii nowych. W analizowanej sprawie organ winien był zatem rozpatrzyć wniosek skarżącego o zmianę decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] października 1990 r. w nadzwyczajnym trybie, określonym w art. 155 Kpa, a nie wydawać kolejną decyzję na podstawie przepisów prawa materialnego, gdyż celem postępowania prowadzonego w myśl art. 155 Kpa nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie zaskarżonej sprawy, lecz dokonanie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej, wyłącznie na podstawie przesłanek w tym przepisie wymienionych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 1995 r., sygn. akt III SA 27/95, publ. LEX nr 26991). Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] została zatem wydana z rażącym naruszeniem prawa. W konsekwencji również zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] dotknięta jest wadą nieważności, albowiem utrzymano nią w mocy decyzję rażąco naruszającą prawo. W takiej sytuacji zachodziła konieczność stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie decyzji z przyczyn przewidzianych w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z uwagi na treść rozstrzygnięcia zbędne było rozpoznawanie sprawy pod kątem zarzutów podniesionych w skardze. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.