II SA/Wa 956/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-08
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Stanisław Marek Pietras, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest zgodna z prawem, gdy następuje po upływie 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, mimo trwania postępowania karnego będącego podstawą zawieszenia?Ratio decidendi
Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej jest decyzją fakultatywną podejmowaną w ramach uznania administracyjnego. Sąd stwierdził, że organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, prawidłowo wyważył interes społeczny i słuszny interes strony, a zwolnienie ze służby jest dopuszczalne mimo trwania postępowania karnego będącego podstawą zawieszenia. Zasada domniemania niewinności nie ma zastosowania w tym postępowaniu, gdyż nie dotyczy ono ustalenia winy, lecz rozwiązania stosunku służbowego.Stan faktyczny
W.S. został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym. Po upływie 12 miesięcy zawieszenia, mimo trwania postępowania karnego, Dyrektor Izby Celnej w B. podjął decyzję o zwolnieniu W.S. ze służby. Skarżący zarzucił naruszenie prawa, w tym naruszenie zasady domniemania niewinności oraz błędne zastosowanie przepisów dotyczących zawieszenia i zwolnienia ze służby.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Teresa Zyglewska (spr.) Protokolant referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...]lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze Służby Celnej - oddala skargę -
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Szef Służby Celnej utrzymał
w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2010 r.
w sprawie zwolnienia W.S. ze służby.
Decyzja ta została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny:
Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w B. poinformował W.S. o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art.105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 z późn. zm.).
Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w B., na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r.
o Służbie Celnej, zwolnił odwołującego się ze służby w Izbie Celnej w B. Urząd Celny w Z. z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło [...] stycznia 2010 r.
Po rozpatrzeniu odwołania W.S., Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że organ pierwszej instancji, ponownie rozpatrując sprawę, powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne, zapewniając odwołującemu czynny udział w tym postępowaniu oraz winien wnikliwie i szczegółowo rozpatrzyć cały materiał dowodowy, doprowadzając do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. zwolnił odwołującego się ze służby w Izbie Celnej w B. Urząd Celny w Z. z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu [...] listopada 2010 r.
W uzasadnianiu Dyrektor Izby Celnej w B. wskazał, że w związku z prowadzeniem przeciwko odwołującemu się postępowania karnego w sprawie o popełnienie przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. na okres 3 miesięcy, który to okres zawieszenia został następnie decyzją z dnia [...]listopada 2008 r. przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko W.S. postępowania karnego.
Dwunastomiesięczny okres zawieszenia odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego upłynął, a prowadzone przeciwko temu funkcjonariuszowi postępowanie karne, które było przyczyną zawieszenia nadal jest w toku. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zastosowanie wobec odwołującego się art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej nastąpiło z uwagi na negatywne konsekwencje dla Służby Celnej długotrwałego zawieszenia odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych, co wiąże się z niespełnieniem przez niego służby, a dalsze przedłużanie tego okresu powoduje zajmowanie etatu, mogącego być efektywnie wykorzystanym przez nowo zatrudnionych funkcjonariuszy celnych. Prawidłowa i terminowa realizacja licznych zadań nałożonych na administrację celną, a tym samym na Izbę Celną w B. oraz podległe jej jednostki organizacyjne, wymaga jak najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na aspekt finansowy, związany ze sprawą zawieszenia w obowiązkach służbowych funkcjonariuszy celnych, tj. konieczność wypłaty funkcjonariuszom 50% uposażenia w okresie zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W.S., zarzucając naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji, art. 16 § 1 i art. 110 k.p.a. przez wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby, przy jednoczesnym istnieniu wcześniejszej decyzji o zawieszeniu do czasu ukończenia postępowania karnego, a także naruszenie art. 42 ust. 3 Konstytucji przez jego niezastosowanie
i w konsekwencji wyciągnięcie negatywnych skutków w postaci zwolnienia odwołującego się ze służby z przyczyn toczącego się wobec niego postępowania karnego przed jego prawomocnym zakończeniem, a tym samym naruszenie konstytucyjnej zasady domniemania niewinności.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Szef Służby Celnej wywodził, iż ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej ustala obligatoryjne i fakultatywne przyczyny zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby. Jedną z przyczyn fakultatywnego zwolnienia ze służby jest, zgodnie z przepisem 105 pkt 10 ustawy, upływ 12 miesięcy zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Z akt sprawy wynika, iż upłynął okres dwunastomiesięcznego zawieszenia odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych, liczony od daty wskazanej w decyzji zawieszającej odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych, a zatem zaistniała przesłanka wymagana przepisem art. 105 pkt 10 ustawy.
Organ odwoławczy motywował, iż przyczyną zawieszenia skarżącego
w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariusza celnego było wszczęcie postepowania karnego o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Motywowano, że pismem z dnia [...] września 2010 r. Sąd Rejonowy II Wydział Karny w C. poinformował o trwającym nadal przeciwko odwołującemu się postępowaniu sądowym. Zdaniem organu, przyczyna zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych odwołującego nie ustała, a zatem druga przesłanka wymagana przez przepis art. 105 pkt 10 została spełniona.
W ocenie organu II instancji, wydana przez Dyrektora Izby Celnej w B. decyzja nie wykazuje cech dowolności. Organ ten bowiem rozważył negatywne konsekwencje dla Służby Celnej związane z długotrwałym zawieszeniem odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych. Organ I instancji dokonał analizy sytuacji kadrowej w całej izbie celnej, wykazując niedobory kadrowe. Trudna sytuacja dotyczy najbardziej oddziałów celnych granicznych, w tym Oddziału Celnego w D., gdzie pełnił służbę odwołujący się. W Oddziale tym powinno pełnić służbę 38 funkcjonariuszy, natomiast służbę pełniło tylko 29 funkcjonariuszy. Organ wywodził, że oznacza to, iż obsada etatowa jest niewystarczająca dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania Oddziału. Sytuacja taka zmusiła do delegowania do połowy 2010 r. do pełnienia służby w Oddziale Celnym w D. funkcjonariuszy celnych z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w L. Braki kadrowe doprowadziły do dodatkowych godzin służby w przedłużonym czasie służby innych funkcjonariuszy celnych oraz konieczność przesuwania urlopów wypoczynkowych innych funkcjonariuszy celnych.
Podkreślono, że organ I instancji wyjaśnił odwołującemu wszelkie okoliczności faktyczne i prawne zwolnienia ze służby, w tym przedstawił wyczerpująca analizę stanu etatowego Izby, popartą załączonym do akt materiałem dowodowym. Wywodzono, że Służba Celna nie może być obciążana negatywnymi konsekwencjami przedłużającego się postępowania karnego. Organ odwoławczy podkreślił, że Dyrektor Izby Celnej w B. działał w interesie społecznym, który przeważył nad słusznym interesem strony.
W ocenie organu II instancji nie doszło do naruszenia zasady domniemania niewinności. Do oceny kwestii winy odnośnie zarzucanego odwołującemu się czynu zabronionego właściwym jest sąd karny, a nie dyrektor izby celnej jako organ administracji. Kwestia winy nie stanowi przesłanki wymaganej do podjęcia decyzji o zwolnieniu ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy
o Służbie Celnej.
Odnośnie wzajemnych relacji dwóch decyzji Dyrektora Izby Celnej w B., jednej decyzji zawieszającej odwołującego się w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz drugie o zwolnieniu ze służby, organ zwrócił uwagę, iż decyzje te w ramach jednego stosunku służbowego regulują dwie odrębne kwestie. Organ odwoławczy podkreślił, że
w sytuacji zwolnienia ze służby, gdy dochodzi do utraty całego bytu stosunku służbowego, oczywistym jest że z datą ustania stosunku służbowego wygasają wszelkie decyzje, dotyczące innych kwestii z tym stosunkiem związanych, w tym decyzja o zawieszeniu. Byt prawny decyzji zawieszającej w pełnieniu obowiązków jest bowiem zależny od bytu stosunku służbowego.
Organ zauważył, że zwolnienie ze służby nie wyklucza powrotu funkcjonariusza do Służby Celnej, o czym stanowi art. 109 ustawy.
Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniósł W.S., zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy:
1. art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej w zw.
z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej poprzez:
a. błędne jego zastosowanie – wydanie zaskarżonej decyzji, mimo, że
w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2008 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa,
b. wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego; ewentualnie skarżący zarzucił:
c. błędną wykładnię – uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej może nastąpić mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", wskazanej
w przepisie art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. Wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu
w wykonywaniu obowiązków służbowych.
Ewentualnie, na wypadek gdyby Sąd uznał, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 6, art.7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a. ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom,
b. brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji,
w szczególności w zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego,
c. brak udowodnienia, że wskazywany jako przyczyna zwolnienia fakt "blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia,
a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącego.
2. art. 7 k.p.a. poprzez brak zasady proporcjonalności. Organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy organ, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przeszkadza to możliwości organu administracji, wynikającej z przyznanych mu uprawnień i środków.
3. art. 130 § 1 i 2 oraz 108 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonania zwolnienia skarżącego ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej.
Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący opisał stan faktyczny sprawy. Ponadto wywodził, iż decyzja została wydana z przekroczeniem uznania administracyjnego. Decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby jest bowiem sprzeczna z decyzją o przedłużeniu okresu zawieszenia.
W ocenie skarżącego organ zobowiązany był do dokładnego zbadania stanu faktycznego, przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz badania kryteriów odnoszących się do strony pod kątem wyważenia słusznego interesu obywateli oraz i interesu strony. W rozpoznawanej sprawie zaś wzięto jedynie pod rozwagę interes społeczny bez rozważenia interesu skarżącego.
Skarżący wywodził, że skoro ustawodawca zdefiniował uzasadnione przypadki przedłużenia zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego to przewidywał, iż w drodze poszanowania dla domniemania niewinności, część funkcjonariuszy pozostaje w Służbie Celnej.
Nadto skarżący podkreślił, że zaprzeczeniem istoty postępowania administracyjnego oraz rażącym naruszeniem prawdy obiektywnej jest rozpatrywanie określonej grupy spraw, nawet jeśli są podobne według określonego schematu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami
m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. - dalej w skrócie: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związany - stosownie do art. 134 P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi, uznał, iż zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] lutego 2011 r. nie narusza przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, co czyni skargę niezasadną.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia.
Treść tego przepisu wskazuje, że decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby ma charakter fakultatywny i podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, świadczy o tym zawarte w analizowanym przepisie sformułowanie "można zwolnić". Decyzja taka wprawdzie pozostaje pod kontrolą Sądu, jednak zakres tej kontroli jest ograniczony, bowiem Sąd bada wyłącznie zgodność z prawem podjętego rozstrzygnięcia, nie wnikając natomiast w jego celowość. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została, zawarta w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Ponadto, zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, czy stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany przez organ na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza granicami kontroli sądowej.
Jak wynika z treści powołanego powyżej przepisu, zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby jest możliwe w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Regulacja ta wskazuje na istnienie dwóch przesłanek, jakie muszą wystąpić, by możliwym było podjęcie decyzji o zwolnieniu ze służby. Pierwsza z przesłanek to upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, druga natomiast to nieustąpienie przyczyn, które stanowiły podstawę zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Łączne spełnienie obu przesłanek pozwala na zwolnienie funkcjonariusza celnego ze służby.
W rozpoznawanej sprawie skarżący został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych w związku z prowadzonym przez Prokuraturę Apelacyjną w L. śledztwem [...], w którym przedstawiono skarżącemu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 228 § 3 i innych art. k.k. w okresie od [...] sierpnia 2008 r. do [...] listopada 2008 r. Decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] listopada 2008 r. okres ten został przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko W.S. postępowania karnego.
Nie ulega więc wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie upłynął 12- sto miesięczny okres zawieszenia, o którym mowa w art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, a więc została spełniona pierwsza z przesłanek. Nie kwestionowanym jest, że również drugi z warunków, zawartych w dyspozycji tego przepisu, również został ziszczony, gdyż nie ustąpiła przyczyna będąca podstawą zawieszenia. Obecnie postępowanie karne toczy się przez Sądem Rejonowym
w C.
Rozważeniu więc podlega, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy stosowaniu powyższego przepisu, co zarzuca autor skargi.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się takiego naruszenia w treści zaskarżonej decyzji. Szef Służby Celnej miał na względzie interes funkcjonariusza celnego, jednak wydając zaskarżone rozstrzygnięcie przyznał prymat interesowi społecznemu. Istotnym jest, że powyższe rozstrzygnięcie nie naruszyło zasady proporcjonalności. Organy celne w sposób szczegółowy przeprowadziły postepowanie dowodowe, zgodnie z wymogami zawartymi w art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a swoje rozstrzygnięcia wydały w oparciu o przepis prawa i po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego, co czyni niezasadnym zarzuty skargi poczynione w tym zakresie. W aktach sprawy zgromadzono materiał dowodowy świadczący o trudnej sytuacji kadrowej w Służbie Celnej, a okoliczność ta znalazła swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i była okolicznością rozważaną przez organ przy podejmowaniu decyzji w kontekście ochrony interesu społecznego. Logicznym jest, iż fakt zawieszenia funkcjonariusza celnego w wykonywaniu swych obowiązków prowadzi do faktycznej blokady etatu, co próbuje kwestionować w treści skargi W.S.
Organ nie naruszył granic uznania przy wydaniu kontrolowanej decyzji. Nie można bowiem skutecznie zakwestionować, że w takiej sytuacji faktycznej, związanej
z pilnymi potrzebami kadrowymi, należało przyznać prymat interesowi społecznemu przed interesem skarżącego. Okoliczności te czynią bezpodstawnymi zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów o postępowaniu oraz zarzut wydania decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego.
Pozbawionym podstaw jest zarzut naruszenia art. 105 ust. 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej poprzez jego błędne zastosowanie z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym decyzji o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, co zdaniem skarżącego doprowadziło do pozostawania w mocy
w obrocie prawnym dwóch sprzecznych ze sobą decyzji. Zauważyć należy, że decyzje o zawieszeniu zostały wydane w oparciu o art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 156, poz. 1641 z 2004 r.). Ostatni z powołanych ustępów art. 23 tej ustawy pozwalał, aby w szczególnie uzasadnionych wypadkach okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych można było przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego. Choć ustawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku", to jednak, nawiązując w treści tego przepisu do prowadzonego postępowania karnego, wskazał pośrednio na przesłankę do dalszego trwania zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych, określając tym samym, że okres ten może zostać przedłużony do czasu jego zakończenia. Z uwagi na różnorodność sytuacji faktycznych, w tym zwłaszcza zarzutów, jakie mogą być stawiane w postępowaniach karnych wobec funkcjonariuszy celnych, użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" jest w pełni uzasadnione. Prawodawca, używając takiego sformułowania, pozwala zatem organom Służby Celnej na odpowiednią ocenę zarówno samego faktu prowadzenia przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, jak i charakteru stawianego mu w tym postępowaniu zarzutu, by w konsekwencji organy te mogły zdecydować o celowości dalszego trwania zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych.
Podkreślić jednak należy, że wbrew twierdzeniom skargi istnieje ścisły związek pomiędzy zawieszeniem postępowania, a zwolnieniem ze służby w oparciu o art. 105 ust.10. Przepis ten bowiem, o czym już była mowa, uzależnia zwolnienie ze służby od istnienia określonego czasu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych i braku ustania przyczyny tego zawieszenia. Analiza powyższej jednostki redakcyjnej prowadzi więc wprost do wniosku, iż decyzje te się nie wykluczają, a wręcz przeciwnie, wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby uwarunkowane jest istnieniem decyzji o zawieszeniu.
Okres więc zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych nie jest okresem gwarancyjnym, w którym funkcjonariusz objęty jest ochroną przed zwolnieniem ze służby, aż do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jego sprawy.
Zarówno poprzednio obowiązujące przepisy ustawy o Służbie Celnej (a więc przepisy obowiązujące w chwili przedłużania skarżącemu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego), jak i obecnie obowiązujące uregulowania ustawy o Służbie Celnej pozwalają właściwym organom zwolnić funkcjonariusza nawet wówczas, gdy nie zostało zakończone postępowanie karne, będące podstawą zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Ustawodawca wprowadził w ten sposób możliwość podjęcia decyzji o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby, wobec którego postępowanie karne, pomimo upływu 12 miesięcy, wciąż trwa, wskazał na ewentualność rozwiązania takiej sytuacji, pozostawiając w tym względzie swobodę organom Służby Celnej.
Świadczy to o potrzebie ochrony interesu służby (interesu społecznego), jako interesu nadrzędnego, dając jednocześnie właściwym organom możliwość oceny każdego indywidualnego przypadku. Jednak fakultatywność zwolnienia ze służby nie stanowi zakazu zwolnienia funkcjonariusza ze służby przed upływem okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Oznacza to, że regulacja ta uwzględniła fakt, iz zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych nie powinno trwać w nieskończoność, biorąc pod uwagę czasochłonność czynności podejmowanych przez organy ścigania i charakter zarzutów. Nie bez znaczenia są tu także względy wynikające z konieczności zapewnienia prawidłowego funkcjonowania danej jednostki, jak i najefektywniejszego wykorzystania przydzielonych etatów, co niewątpliwie odpowiada intencjom prawodawcy w zakresie ochrony interesu służby (interesu społecznego), i nie można tego rodzaju ocen postrzegać w kategoriach łamania zasad procedury administracyjnej. W przypadku zarzutów korupcyjnych z wykorzystaniem pełnionej funkcji, to interes służby winien górować nad indywidualnym interesem funkcjonariusza (art. 7 k.p.a), gdyż znaczenie tego rodzaju przestępstw, zwłaszcza w odbiorze społecznym – co do zasady – negatywnym, wpływa niekorzystnie na wizerunek organów Państwa.
Pozbawiony słuszności jest zarzut skargi, iż decyzja ta łamie konstytucyjną zasadę domniemania niewinności wobec skarżącego.
Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił w wyroku z dnia 19 października 2004 r., sygn. K 1/04 (OTK-A 2004/9/93), że chociaż umieszczenie w Konstytucji, pośród wolności i praw obywatelskich, przepisu dotyczącego domniemania niewinności może wprawdzie prowadzić do rozszerzenia zakresu stosowania tej zasady poza ramy procesu karnego, to jednak zasadniczą rolą zasady domniemania niewinności jest stworzenie oskarżonemu konkretnych gwarancji w procesie karnym. W wyroku z 17 grudnia 2003 r., sygn. SK 15/02 (OTK ZU 2003/9/A/103) Trybunał Konstytucyjny jednoznacznie stwierdził, że zamieszczenie w przepisach konstytucyjnych zasady procesu karnego, jaką jest domniemanie niewinności, nie oznacza rozciągnięcia tej gwarancji konstytucyjnej na procedury ustawowe, których celem nie jest ustalenie naganności zachowania ludzkiego i wymierzenie sankcji. Przedmiotem niniejszej sprawy było rozwiązanie stosunku służbowego funkcjonariusza Służby Celnej
w oparciu o przepis ustawy pragmatycznej, który w żadnym stopniu nie nawiązuje do winy funkcjonariusza jako przesłanki zwolnienia ze służby. Organ celny słusznie więc wywiódł, że zasada domniemania niewinności pozostawała poza zakresem ocen przyjętych w sprawie zwolnienia, a tym samym pozostaje ona poza zakresem sądowej kontroli wydanych w tej sprawie decyzji.
Oczekiwanego przez skarżącego skutku nie może odnieść również zarzut naruszenia art. 130 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 108 k.p.a. Kwestia ta została odmiennie uregulowana w art. 188 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej. W myśl tego przepisu, wniesienie odwołania o zwolnieniu ze służby nie wstrzymuje wykonania tej decyzji, możliwe wiec było określenie przez organ daty zwolnienia ze służby jako daty otrzymania tej decyzji.
Organ Służby Celnej mógł zatem zwolnić skarżącego ze służby. Zaskarżona decyzja odpowiada kryteriom uznania administracyjnego. Motywy rozstrzygnięcia zostały w pełni wyjaśnione, decyzja nie nosi zatem znamion dowolności, zaś przytoczona w uzasadnieniu argumentacja jest wyczerpująca.
W przedstawionym stanie rzeczy, podjęte w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w działaniach organów uchybień, zarówno przy ustaleniu stanu faktycznego sprawy, jak i jego ocenie w świetle prawa materialnego, co oznacza, że Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło