II SA/Wa 958/20

WyrokWSA w Warszawie2020-10-21

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Danuta Kania, Karolina Kisielewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku z ubezpieczenia społecznego jest zasadna, gdy wnioskodawca stał się całkowicie niezdolny do pracy w trakcie ubezpieczenia, ale nie wykazał spełnienia pozostałych przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności nie udowodnił, że brak wymaganych okresów składkowych był spowodowany szczególnymi okolicznościami niezależnymi od jego woli?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia w drodze wyjątku była zasadna, ponieważ wnioskodawca nie wykazał spełnienia wszystkich kumulatywnych przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Mimo że stał się całkowicie niezdolny do pracy w trakcie ubezpieczenia, nie udowodnił, że brak wymaganych okresów składkowych był spowodowany szczególnymi okolicznościami niezależnymi od jego woli, a jego dotychczasowa aktywność zawodowa i poszukiwanie pracy nie potwierdzały determinacji w spełnieniu warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym.
Stan faktyczny
Skarżący M.K. wniósł skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą mu przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przez skarżącego warunków określonych w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w szczególności brak wykazania szczególnych okoliczności uzasadniających niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 83 ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie i błąd w ustaleniach faktycznych, podnosząc, że jego obecny stan zdrowia po wypadku, całkowita niezdolność do pracy i trudna sytuacja materialna stanowią szczególne okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] marca 2020 r. nr [...], wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 708/19 zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2019 r. nr [...] i po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 53); zwanej dalej ustawą o emeryturach i rentach z FUS, odmówił M. K. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 83 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Podał, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. W toku postępowania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że M. K. stał się osobą całkowicie niezdolną do pracy w wieku 23 lat. W wieku 27 lat zamiast 3 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentował rok, 3 miesiące i 24 dni tych okresów. Okresy nieskładkowe zostały ograniczone do 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Ponadto od [...] września 2010 r., tj. od ukończenia 18 – roku życia do [...] listopada 2014 r., od [...] grudnia 2014 r. do [...] sierpnia 2016 r. nie wykonywał pracy ani innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie była orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Została ona stwierdzona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS dopiero od [...] września 2016 r. Przyczyną uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był zatem stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od jego woli, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaznaczył, że z danych zamieszczonych na stronie internetowej GUS wynika, że stopa bezrobocia w latach 2010-2016 w powiecie [...] była niższa niż przeciętna stopa bezrobocia w Polsce. M. K. był zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna jedynie w okresach od [...] października 2010 r. do [...] listopada 2010 r., od [...] marca 2011 r. do [...] kwietnia 2011 r. oraz od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. Trudno zatem uznać, że okolicznością szczególną, która spowodowała brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym było bezrobocie w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Ponadto M. K. wykonywał prace bez zgłoszenia do ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, co było świadomym wyborem i nie może być traktowane jako okoliczność, która usprawiedliwia brak uzyskania uprawnień do świadczenia. Fakt ten nie może być uznany za zdarzenie wyjątkowe i niezależne od ubezpieczonego w rozumieniu okoliczności szczególnej z art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna lecz nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu tego świadczenia. W ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nie wykazał bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. zakwestionował decyzję z [...] marca 2020 r. uznając ją za krzywdzącą i wniósł o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 708/19 uchylił zaskarżoną decyzję. W jego ocenie organ ponownie wydając [...] marca 2020 r. decyzję o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku skupił się na okresach jego zatrudnienia, podczas gdy art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia przyznania tego świadczenia od odbytego przed wypadkiem okresu zatrudnienia. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podał, że całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o takie świadczenie, natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby spowodowane przyczynami zdrowotnymi zmniejszającymi możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy. M. K. stwierdził, że w jego przypadku zaistniały szczególne okoliczności w postaci nieszczęśliwego wypadku, któremu uległ [...] września 2016 r. Doznał wówczas poważnego uszczerbku na zdrowiu, tj. przewlekłej niewydolności oddechowej, nieokreślonego ostrego zakażenia dolnych dróg oddechowych, kurczowego porażenia czterokończynowego – stan po złamaniu kręgosłupa szyjnego i uszkodzenia rdzenia oraz zatrzymania krążenia. W wyniku wypadku stał się osobą niepełnosprawną, wymaga stałej i ciągłej opieki, jest niezdolny do samodzielnej egzystencji (nie oddycha, nie mówi, nie porusza się, stale przebywa w pozycji leżącej, jest podłączony do respiratora, ma założony PEG, przy pomocy którego jest odżywiany dojelitowo oraz cystostomię). Ponadto jest osobą całkowicie i trwale niezdolną do pracy. Nie ma także niezbędnych środków utrzymania, bowiem otrzymuje jednie zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie. Koszty utrzymania są wysokie (lekarstwa, media, wyżywienie, środki higieny osobistej). Zaznaczył, że jego matka z powodu opieki nad nim i jego babcią, która jest po udarze, zrezygnowała z zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych powyżej kryteriów, należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania świadczenia wszystkie przesłanki, o jakich mowa, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia chociażby jednego warunku uniemożliwia wydanie decyzji przyznającej świadczenie. Z treści przedmiotowego przepisu wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 września 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 708/19 uchylił zaskarżoną decyzję z [...] stycznia 2019 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że [...] września 2016 r., tj. w dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy 23 letni wówczas M. K. pozostawał w ubezpieczeniu. Okoliczność ta nie została w ogóle przez organ oceniona przy badaniu spełniania przesłanki "szczególnych okoliczności". Zdaniem Sądu okoliczność, że wypadek jakiemu uległ skarżący był nagłym zdarzeniem, a co za tym idzie całkowita niezdolność do pracy powstała u niego w trakcie ubezpieczenia może stanowić okoliczność szczególną w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Można bowiem założyć, że gdyby nie uległ w tej dacie wypadkowi i nie stał się całkowicie niezdolny do pracy i samodzielnej egzystencji, nadal wykonywałby pracę i miałby możliwość wypracowania okresu niezbędnego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. W związku z tym Sąd stwierdził, że organ ponownie rozpatrując wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku będzie obowiązany poddać wnikliwej analizie przebieg zatrudnienia skarżącego i jego aktywność w poszukiwaniu pracy podlegającej ubezpieczeniu oraz zbadać przyczyny ograniczające tę aktywność i wydać decyzję zawierającą uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Mając na względzie wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 września 2019 r. organ przeprowadził analizę materiału dowodowego pod względem ustalenia, czy brak uprawnień do świadczenia ustawowego nie został spowodowany szczególnymi okolicznościami i stwierdził, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych za szczególne okoliczności uważa się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, czyli takie, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę do kontynuowania zatrudnienia. Na szczególne okoliczności składają się wyłącznie zdarzenia niezależne od ubezpieczonego. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. Szczególne okoliczności to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na kanwie ustawy o emeryturach i rentach z FUS ograniczają, utrudniają czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Zaistnienie tego rodzaju zdarzeń powinno usprawiedliwiać brakujący do wymaganego staż ubezpieczeniowy. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w niniejszej sprawie byłoby zatem możliwe tylko w przypadku wykazania, że skarżący przejawiał wolę podejmowania pracy i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od jego woli okoliczności nie mógł zrealizować wymagań do uzyskania zwykłego świadczenia. Tylko w takiej sytuacji przyznanie świadczenia w drodze wyjątku byłoby zasadne. Z brzmienia art. 83 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że jest to przepis na podstawie którego właściwy w sprawie organ wydaje decyzję, kierując się uznaniem administracyjnym. Określenie, że muszą zaistnieć szczególnie uzasadnione okoliczności, usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek, należy do oceny organu, który okoliczności danej sprawy musi poddać wnikliwej analizie, indywidualizując każdy rozpatrywany przypadek. To jednak podmiot wnoszący o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie powinien wskazać wszelkie okoliczności wiążące się z dochodzonym świadczeniem. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy i ustalenia dokonane w toku ponownie przeprowadzonego postępowania, organ prawidłowo wywiódł, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż w przypadku skarżącego nie można stwierdzić, że na skutek szczególnych okoliczności nie spełnił on warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do renty w trybie zwykłym. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że M. K. stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 23 lat, po wypadku spowodowanym skokiem do wody. Zgłoszenie go do ubezpieczenia powstało po dniu wypadku (następnego dnia po nim), w terminie dozwolonych 7 dni od nawiązania stosunku pracy. Ze względu na to, że zatrudnienie trwało bardzo krótko, a zgłoszenie z jego tytułu nie nastąpiło przed datą wypadku, organ nie miał podstaw do przewidywania, że zatrudnienie to byłoby kontynuowane, zwłaszcza analizując dotychczasowy przebieg ubezpieczenia skarżącego. W okresie 5 lat aktywności zawodowej M. K. udowodnił 1 rok, 3 miesiące i 24 dni. Okres ubezpieczenia wymagany dla osoby w jego wieku to 3 lata – a wykazany to 1 rok, 3 miesiące i 24 dni, czyli nie jest to nawet 1/2 wymaganego stażu. Możliwe do udowodnienia okresy poszukiwania pracy (jedynie rejestracja w charakterze bezrobotnego - żadnej innej aktywności nie wykazano) nie obejmują całego okresu braku ubezpieczenia, a co więcej, następują w bardzo krótkich okresach od [...] do [...] listopada 2010 r., od [...] marca 2011 r. do [...] kwietnia 2011 r., od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. W dniu [...] stycznia 2015 r. skarżący otrzymał skierowanie do pracy, ale nie podjął go. Łączny okres udowodnionego poszukiwania pracy (w sytuacji, kiedy zarejestrowany bezrobotny otrzymuje skierowanie do pracy, jego rejestracja nie wydaje się tożsama z rzeczywistą chęcią znalezienia w ten sposób zatrudnienia) to niespełna 2 miesiące. W miejscu zamieszkania M. K. stopa bezrobocia przez cały okres jego aktywności zawodowej od pełnoletności do wypadku była od 2 do 3 razy niższa niż średnia dla kraju. Nie udowodniono żadnej własnej aktywności skarżącego w poszukiwaniu zatrudnienia. Po wezwaniu do wyjaśnienia przyczyn, z powodu którego M. K. nie podejmował pracy w odpowiedzi matka skarżącego, działając w jego imieniu, wyjaśniła, że "syn próbował realizować się zawodowo", w okresach bez formalnego zatrudnienia pracował dorywczo, a dopiero na miesiąc przed wypadkiem podjął pracę, która dawała mu satysfakcję. Tym samym nie potwierdziła zaistnienia żadnych niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, stanowiących przeszkodę w podjęciu zatrudnienia. Zdaniem Sądu, wobec powyższych okoliczności, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo decyzją z [...] marca 2020 r. odmówił skarżącemu przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Organ wskazał na fakt, że wobec sposobu poszukiwania zatrudnienia przez skarżącego oraz okresów jego rejestracji w charakterze bezrobotnego nie jest możliwe przyjęcie bezrobocia za okoliczność szczególną w sprawie, zwłaszcza w kontekście jego stopy w rejonie zamieszkania. Przywołał także kwestię podejmowania przez M. K. pracy bez ubezpieczenia i bardzo krótkiego, nawet w zestawieniu z jego wiekiem, okresu ubezpieczenia, jaki wykazał. Sąd podziela stanowisko organu, że za okoliczność szczególną nie można uznać świadomego podejmowania przez skarżącego prac dorywczych, bez zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne. Słusznie organ podnosi, że był to jego świadomy wybór, który spowodował określone skutki, w sferze uprawnień do świadczeń przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze należy wskazać, że sama w sobie niezdolność do pracy, nawet w powiązaniu z najbardziej pojęciu wnioskodawcy szczególną i wyjątkową obecną sytuacją życiową, nie jest wystarczającą podstawą do przyznania świadczenia. Podobnie trudna sytuacja materialna, choć jest brana pod uwagę przy podejmowaniu decyzji, nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane tylko stosownie do potrzeb wnioskodawcy, nie jest też świadczeniem należnym każdej osobie, której stan zdrowia, po dłuższym okresie pozostawania przez nią poza wszelkim ubezpieczeniem, obecnie się pogorszył. Wbrew przekonaniu skarżącego fakt, że jest obecnie całkowicie niezdolny do pracy i pozbawiony prawa do świadczeń w trybie zwykłym nie daje mu automatycznie prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Okoliczność szczególna, wskazana w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jako jeden z warunków koniecznych do uzyskania prawa do świadczenia nie odnosi się do najbardziej nawet wyjątkowej, trudnej i szczególnej obecnej sytuacji osobistej i materialnej M. K. lecz powinna wyjaśniać przyczyny, dla jakich przed zaistnieniem tej sytuacji, to jest, przed wypadkiem, który skutkował całkowitym załamaniem stanu zdrowia skarżącego, nie spełnił on warunków do uzyskania prawa do świadczenia. Żadne zaś takie okoliczności o charakterze szczególnym i niezawinionym przez niego nie zostały ujawnione ani w trakcie postępowania administracyjnego, ani też nie pojawiają się na etapie skargi - argumentem bowiem za jej przyznaniem w ocenie M. K. ma być właśnie jego obecna sytuacja związana z jego stanem zdrowia. Nie wskazano natomiast na żadne przyczyny o charakterze niezależnym od skarżącego, dla jakich nie wykazał on odpowiedniego stażu ubezpieczeniowego dla osoby w jego wieku. Nie ma takiego, szczególnego charakteru podejmowanie pracy bez ubezpieczenia, nawet, jeśli osoba decydująca się na taką formę zatrudnienia jest bardzo młoda i nie przewiduje, by zaistniały okoliczności, które pozbawią ją zdolności do zarobkowania i samodzielnej egzystencji. Właśnie niemożność przewidzenia zaistnienia takich sytuacji jest podstawą przystępowania do ubezpieczeń oraz powszechności systemu ubezpieczeniowego (emerytalno-rentowego) dla wszystkich pracujących. Osoba, która lekceważy możliwe ryzyko i w konsekwencji znajduje się w sytuacji, w której nie obejmuje jej ochrona ubezpieczeniowa nie może, powoływać się na swój stan zdrowia i niezdolność do pracy jako wystarczającej przesłanki do uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Nie udowodniono, by podjęcie pracy przez M. K. nie było możliwe w związku z niemożliwymi do przezwyciężenia okolicznościami zewnętrznymi. Nie ma takiego charakteru sytuacja na rynku pracy. Sam skarżący nie wykazał żadnej determinacji w poszukiwaniu zatrudnienia, zignorował otrzymaną, po bardzo krótkim okresie oczekiwania, ofertę zatrudnienia z PUP i zaprzestał rejestracji w charakterze bezrobotnego, a łączny okres w jakim w ogóle pracy poszukiwał (a w każdym razie okres, w jakim można to poszukiwanie udowodnić, ponieważ informacja o tym, że "próbował realizować się zawodowo" i pracował w tym czasie bez ubezpieczenia nie jest dowodem na determinację w poszukiwaniu legalnego zatrudnienia) to niecałe 2 miesiące. Można odczuwać zrozumienie dla bardzo młodego człowieka, który w przekonaniu, że przed nim jeszcze wiele czasu na podjęcie pracy, nieco lekceważy zabezpieczenie wynikające z podlegania ubezpieczeniu, jednak od osoby pełnoletniej można i należy wymagać przewidywania konsekwencji swych życiowych wyborów. Zdaniem Sądu organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo uwzględnił, co zalecono w uzasadnieniu wyroku z 18 września 2019 r., że niezdolność do pracy spowodowana wypadkiem nastąpiła w okresie trwania ubezpieczenia. Zgłoszenie do ubezpieczenia z tytułu podjęcia zatrudnienia nastąpiło dzień po wypadku, jakiemu uległ M. K. Biorąc powyższą okoliczność pod uwagę, przebieg dotychczasowego ubezpieczenia skarżącego oraz fakt, że nie był on zainteresowany podjęciem legalnej pracy po skierowaniu z PUP, a po otrzymaniu tej propozycji zrezygnował z rejestracji w charakterze bezrobotnego i nie skorzystał z możliwości zatrudnienia się, nie sposób wyciągnąć wiarygodnych wniosków o dalszym, przyszłym znaczącym przebiegu jego ubezpieczenia i zatrudnienia. Organ prawidłowo zatem wskazał, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bowiem sam fakt utraty przez M. K. całkowitej zdolności do pracy w trakcie ubezpieczenia, wobec poczynionych przez organ ustaleń i rozważań, jest niewystarczający aby w sprawie uznać, iż ziściła się ustawowa przesłanka "szczególnych okoliczności". Obecnie stan zdrowia M. K. niewątpliwie uniemożliwia mu podjęcie jakiejkolwiek pracy. Okoliczność ta nie może jednak stanowić wyłącznej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Nie ulega także wątpliwości, że M. K. znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie wykazał jednak, aby niespełnienie przez niego wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym nastąpiło wskutek szczególnych okoliczności. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że kontrolowana decyzja odpowiada prawu. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając, że organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów postępowania, a także dokonał prawidłowej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mającego zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło