II SA/Wa 959/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Anna Mierzejewska, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. L. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15. ust. 1 pkt 6 lit. a oraz art 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 i art. 20 Ustawy z dnia 21 maja 1999r. o broni i amunicji (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 576) oraz art. 104 i art. 268a kpa, cofnął M. L. pozwolenie na posiadanie broni palnej gazowej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu [...] czerwca 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów ochrony osobistej. Podstawą wszczęcia przedmiotowego postępowania była uzyskana informacja, uzasadniająca podejrzenie, iż strona należy do grona osób, o których mowa w art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15. ust. 1 pkt 6 lit. a pow. ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Organ wskazał, że za dowód uznał informację o osobie z Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2012 r., z której wynika, iż M. L. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. (prawomocnym od dnia [...] października 2010 r.) Sądu Rejonowego w N. sygn. akt [...] został uznany winnym popełnienia czynu z art. 270 § 1 Kodeksu Karnego. Organ wskazał, że przedmiotem ochrony, do którego odnosi się przestępstwo z art 270 kk, jest bezpośrednio wiarygodność dokumentów, a w następstwie pewność obrotu prawnego. Przestępstwo określone w art. 270 kk ma charakter powszechny. Sprawcą czynu zabronionego, polegającego na używaniu dokumentu sfałszowanego lub podrobionego, może być zarówno ten, kto sam dopuścił się fałszerstwa, jak i inna osoba. Podobnie może być w przypadku wypełnienia blankietu opatrzonego cudzym podpisem. Przestępstwo materialnego fałszerstwa dokumentu (art. 270 § 1) może być popełnione albo przez podrobienie, albo przez przerobienie dokumentu. Przestępstwo podrobienia lub przerobienia dokumentów ma charakter kierunkowy i może być popełnione wyłącznie z zamiarem bezpośrednim. Typy czynów zabronionych określone w art. 270 mają charakter umyślny. Organ stwierdził, że M. L. za popełnienie wymienionego powyżej czynu został skazany przez Sąd Rejonowy w N. na karę 100 (stu) stawek dziennych grzywny przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej grzywny za równoważną kwocie 10 (dziesięciu) złotych. Następnie organ stwierdził, że art. 18 ust. 1 pkt 2 pow. ustawy o broni i amunicji ma charakter obligatoryjny, a to oznacza, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia faktu, iż dana osoba należy do grona osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy o broni i amunicji. Ustawodawca z góry zatem wykluczył możliwość zachowania pozwolenia na broń jego posiadaczowi, w przypadku prawomocnego skazania go za przestępstwo umyślne. Sformułowanie zawarte w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, a odnoszące się do faktu skazania osób prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, ma charakter kwalifikowany. Oznacza to, że w razie zaistnienia takiej okoliczności, organ Policji jest niejako w sposób bezwarunkowy nią związany, jako negatywną przesłanką dla odmowy udzielenia pozwolenia na broń i zarazem, pozytywną dla wydania decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. W tym przypadku ustawodawca sam rozstrzygnął o istnieniu po stronie wymienionych wyżej osób, obawy zagrożenia dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Co do tych osób, organ Policji nie musi więc przeprowadzać oceny, czy obawa ta rzeczywiście istnieje, gdyż ustawodawca uczynił to w przepisie ustawy. Ponadto organ administracji publicznej, a takimi są organy Policji w postępowaniu administracyjnym, nie działają na podstawie prawa karnego, a administracyjnego. Nie oceniają zatem czy posiadacz pozwolenia na broń jest winny zarzucanych mu przestępstw i nie weryfikują również, prawidłowości postępowania karnego, w tym trafności kwalifikacji prawnej czynów, tym postępowaniem objętych. Wystarczy zatem w takiej sytuacji ustalenie faktu skazania za wymienione wyżej przestępstwa, żeby cofnąć pozwolenie na broń (odpowiednio - odmówić wydania pozwolenia) osobie skazanej za ich popełnienie, gdyż są to dla organu okoliczności wiążące w sensie negatywnej przesłanki wydania pozwolenia oraz pozytywnej dla jej cofnięcia. Ponadto organ wskazał, że dostęp do broni nie jest prawem gwarantowanym konstytucyjnie, lecz uzależnionym od spełnienia wymogów określonych w ustawie o broni i amunicji. Jednym z nich jest min. niekaralność za przestępstwo umyślne, a takim niewątpliwie jest popełnione przez Stronę przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów. Dlatego też, fakt skazania strony prawomocnym wyrokiem za przestępstwo wskazane wyżej przez ustawodawcę, w konsekwencji implikuje konieczność pozbawienia jej prawa do broni. Nie ma tu bowiem miejsca na wyważanie racji interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela (art. 7 kpa), skoro sam ustawodawca przez dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, zdecydował o prymacie tego pierwszego. Ponadto organ dodał, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalił, iż strona nie dopełniła obowiązku wynikającego z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999r. obroni i amunicji, co powoduje, że zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń, w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust 4 cyt. Ustawy. W interesie publicznym, z uwagi na brak aktualnych orzeczeń, potwierdzających zdolność strony do dysponowania bronią palną, nie leży zachowanie jej pozwolenia na broń. M. L. wniósł od tej decyzji odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wskazując na okoliczności związane z ukaraniem go przez Sąd oraz stwierdzając, że jest w tej sprawie osobą niewinną. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przypomniał stan faktyczny sprawy i wskazał, że jako podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Organ podał, że w rozpoznawanej sprawie oprócz obligatoryjnej przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń zaistniała kolejna, fakultatywna przesłanka cofnięcia M. L. posiadania pozwolenia, określona w art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji. Powołał się również na art. 15 ust 4 wskazanej wyżej ustawy, zgodnie z którym posiadacz pozwolenia na broń do ochrony osobistej obowiązany jest raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane przez uprawnionych lekarza oraz psychologa. Organ wskazał, że w toku postępowania M. L. wymaganych orzeczeń nie przedstawił, nie dołączył ich również do złożonego w terminie ustawowym odwołania do Komendanta Głównego Policji, w którym wniósł o pozostawienie mu pozwolenia na broń. Organ wskazał, że wskazane wyżej okoliczności na sposób rozstrzygnięcia sprawy nie mogła mieć wpływu pozytywna opinia o stronie w miejscu zamieszkania (karta 56). Odnosząc się zaś do twierdzenia strony zawartego w odwołaniu, iż cofnięcie jej pozwolenia na broń jest w istocie dla niej dodatkowa karą oprócz wymierzonej jej kary grzywny oraz dożywotniej świadomości bycia skazanym, Komendant Główny Policji wyjaśnił, iż cofnięcie pozwolenia na broń nie jest kara dodatkową, a jedynie konsekwencją administracyjno - prawną wynikającą z obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Wskazał też, że po zatarciu skazania, tj. po upływie 5 lat od daty wykonania wymierzonej kary grzywny strona będzie miała prawo ponownie ubiegać się o pozwolenie na broń, jeśli spełni wszystkie przesłanki określone w prawie materialnym. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której ponowił argumentację zawartą już w odwołaniu od decyzji, wskazując jednocześnie, że obecnie jedynym źródłem jego utrzymania jest praca ochrony osób i mienia. Pozbawienie go zatem takiego uprawnienia pozbawi skarżącego możliwości zarobkowania i utrzymania trójki małoletnich dzieci. W odpowiedzi na skargę, uzupełnionej pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w swojej decyzji. W piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. pełnomocnik z urzędu, adwokat J. L., zaskarżył w całości zaskarżoną decyzję. Decyzji tej zarzucił naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, poprzez jego błędną wykładnię, w wyniku której wadliwie przyjęto, że skazanie prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne – wymierzone w inne dobro niż życie, zdrowie albo mienie – automatycznie tworzy po stronie organu obowiązek cofnięcia pozwolenia bez potrzeby wykazania, że skarżący należy do osób, które mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania oraz przyznania na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu uzupełnienia skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, ze katalog przestępstw zawarty w art. 15 ust. 1 pkt 6 pow. ustawy o broni i amunicji, jest katalogiem zamkniętym i organ nie ma prawa tego katalogu rozszerzać. Zdaniem pełnomocnika skarżącego organ zastosował swoisty automatyzm, pomijając konieczność dokonania szczegółowej analizy osoby skarżącego, popełnionego przez niego przestępstwa i podstawy prawnej skazania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195), tj. od dnia 10 marca 2011 r. Zgodnie z tymi przepisami właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: została skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. Powołana powyżej ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym w art. 3 zawiera przepis międzyczasowy, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie 10 marca 2011 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego – co nie budzi to sporu – nie określają daty wszczęcia postępowania z urzędu, a w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że jest nią dzień pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez właściwy organ działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (warunek ten spełnia czynność podjęta wobec strony) – zob. postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r., sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981/1/15 (pełnomocnik błędnie wskazała sygn. SA 678/81), wyrok NSA z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA/Lu 1262/98 (LEX nr 40366). W niniejszej sprawie postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń gazową w stosunku do M. L. zostało wszczęte w dniu [...] czerwca 2012 r. W tej bowiem dacie została dokonana pierwsza czynność organu, o której zawiadomiono stronę postępowania o jego wszczęciu. Pełnomocnik skarżącego na rozprawie zarzucał, iż do wszczęcia postępowania doszło już wcześniej. Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, iż fakt prowadzenia przez organ czynności przygotowawczych nie oznacza, iż prowadzą one automatycznie do wszczęcia postępowania. Organ może bowiem w stosunku do posiadacza broni podejmować określone czynności w celu ustalenia czy istnieją przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. W niniejszej sprawie organ uzyskał informację o skazaniu skarżącego za czyn z art. 270 § 1 kk z Krajowego Rejestru Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości dopiero w dniu [...] czerwca 2012 r. Z informacji tej wynika, że M. L. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2009 r. (prawomocnym od dnia [...] października 2010 r.) Sądu Rejonowego w N. sygn. akt [...] został uznany winnym i skazany na karę grzywny, za popełnienie ciągu przestępstw z art. 270 1 § 1 kk. Podkreślić należy, że organ zwracał się do Ministerstwa Sprawiedliwości o udzielenie informacji o osobie kilka razy wcześniej, jednakże dopiero na ostatnie zapytanie z dnia [...] czerwca 2012 r. otrzymał odpowiedź o karalności skarżącego i o zapadłym w jego sprawie wyroku, a więc już po wejściu w życie nowej regulacji prawnej. Tak więc okoliczność ukarania skarżącego za czyn z art. 270 § 1 kk jest bezsporna. Poza sporem jest również, iż przestępstwa tego można dopuścić się jedynie umyślnie. W tej sytuacji organ zasadnie uznał, że stan faktyczny sprawy wypełnia dyspozycję art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 10 marca 2011 r., w związku z czym cofnął skarżącemu pozwolenie na broń palną gazową. Należy ponadto dodać, że prawomocne wyroki sądu karnego, skazujące osoby ubiegające się o pozwolenie na broń lub je posiadające za popełnienie przestępstwa mają dla organów Policji wiążący charakter w zakresie ustalania przesłanek rozstrzygnięć spraw administracyjnych. Dlatego organ nie mógł pominąć okoliczności przywołanego skazania skarżącego, nawet jeśli dotyczy ono czynów popełnionych przez nią przed zmianą ustawy o broni i amunicji dokonaną, ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195). Reasumując, decydujące znaczenie dla sposobu rozpatrzenia niniejszej sprawy miał obowiązujący w dacie podjęcia decyzji stan prawny sprawy, w którym obowiązywał już (i obowiązuje nadal) wskazany w podstawie prawnej niniejszej decyzji przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Z tych względów, oceniając sytuację prawną M. L. na dzień wydania decyzji i obowiązywania nowych przepisów, organy Policji nie mogły pominąć skutków wynikających z jego skazania za przestępstwo umyślne. Wskazać należy, że organ w podstawie prawnej decyzji wskazał ponadto przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Zgodnie z art. 18 ust. 5 pkt 2 tej ustawy, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Z kolei przepis art. 15 ust. 4 powołanej ustawy nakłada na osoby posiadające pozwolenie na broń w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia obowiązek przedstawiania raz na pięć lat właściwemu organowi Policji aktualnego orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, wydanych przez upoważnionych: lekarza i psychologa, potwierdzających, że mogą one dysponować bronią. Faktem jest, że w toku postępowania M. L. wymaganych orzeczeń nie przedstawił, nie dołączył ich również do złożonego w terminie ustawowym odwołania do Komendanta Głównego Policji, w którym wniósł o pozostawienie mu pozwolenia na broń. Wymóg ten dotyczy wszystkich posiadaczy pozwoleń na broń wydanych w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób oraz mienia niezależnie od tego, czy uzyskali pozwolenia pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy, czy też na podstawie ustawy z 1961 r. W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością bezsporną, że skarżący nie wywiązał się z obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Odnosząc się zaś do zarzutu pełnomocnika skarżącego, zgłoszonego na rozprawie dotyczącego naruszenia przez organ Dyrektyw Unijnych w zakresie możliwości pozbawienia skarżącego pozwolenia na broń, to wskazać należy, że Sąd tego zarzutu nie podziela. Wskazać bowiem należy, że dyrektywy unijne, stanowiące element wspólnotowego prawa wtórnego, skierowane do państw członkowskich, określają cel, który powinien zostać osiągnięty w wyznaczonym terminie, natomiast wybór formy i sposobu realizacji tego celu pozostawiony jest organom krajowym. Zatem wiążą one tylko w zakresie rezultatu, który ma być osiągnięty, czyli co do skutku. Powyższe wynika z art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny uzasadniał zatem zastosowanie przez organy Policji dwóch wskazanych w decyzji podstaw prawnych cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń, przy czym dla zastosowania takiego rozstrzygnięcia wystarczająca była podstawa z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, który jako przepis obligatoryjny, nie pozostawia organowi Policji żadnych możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Reasumując organ przed wydaniem decyzji dokładnie wyjaśnił stan faktyczny i prawny w sprawie, analizując zebrany materiał dowodowy mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, a także dokonał prawidłowej wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji mających zastosowanie wobec ustalonych okoliczności faktycznych sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W przedmiocie przyznania adwokatowi wynagrodzenia za poniesione i nieopłacone koszty pomocy prawnej świadczonej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).