II SA/Wa 963/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Protokolant D.K., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2007 r. sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. B. od decyzji z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnia następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. W toku sprawy ustalono, że M. B. w wieku [...] lat posiada 23 lata, 2 miesiące i 7 dni udowodnionego okresu ubezpieczenia. W ostatnim dziesięcioleciu przed stwierdzeniem częściowej niezdolności do pracy przez lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2005 r. (od 6 marca 1991 r. do 5 marca 2001 r.) przepracował 5 lat, 9 miesięcy i 17 dni. Natomiast całkowicie niezdolny do pracy stał się od dnia 21 marca 2005 r. Organ podniósł, że w wykonywaniu przez ubezpieczonego zatrudnienia wystąpiła nieuzasadniona przerwa w ubezpieczeniu od 7 stycznia 1997 r. do 29 lutego 2004 r. W tym czasie nie była wobec ubezpieczonego orzeczona całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby, a zatem to nie stan zdrowia był przyczyną niepodejmowania zatrudnienia. Prezes ZUS, odnosząc się do podnoszonego przez M. B. we wniosku z dnia 25 marca 2006 r. faktu zachorowania na [...] w latach 1994 – 1995 wyjaśnił, że dokumentacja medyczna potwierdzająca ten fakt powstała dopiero w 2001r., kiedy to wnioskodawca zgłosił się do szpitala w celu podjęcia leczenia. Twierdzenie, że choroba powstała wcześniej nie zostało poparte przekonywującymi dowodami. Zwrócono uwagę, że w sprawach świadczeń z ustawy o emeryturach i rentach wiążący charakter, w zakresie oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz daty powstania, mają orzeczenia lekarza orzecznika ZUS oraz komisji lekarskiej ZUS. Organ, odnosząc się do twierdzeń wnioskodawcy o braku możliwości zatrudnienia uznał, że pozostawanie bez pracy potwierdzone nawet rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy nie jest szczególną okolicznością, wskutek której nie nabył on uprawnień do renty ustawowej. Organ stwierdził, że kwestia trudnych warunków materialnych nie stanowi wystarczającej podstawy do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie to nie jest bowiem świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb nawet, gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze do Sądu, M. B. zakwestionował zaskarżoną decyzję, zarzucając organowi brak staranności w rozstrzygnięciu jego sprawy. Wskazał, że organ oceniając jego stan zdrowia nie wziął pod uwagę dowodów, które wskazywał w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt II SA/Wa 1096/06. Powołał się tam na opinię biegłego sądowego [...], który w sporządzonej opinii stwierdził, że istnieją dowody na obecność [...] u badanego od 1996 r. od czasu pobytu skarżącego w szpitalu w 1996 r. Podniósł także, że również biegły sądowy okulista po przeprowadzeniu badań siatkówki potwierdził długotrwały przebieg schorzenia datujący się przed 5 lipca 1998r. Skarżący powołał się również na kartę informacyjną leczenia szpitalnego z 7 lutego 1996 r. Wnoszący skargę stwierdził, że brak wdrożenia wówczas leczenia w konsekwencji spowodowało powikłania [...], które mają nieodwracalny charakter. Zwrócił uwagę, że całkowita niezdolność do pracy powstała u niego w okresie składkowym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, że przerwa w ubezpieczeniu w latach 1997 – 2004 była spowodowana niezdolnością do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do przepisu art. 1 § 2 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...), który stanowi, że ubezpieczonym oraz pozostającym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej wysokości odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Mimo, iż przyznawanie tego świadczenia ma charakter wyjątkowy i dotyczy ograniczonego kręgu ubezpieczonych, to wydający w tym przedmiocie decyzję uznaniową Prezes ZUS jest zobligowany do przedstawienia jasnych kryteriów, którymi kierował się przy jej wydaniu. Dotyczy to szczególnie sytuacji, w których organ administracji publicznej odmawia obywatelowi określonego dobra lub uprawnienia. Na organie administracji publicznej ciąży więc powinność dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów procesowych (art. 7, 8, 9 oraz 107 § 3 kpa) i naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za zbyt ogólnikowe i niepoparte bliższą analizą zebranych materiałów dowodowych i całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, należy uznać stwierdzenie Prezesa ZUS o braku po stronie ubezpieczonego szczególnych okoliczności niewypracowania ustawowych uprawnień do świadczeń o charakterze emerytalno-rentowym. M. B. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 25 marca 2006 r. oświadczył, że w okresie od 1997 – 2004 będąc zarejestrowanym w charakterze bezrobotnego nie zaniedbywał poszukiwania pracy. Podał, że ukończył w tym czasie kurs komputerowy. W dniu 1 marca 2004 r. podjął zatrudnienie jednakże, jak stwierdził, długi okres nieleczenia [...] spowodował u niego [...], co w konsekwencji uniemożliwiło kontynuowanie zatrudnienia. W ocenie Sądu fakt, że skarżący stał się całkowicie niezdolny do pracy wskutek postępującej [...], której początek, według twierdzeń skarżącego, zbiega się w czasie z przerwą w zatrudnieniu oraz przebieg zatrudnienia przed 1997 r. w powiązaniu z długim stażem ubezpieczeniowym może świadczyć, iż wykazana przez organ przerwa w ubezpieczeniu była skutkiem przyczyn zewnętrznych, od niego niezależnych, które należałoby oceniać w kontekście okoliczności szczególnych, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach (...). Zdaniem Sądu, w świetle powołanych wyżej okoliczności nie można wykluczyć, że przyczyną uniemożliwiającą wypracowanie odpowiednio dłuższego stażu ubezpieczeniowego, który skutkowałby przyznaniem renty na zasadach ogólnych mogły być trudności z uzyskaniem pracy wynikające zarówno z istniejącego bezrobocia jak też uwarunkowań zdrowotnych skarżącego. Okoliczności te powinny być szczegółowo zbadane i wyjaśnione przez organ. W świetle orzecznictwa sądowo-administracyjnego dotyczącego stosowania art. 83 ust. 1 powoływanej ustawy nie jest wykluczone uznanie bezrobocia jako szczególnej okoliczności, o jakiej mowa w tym przepisie. Należy zwrócić uwagę, że pogląd ten również podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt OSK 807/05. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy.