II SA/Wa 964/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2019 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Rektora Szkoły Głównej [...] w [...] z dnia [...] lutego 2019 r. w przedmiocie skreślenia z listy doktorantów oddala skargę W. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Rektora Szkoły Głównej [...] w [...] z [...] lutego 2019 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z [...] grudnia 2018 r. o skreśleniu skarżącego z listy uczestników [...] edycji niestacjonarnych studiów doktoranckich w dyscyplinie nauki o zarządzaniu w [...]. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że Kierownik Studiów Doktoranckich [...] decyzją z [...] grudnia 2018 r. wydaną na podstawie § 18 ust. 3 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich w Szkole Głównej [...] w [...]z [...] kwietnia 2017 r. (załącznik do uchwały nr [...] Senatu SG[...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.) w związku z art. 197 ust. 4 i art. 207 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183) skreślił W. W. z listy uczestników [...] edycji niestacjonarnych studiów doktoranckich w [...] w dyscyplinie nauki o zarządzaniu (z dniem [...] grudnia 2018 r.). Organ podał, że W. W., który nie zaliczył w trakcie III roku studiów doktoranckich (rok akademicki 2016/2017) egzaminu z przedmiotu "[...]" i został warunkowo wpisany ma IV rok niestacjonarnych studiów, w terminie do 30 września 2018 r. (termin warunku) nie zaliczył tego przedmiotu. W. W. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym podniósł, że w piśmie z 11 grudnia 2018 r., po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie jego skreślenia z listy studentów, zwrócił się do organu I instancji o wyrażenie zgody na warunkowy wpis na następny rok studiów, na podstawie § 18 ust. 3 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich i wyznaczenie egzaminatora z niezaliczonego przedmiotu. Odwołujący się dodał, że w dniu 27 września 2018 r. zwrócił się o przedłużenie okresu studiów. Rektor Szkoły Głównej [...] w [...]zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 23 Regulaminu studiów doktoranckich, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z [...] grudnia 2018 r. Organ II instancji podniósł, że skarżący nie dochował wyznaczonego "warunkowego" terminu zaliczenia przedmiotu, zaś jego twierdzenia, że we wrześniu 2018 r. nie mógł skontaktować się z egzaminatorem "nie znajdują potwierdzenia w faktach", ponieważ był on zatrudniony na uczelni do [...] września 2018 r. Rektor dodał, że wniosek skarżącego z 27 września 2018 r. o przedłużenie okresu studiów został rozpatrzony negatywnie w dniu 1 października 2018 r., z uwagi na niezaliczenie "warunku". Skarżący w skardze wniesionej do Sądu na tę decyzję wniósł o jej uchylenie. W piśmie z 12 sierpnia 2019 r. ustanowiona dla skarżącego z urzędu adw. S. K. zarzuciła zaskarżonej decyzji przede wszystkim naruszenie przepisów prawa procesowego dotyczących ustalenia i oceny okoliczności faktycznych sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Zdaniem strony organ odwoławczy nie ustalił czy "osoba delegowana do przeprowadzenia egzaminu wywiązała się ze swojego obowiązku", mimo że skarżący podnosił, że egzaminator nie był obecny na wyznaczonych konsultacjach. Pozostawanie egzaminatora w stosunku pracy do [...] września 2018 r. nie oznacza, że był on obecny na zaplanowanych konsultacjach. Skarżący wielokrotnie stawiał się na konsultacjach, "jednak egzaminatora nie było, potem przeszedł na egzamin". To nie on, ale pracownik uczelni nie wywiązywał się ze swoich obowiązków. Organ nie wyznaczył mu terminu na przedstawienie dowodów potwierdzających, że podejmował próby zdania egzaminu i w sposób nieuzasadniony zarzucił, że takich dowodów nie przedłożył. Skarżący zarzucił również organowi II instancji naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 2 w związku z art. 140 k.p.a.), wskazując, że nie został zawiadomiony o prawie wypowiedzenia się do zebranych dowodów, art. 11 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez brak w zaskarżonej decyzji uzasadnienia prawnego i naruszenie zasady przekonywania. Zdaniem W. W. zaskarżona decyzja narusza również art. 15 k.p.a., ponieważ została wydana na innej podstawie prawnej (organ I instancji wydal decyzję w oparciu o § 18 ust. 3 pkt 2 Regulaminu, natomiast organ odwoławczy na podstawie § 23 regulaminu). Skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 197 ust. 4 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu tego zarzutu podniósł, że z powołanego przepisu wynika, że decyzja o skreśleniu doktoranta który nie wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków, z listy uczestników studiów doktoranckich jest podejmowana przez kierownika studiów w ramach uznania administracyjnego (może zostać skreślony). Zatem organ I instancji (a następnie organ odwoławczy) aby uniknąć zarzutu dowolności są obowiązane wszechstronnie i dogłębnie rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne sprawy oraz w należyty sposób wyważyć interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.) i dać temu wyraz z uzasadnieniu podjętych decyzji. Rektor Szkoły Głównej [...] w piśmie które wpłynęło do Sądu w dniu 13 września 2019 r. podniósł, że skarżący aż do otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania, nie zgłaszał problemów z niemożnością uzyskania brakującego zaliczenia. Wyjaśnił, że konsultacje wykładowców odbywają się w okresie od 1 października do początku sesji w pierwszym terminie tj. do czerwca roku akademickiego, zatem ustalenie, czy wykładowca pojawiał się na konsultacjach we wrześniu 2018 r. jest w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe. Organ dodał, że decyzja o skreśleniu doktoranta z listy studentów jest decyzją uznaniową, przepisy prawa nie przewidują możliwości powtarzania roku, natomiast przedłużenie okresu studiów jest dopuszczalne w ściśle określonych przypadkach, które w przypadku skarżącego nie występują. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest nieuzasadniona. Według art. 197 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym do podstawowych obowiązków doktorantów należy realizowanie programu studiów doktoranckich, w tym prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. Doktoranci, którzy nie wywiązują się z tych obowiązków mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich (ust. 4). Przepis § 18 ust. 3 pkt 2 regulaminu studiów doktoranckich w Szkole Głównej [...] stanowi, że decyzja o skreśleniu z listy studentów studiów doktoranckich jest podejmowana przez kierownika studiów doktoranckich w przypadku braku zaliczenia roku, przy czym zgodnie z § 17 ust. 1, warunkiem zaliczenia roku jest uzyskanie pozytywnych ocen lub zaliczeń ze wszystkich zajęć dydaktycznych przewidzianych programem studiów doktoranckich w danym roku. Skarżący nie zaliczył III roku studiów (2016/2017) z powodu niezaliczenia jednego z przedmiotów objętych programem studiów doktoranckich na tym roku. Uzyskał jednak wpis warunkowy na IV rok studiów, w roku akademickim 2017/2018 i został zobowiązany do zaliczenia tego przedmiotu do 30 września 2018 r., zgodnie z § 17 ust. 3 i 4 Regulaminu studiów. Tego warunku jednakże w wyznaczonym terminie nie spełnił. W tych okolicznościach faktycznych wystąpił 11 grudnia 2018 r. z wnioskiem o warunkowy wpis na następny rok studiów, w oparciu o § 18 ust. 3 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich. Został jednakże skreślony z listy studentów decyzją z [...] grudnia 2018 r. W zarzutach podnoszonych pod adresem tej decyzji skarżący podniósł, że nie mógł zaliczyć egzaminu z powodu nieobecności Profesora w wyznaczonych terminach konsultacji oraz że złoży wniosek o wpis warunkowy na następnych rok studiów. Należy w związku z tym stwierdzić, że w świetle Regulaminu studiów doktoranckich nie jest dopuszczalne udzielenie studentowi wpisu warunkowego na następny rok studiów, jeżeli nie zaliczył on jeszcze roku poprzedzającego rok, którego niezaliczenie uprawnia do uzyskania wpisu warunkowego. Z treści § 17 ust. 3 i 4 Regulaminu wynika, zdaniem Sądu, że przesłanką uzyskania wpisu warunkowego jest niezaliczenie roku (jednego) studiów wskutek niezaliczenia nie więcej niż dwóch przedmiotów z tego roku. Skarżący będąc warunkowo na IV roku studiów nie miał prawa domagania się warunkowego wpisu na kolejny rok (V) w sytuacji, gdy nie zaliczył roku III-go. W świetle Regulaminu nie wchodzi oczywiście w rachubę uzyskanie kolejnego wpisu warunkowego na ten sam rok (w przypadku skarżącego IV) z powodu niespełnienia na roku IV warunku zaliczenia przedmiotu z roku III-go. Przepis § 18 ust. 3 pkt 1 Regulaminu, na który powołuje się skarżący we wniosku o udzielenie mu kolejnego wpisu warunkowego, w sytuacji, gdy nie spełnił wcześniejszego warunku został przez niego błędnie zinterpretowany. Wynika z niego bowiem, że wpis warunkowy jest dopuszczalny jedynie na następny rok po roku, który nie został zaliczony. Rok następny to rok bezpośrednio przypadający po roku niezaliczonym. Skarżący nie zaliczając III roku studiów, mógł więc jedynie uzyskać wpis warunkowy na IV rok. Wobec niezaliczenia roku III do końca IV roku, nie miał prawa uzyskania wpisu warunkowego na rok następny, przypadający po roku IV tym. Regulamin studiów nie przewiduje również przedłużenia terminu uzyskania zaliczenia warunkowego ponad okres roku akademickiego, na którym student studiuje warunkowo. Nie przewiduje w związku z tym możliwości jakiegokolwiek usprawiedliwienia niezachowania terminu wynikającego z § 17 ust. 4 Regulaminu. W tym stanie prawnym usprawiedliwienia skarżącego wskazujące przyczyny niespełnienia warunku nie mają znaczenia prawnego. Można też dodać, że nie są przekonywujące, ponieważ skarżący nie wykazał, że dołożył wszelkich starań, aby uzyskać kontakt z Profesorem i zdać wymagany egzamin. Zdaniem Sądu organom obu instancji nie można zarzucić naruszenia art. 7 w zw. z art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Skarżący jak sam przyznał w piśmie z 11 grudnia 2018 r. (złożonym w organie I instancji po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania) zaległy egzamin zamierzał zdać pod koniec wyznaczonego terminu (30 września 2018 r). Zarzucanie organowi, że nie wykazał, że egzaminator we wrześniu był obecny na konsultacjach nie jest uzasadnione. W. W. w ciągu całego roku akademickiego powinien zabiegać o to, aby umówić się z wykładowcą na "warunkowy" egzamin, niekoniecznie w terminach konsultacji, zwłaszcza, że jak wynika z wyjaśnień organu, odbywają się one do początku sesji letniej. Tymczasem dopiero po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie (i po upływie terminu warunku) zwrócił się do organu I instancji o wyznaczenie egzaminatora z niezaliczonego przedmiotu z uwagi na nieobecność dotychczasowego egzaminatora. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu przed organem II instancji, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał jaki sposób ich prawo do czynnego uczestnictwa w postępowaniu zostało naruszone. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w doktrynie przyjmuje się jednolicie, że zarzut naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu może odnieść skutek tytko wtedy, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W ocenie Sądu wadliwe niezawiadomienie skarżącego o zakończeniu postępowania i o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Można dodać, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie jego skreślenia z listy doktorantów. Zawiadomienie to, stosownie do § 18 ust. 5 Regulaminu, zawierało uzasadnienie faktyczne (niezaliczenie przedmiotu [...]) i prawne (§ 18 ust. 3 pkt 2 regulaminu) wszczęcia postępowania oraz pouczenie o prawie złożenia wyjaśnień w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia. W wyznaczonym terminie złożył pismo z 11 grudnia 2018 r. (w którym wskazał na nieobecność profesora na konsultacjach). Co prawda organ I instancji wydał decyzję w dniu [...] grudnia 2018 r. (pismo skarżącego wpłynęło 18 grudnia 2018 r.), jednak to uchybienie organu nie miało wpływu na wynik sprawy, a prawa skarżącego nie zostały naruszone. W piśmie tym nie przedstawił bowiem żadnych dowodów, że z przyczyn od niego niezależnych nie mógł zaliczyć przedmiotu. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. i art. 11 k.p.a. (naruszenie zasady przekonywania), albowiem Rektor Szkoły Głównej [...] w decyzji wyjaśnił w sposób dostateczny przesłanki, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera także uzasadnienie prawne z powołaniem przepisu prawa stanowiącego podstawę podjętego rozstrzygnięcia. Za całkowicie nieuzasadniony Sąd uznaje ostatni zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 15 k.p.a. Istota zasady dwuinstancyjności polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez dwa organy różnych stopni. Zdaniem Sądu to, że organ II instancji nie powołał się w zaskarżonej decyzji na § 18 ust. 3 pkt 2 Regulaminu jako podstawę skreślenia doktoranta z listy studentów, ale na art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (który stanowi, że do decyzji wydanych w indywidualnych sprawach studentów stosuje się k.p.a. odpowiednio) oraz na § 23 regulaminu (przewidujący prawo wniesienia odwołania od decyzji kierownika studiów w sprawie skreślenia z listy doktorantów) nie narusza tej zasady. Sąd zauważa, że w zaskarżonej decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2018 r. powołano nieprawidłowo art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., będący podstawą prawną uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia co do istoty sprawy albo uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Mając jednak na uwadze treść rozstrzygnięcia zawartego w tej decyzji ("podtrzymuję decyzję z dnia [...].12.2018 r. (...) Kierownika studiów doktoranckich w [...] w sprawie skreślenia z listy doktorantów IV edycji niestacjonarnych studiów doktoranckich w dyscyplinie nauki o zarządzaniu") oraz jej uzasadnienie, trzeba uznać, że to uchybienie nie ma wpływu na wynik sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.