II SA/Wa 969/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Janusz Walawski, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia okresu nauki w Liceum [...] w D. do czynnej służby wojskowej : - oddala skargę. Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2008 r. żołnierz zawodowy M. B. domagał się zaliczenia do służby wojskowej okresu nauki w Liceum [...] w D. od dnia [...] maja 1982 r. do dnia [...] września 1984 r. to jest od dnia ukończenia 17 roku życia do dnia rozpoczęcia czynnej służby wojskowej w [...] w P. Jako podstawę swojego żądania podał art. 101 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i § 1, pkt 1 lit e zarządzenia MON Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], jako właściwy organ wojskowy pierwszej instancji, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. odmówił zaliczenia wnioskowanego okresu do służby wojskowej z uzasadnieniem, że uczniowie byłego Liceum [...] nie byli kandydatami na żołnierzy zawodowych, a nauka w tej szkole nie była służbą wojskową. Organ wskazał, że dopiero absolwent Liceum [...] był kandydatem na kandydata na żołnierza zawodowego, a uprzednio, jako uczeń nie był żołnierzem w czynnej służbie wojskowej. Liceum [...] w D. nie było szkołą wojskową w rozumieniu przepisu § 3 pkt 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON Nr 3, poz. 14). M. B. odwołał się od tej decyzji do organu II instancji, wskazując na powierzchowne rozpatrzenie sprawy przez organu I instancji. W ocenie żołnierza z mocy zarządzenia Nr 8/MON z dnia 5 lutego 1971 r., został powołany do służby kandydackiej niejako automatycznie i z urzędu z chwilą ukończenia 17 roku życia. Liceum [...] w D. mieści się w pojęciu szkoły lub szkoły wojskowej zawartej w § 3 pkt 1 e powyższego zarządzenia. Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r., na podstawie art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 80 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 104 ust. 1, art. 124 ust 1 i 2, art. 125 ust 1, art. 126 ust 1, art. 127 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497) oraz obowiązujących w czasie uczęszczania przez odwołującego się do Liceum [...] przepisów art. 5, art. 91, art. 93 ust l, art. 94 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.), § 1 pkt 1 lit. e, § 3 pkt 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON Nr 3, poz. 14), utrzymał zaskarżoną decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w mocy. W uzasadnieniu decyzji Organ II instancji potwierdził zasadność argumentacji zawartej w decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., jednakże w celu wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przeanalizował ją w aspekcie przepisów wojskowej ustawy pragmatycznej, obowiązującej w latach pobierania przez odwołującego się żołnierza nauki w Liceum [...] i argumentacje tą wzbogacił nadto o analizę statusu prawnego Liceum [...] w D., odwołując się do archiwalnych aktów prawnych tworzących tę szkołę. W zakresie tych dodatkowych ustaleń, na podstawie przepisów art. 91 - 94 i art. 101 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3 pkt 1 zarządzenia MON nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, organ stwierdził, iż przedmiotowego okresu nie można zaliczyć do okresu służby wojskowej, bowiem lata nauki w Liceum [...], w tym i lata po ukończeniu przez skarżącego 17 roku życia nie stanowią okresu służby kandydackiej. Odwołujący się, jako uczeń Liceum [...], nie był ani podchorążym, ani kadetem lub elewem szkoły wojskowej w rozumieniu ówcześnie obowiązującej wojskowej ustawy pragmatycznej. Do służby kandydackiej nie można było zostać powołanym ani z urzędu, ani automatycznie jak twierdzi wnioskodawca. Badając zarządzenie Ministrów Oświaty i Wychowania oraz Obrony Narodowej z dnia 17 sierpnia 1973 r., wydane na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania, które to zarządzenie określało status prawny Liceum [...] w D., organ wskazuje, iż było to eksperymentalne liceum zawodowe realizujące program nauczania szkoły średniej. Działało ono w oparciu o ramowy statut liceum zawodowego. Liceum [...] było placówką resortu Oświaty i Wychowania, a nadzór pedagogiczny sprawował kurator okręgu szkolnego warszawskiego. Dopiero w rok po ukończeniu Liceum [...] przez odwołującego się, weszło w życie zarządzenie Ministrów Oświaty i Wychowania oraz Obrony Narodowej z dnia 10 kwietnia 1985 r. w sprawie liceów wojskowych (Dz. Rozk. MON z 1985 r., poz. 26). Pomimo, że licea te pozostawały pod patronatem jednostek wojskowych były to typowe licea realizujące programy nauczania szkoły średniej na ogólnie obowiązujących zasadach zgodnie z ustawą z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania. Polemizując z zarzutami odwołania organ wyjaśnia, iż "ustawodawca w sposób jednoznaczny nie wymienił Liceum [...] jako szkoły wojskowej". Oczywiście uczynić tego nie mógł ze względów czasowych, a nadto podstawy materialno - prawne funkcjonowania Liceum [...] - a to zarządzenie Ministrów Oświaty i Wychowania oraz Obrony Narodowej z dnia 17 sierpnia 1973 r. oraz rozkaz wewnętrzny Komendanta [...] z dnia [...] września 1972 r. inaczej sytuowały w strukturach oświaty i wychowania tę eksperymentalną szkołę. Z żadnego zapisu tych aktów nie wynika, aby uczniowie liceum mogli być kandydatami na żołnierzy zawodowych. Powyższą decyzję M. B. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazywał na to, że: status Liceum [...] w D. określił Komendant [...], Liceum zostało wydzielone z majątku wojskowego, uczniowie Liceum byli skoszarowani, korzystali z wyżywienia, umundurowania i przejazdów środkami lokomocji ze szkoły do miejsca zamieszkania na koszt wojska, w Liceum wykładowcami byli wojskowi, a nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących byli pracownikami cywilnymi wojska, o przyjęciu do Liceum decydowała Wojskowa Komisja [...] i badania te były przeprowadzane na każdym roku nauki, rodzice uczniów w przypadku rezygnacji z nauki zobowiązani byli do zwrotu kosztów związanych z kształceniem w Liceum do MON. W ocenie skarżącego te okoliczności przemawiają za zaliczeniem Liceum do szkół wojskowych, w rozumieniu § 1, pkt 1 lit e lub f zarządzenia MON Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych. W odpowiedzi na skargę Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] wnosił o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga nie jest zasadna. Organ prawidłowo wyjaśnił wszystkie istotne okoliczności sprawy i w sposób prawidłowy i wyczerpujący uzasadnił swoją decyzję. Nie deprecjonując w żaden sposób ustaleń prawnych dokonanych przez organ I instancji i powtórzonych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, na szczególną wagę zasługuje zwrócenie się przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] do Centralnego Archiwum Wojskowego w Warszawie i Ogólnokształcącego Liceum [...] w D. o nadesłanie materiałów źródłowych dotyczących funkcjonowania Liceum [...], w celu wyjaśnienia obowiązującego w czasie nauki odwołującego się stanu prawnego. Materiały te pozwoliły pogłębić analizę prawną zagadnienia i ugruntować oraz wzbogacić znaną już orzecznictwu tezę, zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubinie z dnia 8 czerwca 2004 r. (sygn. akt III SA/Lu 102/04), iż nauka w Liceum [...] w D. nie zalicza się do okresu służby wojskowej (orzeczenie niepublikowane w Internecie). Przechodząc do zarzutów zawartych w skardze, należy wskazać, iż o tym czy naukę w danej szkole należy zaliczyć do okresu kandydackiego do służby wojskowej - bowiem tylko wówczas, w sensie jurydycznym, okres nauki skarżącego w Liceum [...] w latach 1980 - 1984 mógłby być zaliczony do okresu służby wojskowej - nie można stwierdzać na zasadzie wyszukiwania podobieństw nauki w tej szkole ze służbą wojskową, albo nauką w szkołach wojskowych - jak to argumentuje skarżący w skardze, ale badając usytuowaniem Liceum [...] w D. w odpowiednim resorcie oraz badając konkretne przepisy regulujące służbę kandydacką na żołnierza zawodowego. Z analizy dokonanej przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] wynika, że Liceum to należało do ówczesnego resortu Oświaty i Wychowania - co dobitnie wynika z treści aktów erekcyjnych tej szkoły, a nie do resortu Obrony Narodowej. Zarządzenie Ministrów Oświaty i Wychowania oraz Obrony Narodowej z dnia 17 sierpnia 1973 r., określające status prawny Liceum wskazuje, iż było to eksperymentalne liceum zawodowe realizujące program nauczania szkoły średniej. Liceum działało w oparciu o ramowy statut liceum zawodowego. Liceum [...] w D. było placówką resortu Oświaty i Wychowania, a nie placówką Ministerstwa Obrony Narodowej. Nadzór pedagogiczny nad tym liceum sprawował kurator warszawskiego okręgu szkolnego. Również analiza przepisów art. 91 - 94 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r., Nr 10, poz. 55 ze zm.), § 3 pkt 1 zarządzenia MON nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON Nr 3, poz. 14) wskazuje, że przedmiotowego okresu nauki nie można zaliczyć do okresu służby wojskowej, bowiem lata nauki w Liceum [...], w tym i lata po ukończeniu przez skarżącego 17 roku życia, nie stanowią okresu służby kandydackiej. Skarżący, jako uczeń Liceum [...], nie był ani podchorążym, ani kadetem lub elewem szkoły wojskowej w rozumieniu ówcześnie obowiązującej wojskowej ustawy pragmatycznej. Jako szkoły wojskowe wymieniono w art. 94 powołanej ustawy: podoficerskie szkoły zawodowe, szkoły chorążych zawodowych, wyższe szkoły oficerskie i akademie wojskowe. Ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. zawiera zamknięty katalog typów szkół wojskowych. Do żadnego z nich nie można zaliczyć Liceum [...] w D. Teoretycznie można jeszcze rozważyć, czy Liceum [...] w D. jest szkołą "niewojskową", w rozumieniu rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962), stanowiącego uszczegółowienie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Jednakże analiza tych przepisów również nie potwierdza tezy skarżącego. W § 2 owego rozporządzenia szkołę nie wojskową zdefiniowano jako szkołę nie będącą szkołą wojskową, w której odbywa studia kandydat na żołnierza zawodowego. Przepis ten nie stanowi wyraźnie, czy szkołą nie wojskową może być tylko szkoła wyższa, czy również szkoła średnia. Jednak słowo "studia" w swoim znaczeniu dotyczącym procesu uczenia się jest określeniem kojarzącym się w języku polskim jednoznacznie z nauką w szkole wyższej. Takie rozumienie tego terminu wynika również jednoznacznie z szeregu uregulowań zawartych w tym rozporządzeniu. Zamysłem ustawodawcy było umożliwienie odbycia służby kandydackiej nie tylko w ramach nauki w szkołach wojskowych, ale również w ramach studiów w szkołach niewojskowych, ale będących wyłącznie szkołami wyższymi. Z powyższego jednoznacznie wynika, że w pojęciu takiej szkoły (niewojskowej) nie mieści się Liceum [...] w D. Przedmiotowe zagadnienie trafnie ujął organ I instancji stwierdzając w uzasadnieniu swojej decyzji z dnia [...] stycznia 2008 r., że dopiero absolwent Liceum [...] był "kandydatem na kandydata na żołnierza zawodowego", a uprzednio, jako uczeń nie był żołnierzem w czynnej służbie wojskowej. Liceum [...] w D. nie było szkołą wojskową w rozumieniu przepisu § 3 pkt 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. Rozk. MON Nr 3, poz. 14). Ustalenia czy dana szkoła jest szkoła wojskową, czy też ustalenia czy nauka w danej szkole stanowi okres kandydacki na żołnierza zawodowego nie można dokonywać w drodze wykładni rozszerzającej, czy porównawczej, albo w drodze domniemania, jak to czyni skarżący, porównując zasady organizacji nauki i obowiązków uczniów danej szkoły z zasadami nauki w typowych szkołach, czy uczelniach wojskowych. Rozwiązania tego problemu należy poszukiwać wprost, analizując konkretne przepisy i dokonując ich wykładni wprost. Faktu czy dana szkoła jest szkołą wojskową nie można domniemywać, fakt ten musi wynikać wprost z przepisów dotyczących utworzenia danej szkoły. Z tych też względów nie można w żaden sposób uznać za trafne wywodu skarżącego, iż Liceum [...] w D. było szkołą wojskową w rozumieniu § 1, pkt 1 lit e (lub) f zarządzenia MON Nr 8 z dnia 5 lutego 1971 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, jak i twierdzeń zawartych w uzasadnieniu skargi. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za chybioną i nie dopatrzył się aby zaskarżona decyzja naruszała prawo i dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.