II SA/Wa 969/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędzia WSA Anna Mierzejewska Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant asystent sędziego Monika Michnik-Misterek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi D.P. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej zwolnił ze służby D.P. z dniem [...] kwietnia 2009 r. z uwagi na orzeczoną przez komisję lekarską trwałą niezdolność do służby, na mocy art. 43 ust. 2 pkt 1 oraz art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.). Następnie, [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w O. wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w sprawie wypłacenia funkcjonariuszowi należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. W dniu [...] maja 2009 r. D.P., za pośrednictwem [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O., skierował do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej pismo z dnia [...] maja 2009 r., w którym zażądał zapłaty odsetek ze względu na nieterminową wypłatę należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej oraz rozważenia możliwości zmiany dodatku służbowego na maksymalny. W odpowiedzi Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] poinformował wymienionego, że należne mu świadczenia pieniężne zostały wypłacone w dniu [...] maja 2009 r. Ponadto wyjaśnił, że wysokość dodatku służbowego ustalana jest kwotowo przez przełożonego uprawnionego do powołania (mianowania), z uwzględnieniem m.in. stopnia dyspozycyjności związanego z zajmowanym stanowiskiem oraz odpowiedzialności za podejmowane decyzje służbowe. Jak wynika bowiem z pisma [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], strona przez okres 12 miesięcy poprzedzających zwolnienie ze służby przebywała na ciągłym zwolnieniu lekarskim, wobec czego przełożony nie znalazł podstaw do zmiany kwoty dodatku służbowego. W dniu [...] lipca 2009 r. D.P. skierował do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej pismo, w którym stwierdził, że jego pismo z dnia [...] maja 2009 r. było odwołaniem od decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. W związku z powyższym, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.); zwanej dalej k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania D.P. od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że z treści pisma D.P. z dnia [...] maja 2009 r. nie wynikało, iż jest to odwołanie od decyzji [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. W jego ocenie, strona nie wyraziła niezadowolenia z treści tej decyzji, nie żądała jej uchylenia, wydania decyzji w trybie art. 138 k.p.a., ani też nie kwestionowała żadnych ustaleń decyzji czy też wysokości świadczeń, a jedynie termin spełnienia zobowiązania. Skoro zatem intencja wyżej wymienionego do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji ujawniła się dopiero w piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., a nie w piśmie z dnia [...] maja 2009 r., to należało stwierdzić uchybienie terminu, określonego w art. 129 § 2 k.p.a., do jego wniesienia. Po rozpoznaniu skargi D.P. na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1831/09 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, iż skoro pismo skarżącego z dnia [...] maja 2009 r. zostało złożone, za pośrednictwem [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. do Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej, w ustawowym terminie do wniesienia odwołania, to organ odwoławczy w wypadku wątpliwości powinien wezwać wnioskodawcę, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., do udzielenia informacji w jakim celu je złożył w terminie 7 dni z pouczeniem, iż nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Następnie, Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D.P. z dnia [...] maja 2009 r., utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w sprawie wypłacenia mu należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu wskazał, że żądanie strony wypłaty należnych świadczeń zawarte w odwołaniu z dnia [...] maja 2009 r. jest całkowicie niezasadne i bezprzedmiotowe, bowiem powyższe należności zostały uregulowane w dniu [...] maja 2009 r. Wszelkie należności związane z odejściem strażaka ze służby określone w art. 98 powołanej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, tj. odprawa, ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz zryczałtowany ekwiwalent pieniężny zostały obliczone w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi w dniu zwolnienia wyżej wymienionego przepisami. Organ podał, że zgodnie z art. 99 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wysokość odprawy dla strażaka mianowanego na stałe równa się wysokości trzymiesięcznego uposażania zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Odprawa ulega zwiększeniu o 20 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym za każdy dalszy pełny rok wysługi ponad 5 lat nieprzerwanej służby, aż do wysokości sześciomiesięcznego uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym. W przedmiotowej sprawie strażakowi z tytułu 21 lat wysługi emerytalnej przyznano maksymalną odprawę w wysokości 600 % uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami. Z kolei na podstawie art. 98 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, strażakowi zwolnionemu ze służby przysługuje również ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. D.P. za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w latach 2006 - 2009 przysługiwał ekwiwalent za 1048 godzin. Stosownie zaś do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie warunków przejazdu strażaków Państwowej Straży Pożarnej oraz członków ich rodzin publicznymi środkami komunikacji oraz wypłaty równoważnika pieniężnego w razie niewykorzystania przysługującego przejazdu (Dz. U. z 2002 r. Nr 2, poz. 23), w przypadku niewykorzystania przysługującego przejazdu na koszt jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej, osoba uprawniona otrzymuje zryczałtowany równoważnik pieniężny w kwocie odpowiadającej cenie biletu za przejazd w drugiej klasie pociągu pospiesznego na odległość 1 000 km, z uwzględnieniem posiadanych uprawnień do przejazdów ulgowych, ustalany według ceny biletów obowiązującej w dniu wypłaty tego równoważnika. W tej sytuacji wyżej wymieniony otrzymał zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za przysługujący w 2009 r. przejazd ze środków MSWiA dla 5 osób w wysokości 2 x 100 % i 3 x 63 % cen biletów. Ponadto podał, że zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej strażakowi za służbę pełnioną nienagannie w danym roku kalendarzowym przysługuje nagroda roczna w wysokości jednomiesięcznego uposażenia. Przepis ust. 2 stanowi, iż wysokość nagrody rocznej ustala się proporcjonalnie do okresu służby pełnionej w roku kalendarzowym, za który przysługuje nagroda. Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego "powszechnie stosowanej zasady, tj. wytycznych Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej dla jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, że strażacy odchodzący na emeryturę otrzymują maksymalny dodatek służbowy, gdy osiągną co najmniej 25 lat służby lub orzeczono całkowitą niezdolność w związku schorzenia ze służbą" organ stwierdził, iż jest on bezzasadny, bowiem takie wytyczne nie istnieją oraz żaden z obowiązujących przepisów nie daje podstawy do takich twierdzeń. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podkreślił, że w niniejszej sprawie dodatek służbowy D.P. wynosił [...] zł, co stanowiło maksymalną wartość przy kwocie bazowej obowiązującej w 2008 r., jednak ze względu na fakt, iż strona przez okres 12 miesięcy poprzedzających zwolnienie ze służby w Państwowej Straży Pożarnej przebywała na ciągłym zwolnieniu lekarskim, przełożony nie znalazł podstaw do zmiany kwoty dodatku służbowego w 2009 roku. W kwestii zaś żądania strony co do wypłaty ustawowych odsetek wskazał, iż sprawa ewentualnego roszczenia funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej o odsetki za opóźnienie w wypłacie uposażenia nie może być rozpoznawana w postępowaniu administracyjnym, gdyż jest sprawą cywilną (art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.), a ze względów merytorycznych do jej rozpoznania właściwy jest sąd pracy. Bez wpływu na ten pogląd pozostaje fakt, że wyraźny przepis przyznający prawo do żądania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należnego strażakowi w ramach stosunku służbowego uposażenia został wprowadzony przepisem art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej z dniem 1 lipca 2005 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.P. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2010 r. oraz decyzji organu pierwszej instancji, a także o wydanie decyzji w sprawie odsetek za nieterminową wypłatę należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, 10 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 107 i art. 127-129 k.p.a., - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, poprzez uznanie, że sprawa podlega rozpoznaniu przez sądy pracy, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia jest podważanie prawidłowości decyzji ustalającej uposażenie w danej kwocie, a więc podlega ona trybowi administracyjnemu oraz art. 98 ust. 1, art. 99 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 3 powołanej ustawy, poprzez nieprawidłowe zastosowanie przy obliczaniu wysokości świadczeń jak również przyjęcie, że przysługujące strażakowi świadczenia mogą być wypłacone w innym dniu niż dzień odejścia (zwolnienia) ze służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem rozpoznania dotycząca skargi D.P. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w O. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie należności z tytułu zwolnienia ze służby w Państwowej Straży Pożarnej wraz z odsetkami za ich nieterminową wypłatę, nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Kluczowe znaczenie dla powyższego stanowiska ma treść, obowiązującego od dnia 1 lipca 2005 r., art. 111a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.), zgodnie z którym sprawy dotyczące roszczeń majątkowych o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy. Przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny dotyczące skutków niewykonania zobowiązań, stosuje się odpowiednio. Dodatkowym zaś jego wzmocnieniem jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt III PZP 1/05 stwierdzający, że roszczenia funkcjonariusza Straży Granicznej o odsetki za opóźnienie w wypłacie uposażenia jest sprawą cywilną (art. 2 § 1 k.p.c.), a ze względów merytorycznych do jej rozpoznania właściwy jest sąd pracy. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że stosunki służbowe funkcjonariusza Straży Granicznej, uregulowane w ustawie z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2002 r. Nr 171, poz. 1399 ze zm.), podobnie jak stosunki służbowe funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej (powołana wyżej ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej) mają charakter publicznoprawny (administracyjnoprawny), a regulacje prawne w zakresie mianowania na stanowisko służbowe, prawa do uposażenia, przedawnienia roszczeń są podobne, z tym że roszczenia majątkowe o świadczenia pieniężne ze stosunku służbowego strażaków rozstrzygają sądy pracy, a przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, dotyczące skutków niewykonania zobowiązań stosuje się odpowiednio (art. 111a ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Należy również zgodzić się z dalszymi wywodami Sądu Najwyższego, że specyfika prawna stosunku służbowego funkcjonariusza służby mundurowej, a w szczególności strażaka Państwowej Straży Pożarnej, w której dominują elementy publicznoprawne, nie zmienia faktu, że stosunek ten stanowi w istocie podstawę prawną jego zatrudnienia. Właśnie z tytułu wykonywanej służby nabywa on prawo do wypłacanego w ustawowo określonym terminie uposażenia, mającego znamiona i pełniącego funkcje prawne należnego mu "wynagrodzenia" (sensu largo), czyli podstawowej należności pieniężnej za sprawowaną służbę. Struktura, wysokość i inne składniki uposażenia zaś są ustalone w przepisach pragmatycznych, regulujących całokształt zagadnień związanych z pełnieniem służby w tej formacji. Jest również poza sporem, że specyfika stosunków służbowych funkcjonariusza służb mundurowych nie zwalnia Państwa z obowiązku należytego i terminowego wypłacania należnego tym funkcjonariuszom uposażenia, a naruszenie tego obowiązku skutkować powinno, tak jak w wypadku opóźnienia spełnienia świadczenia pieniężnego przez dłużnika (art. 481 k.c.), możliwością dochodzenia przez tego funkcjonariusza wobec Państwa (Skarbu Państwa) należnych z tego tytułu odsetek (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2001 r., sygn. akt OPS 17/00, ONSA 2001 nr 3, poz. 100 oraz wskazaną wyżej uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt III PZP 1/05, OSNP 2006/15-16/227). Biorąc powyższe pod uwagę sprawa roszczeń funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej o świadczenia pieniężne wynikające ze stosunku służbowego oraz o odsetki za opóźnienie w wypłacie uposażenia, jest sprawą cywilną (art. 2 § 1 k.p.c.), a ze względów merytorycznych do jej rozpoznania właściwy jest sąd pracy. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.